E gjetur nga femije…
- Aida Dismondy
Beni sapo behej gati te hapte deren e shtepise, kur celulari tingelloi fort duke e zgjuar nga mendimet qe e kishin kapluar ndersa po behej gati te hynte ne shtepi. Nderkohe nga brenda degjoi tingullin alarmant te telefonit te shtepise. „Rastesi e cuditshme?!“- mendoi. Hapi deren me syte mberthyer ne celular. Ishte shefi. S’i pelqente kur e merrnin ne telefon pas dites se punes. Benit i pelqente te mbyllte gjithcka kur vinte ne shtepi dhe te qendronte vec me te shoqen, e cila duke e puthur lehte ne faqe i beri shenje per nga telefoni, duke i thene se asistentja e shefit sapo kishte telefonuar dhe se ai duhej te kontaktonte shefin urgjentisht.
S’paska qene koincidence, jam person i shumekerkuar, i tha vetes me nje ngerdheshje te lehte diallezore qe gjeti vend ne fytyre. Vecse ky mendim ishte me teper per te qetesuar veten dhe te shoqen, qe merakosej sa here Beni thirrej pas orarit zyrtar.
E ku kishte orar zyrtar per Benin. Si inspektor i krimeve pritej nje „rastesi“ si kjo e sotmja, vecse pa e kuptuar, iu krijua nje ndjenje ankthi. Ne punen e tij kishte pare me qindra krime nga me te ndryshmet, shpesh i dukej sikur jetonte ne nje film te stergjatur horrori. Viktimat shpesh kishin arritur ate fat te keq per arsye triviale. Krime te momentit, ose te paramenduara. Viktima te depresionit psikologjik te shkaktuara nga deshperimi ekonomik, nga pamundesite qe mund te ofronte perndryshe jeta. Dhe natyrisht perjashtim nuk benin te pafajshmit, gra, vajza e femije. Kur kerkohej te inspektonte ngjarje te tilla i duhej kohe madje muaj per t’u shkeputur nga detajet apo rrethanat e ngjarjes.
C’ka e merakoste dhe e merziste me shume ishte se si me pas iniciatoret e krimit kalonin pothuajse te pacenuar ne duart e drejtesise. Ekspertizes mbrojtese shpesh i vinte ne ndihme ekspertiza mjeksore, per te qene me sakte analiza psiqiatrike e te semurit-kriminel. Nderkohe qe ky i fundit per cdo kohe kishte paraqitur gjykim te shendoshe madje dhe gjate procesit gjyqesor. Nje trekendesh marramendesh luhej shpesh ne sallat e gjyqit qe Benin vecse e irritonte. Jo se ai vete ishte i persosur, porse te pakten pergjegjesia qe kishte per punen qe bente, ishte teper e rendesishme per te. E si mund te hyje njeriu ne allishverishe, mendonte, shpesh kur perpara qendronte nje jete e marre, e ndaluar dhe e dhunuar ne menyre kafsherore.
I telefonoi shefit menjehere por ai nuk ishte aty, asistentja e njoftoi se ishte nisur per ne vendin e ngjarjes, ku dhe Beni duhej te shkonte patjeter.
Beni e pyeti se c’kishte ndodhur qe ishte kaq urgjente. Nje vajze, - iu pergjigj asistentja, me ze te mekur detajet do t’i shikosh atje me te arritur.
Nje vajze, nje vajze,- mendoi Beni teksa uli receptorin. Kishte vite qe krimet ndaj vajzave ishin rritur. Vajzat ishin bere tabela qitjeje, objekte dhune dhe perdhune, kercenoheshin vazhdimisht, per te mos permendur tregtimin e tyre, ku dihet se ku... E me pas ishin grate e martuara dhe keto po njesoj sikur vajzat, vecse te martuarat i mbulonin c’u ndodhte brenda mureve te shtepise ose ne justifikimin e se drejtes se burrit mbi trupin e tyre.
Ke te fajesonte? Ekonomine? Cmendurine qe kaplonte njerezit? Apo traditen, qe e konsideronte vajzen e gruan si objekt, pa shpirt, pa goje, pa sy, pa veshe…Kjo e fundit i dukej me e besueshme. Eh, - hajt Beni, se per ta rregulluar ke…po shko e shiko c’ka ndodhur me ate te gjore…- e shkundi e shoqja nga mendimet, me sa duket i kishte thene perseri me ze te larte.
Zbriti shkallet e shtepise, me koken ulur, i lodhur nga dita e gjate por dhe c’ka mund ta priste, u nis duke ndjekur udhezimet e asistentes.
Vendngjarja ndodhej ne anen tejeter te malit qe ndodhej ne periferi te qytetit. Gjarperimi ne rrathe i rruges ia shtonte ankthin, jo vetem ndaj asaj me te cilen do te ndodhej perballe, por dhe gjasen e mundshme te nje aksidenti.
E natyrisht kohezgjatja e vinte akoma ne mendime. Ne koke si nje film i vjeter copa copa, i kalonin dhjetra e dhjetra figura vajzash te cilat i kishte takuar ne rrethanat e punes. Te gjitha te ftohta akull, pa me te voglen shenje se aty pak caste me pare kishte qene nje vajze qe mbase kishte dashur, deshiruar dhe enderruar. Porse prej pasionit te dikujt ndodhej perpara Benit, ne pamundesi te perjetshme.
Pasioni… Krime te pasionit…Po logjika…A ka logjike? Apo i kemi rritur djemte tane, pa logjike. Me te njejten passion qe kemi lene te lire djemte, kemi mberthyer per fyti vajzat dhe grate.
Beni shpesh cuditej me mendimet qe i shkonin ne koke. Ai vete nuk ishte shume ndryshe nga burrat e tjere, profilet e te cileve mundohej te ndertonte teksa kerkonte nje zgjidhje.
Beni shpesh behej xheloz, madje kishte raste kur tmerresisht i ishte hakerryer se shoqes.
Vecse kurre, kurre nuk e conte ndermend te conte dore mbi te shoqen. Kete vendim kishte marre qysh kur shihte se si i ati i ndersehej se jemes, dhe ai i pafuqishem perpiqej te mbronte qe gjoren. I ati s’kishte qene i bute as me te. Sa here qe Beni kishte veshtiresi per te bere detyrat e shkolles, apo shprehte ndonje pakenaqesi i ati ia merrte koken e ia perplaste pas drurit te forte te tavolines.
Shpesh mendonte se ishte nje mrekulli qe ai ishte kaq i sukseshem. Te studiuarit e psikologjise se vrasesve i kishte mesuar se dhe ai mund te kishte qene njeri prej tyre.
Te mos kishte qene per te shoqen, te cilen e kishte takuar qysh ne vitin e pare te gjimnazit, mbase dhe ai do t’i ishte shtuar numrit te atyre qe perfundonin ne kater muret brenda godinave te fortifikaura.
Kishte qene dashuria e se shoqes, dhe ajo e prinderve te saj qe i kishin mundesuar Benit te shikonte mundesi te tjera per veten. Sikur ajo e te vazhduarit te shkolles se larte.
Madje qyshse kishte lene shtepine per ne universitet, kontaktin me te atin e mbante ne minimum. Fale burses se shtetit nuk i duhej te varej prej tij. Nderkohe qe e shoqja kishte filluar pune menjehere pas shkolles se mesme dhe e ndihmonte disi, se bashku me prinderit e saj.
Studimet i kishte mbaruar me rezulatate te shkelqyera gje qe i kishte dhene mundesine te punesohej ne kryeqytet.
Kryeqyteti i bukur e me problemet e tij. Si ky i sotmi.
C’te kishte ndodhur valle? C’krim mund te kishte bere e gjora vajze? Sa vjec duhej te ishte valle?– Beni vriste mendjen ndersa i afrohej gjithnje e me teper ngjarjes.
Ndaloi makinen dhe iu afrua grumbullit te oficereve te policise. Fytyrat e tyre te zverdhura dhe duhanet neper duar e njoftuan se dicka e jazhtezakonshme do t’i paraqitej.
Ngadalesoi hapat duke shtyre minutat dhe sekondat qe e ndanin nga ngjarja. Shefi i thirri te nxitonte sapo e pa.
Gjaku i se gjores kishe lare dhe deget e pemeve e shkurreve le pastaj barin.
Te tere oficeret po perpiqeshin te analizonin ngjarjen duke pohuar se askush prej tyre s’kishte pare ne tere vitet e tyre te punes, krim te tille.
Nje dore e kishin gjetur pas nje shkembi, nje kembe metra tutje, nje kembe tjeter ne nje shkurre, trupin e kishin gjetur ne rezervuarin e ujit qe ndodhej aty prane. Koken akoma po e kerkonin se bashku me pjeset e tjera.
C’krim te kishte bere valle kjo vajze? C’krim?
Pyeti nese kishin gjetur mjetet qe ishin perdorur ne krim. Askush nuk kishte gjetur ndonje gje.
Pa perqark dhe filloi te vjelle, duke mos u shqetesuar shume per fytyren tere pikepyetje te shefit. Pervec eksperteve te vendit ishin dhe eksperte te huaj. Shefi i kishte njohftuar pasi askush prej vendasve nuk kishte pervoje ne krime te natyres se tille.
C’motiv duhej te kishte shkrehur ne mendjen e kriminelit? Precizioni i prerjes tregonte se ishte nje person qe njihte mire anatomine e trupit te njeriut.
A ishte valle student i mjekesise? Apo ndonje maniak qe mund te qellonte perseri.
Vajza mund te ishte 15 ose 16 vjec. Vendi ku ndodheshin ishte thelle ne mal. Fshatrat ndodheshin larg prej njeri tjetrit, por barinjte kishte te ngjare te kullosnin bagetine aty prane.
Kush i kishte njoftuar?- pyeti Beni. Femije – iu pergjigjen i kishin njoftuar ne telefon.
Por s’kishin numer telefoni. Kishin thene qe kishin gjetur doren e nje njeriu ne livadh.
Tere departamenti ishte ngritur ne kembe dhe kishte shkuar ne vendin e ngjarjes.
Ekspertet e huaj ishin me te qete. Dhe keta na duhen- mendoi Beni, s’mjafton qe kemi hallet tona, por na duhen dhe keta per te na vene flaken e te na nxjerrin namin.
Kush te kishte qene ai maskara, qe kishte torturuar e masakruar kete vajze.
Si e ka emrin vajza? Sa kohe ka qe ka qene ketu? A ka njoftuar a lajmeruar ndokush mungesen e saj.
Asnje shenje e masakruesit…asnje gjurme, asnje e shkelur bari. Vec gjak, dhe copa …
Pas gjetjes se copave te tjera dhe ekzemplareve te mbledhur u larguan.
Beni mezi priste te shkonte ne shtepi, te qendronte atje, te mos mendonte se kjo bote ekzistonte. Porse e dinte qe cka deshironte ishte e pamundur. Do te duhej muaj perpara se te gjenin ndonje gje. Ai lutej e shpresonte te mos kishin te benin me ndonje vrases serial.
Ndersa nuk e dinte se si do te zgjidhej kjo ngjarje, teksa i jepte makines, perpara i dilnin titujt e gazetave te neserme. Pak a shume do te lexonin „ Vajza e coptuar, gjendet nga femije“, ku dikush do te kishte shkruar nje artikull tere hamendje, rreth asaj qe ndodhi, duke analizuar shkaqet pse vajza ishte atje, c’karakter ka kjo vajze, a kemi te bejme me ndonje prostitute? etj …duke harruar pothuajse krejtesisht kriminelin.
Tradita, mendoi serish Beni. Kush eshte shkaku i sherrit? Kurrsesi nuk do te thosha femra.
Michigan, 4/18/07
Monday, April 30, 2007
ARGETINA TANUSHI-Mendime per librin
Para disa kohesh, teksa po flisnim per letersine, me nje miken time, i them asaj: Aman, nuk di se cfare te lexoj nga krijimtaria shqiptare. Kjo per vete faktin se nuk ka nje kritike letrare te mirefillte ne Shqiperi. Me ka ndodhur qe te lexoj nje kritike ne faqet e nje gazete ne Tirane, mbi nje liber te ri qe kishte dale ne treg dhe fill pas atij momenti kam rendur per te blere librin dhe jam zhgenjyer. Me fjale te tjera, nje pjese e mire e atyre qe shkruajne mbi librat, ose nuk jane profesioniste, ose jane te blere. Ndersa kritiket e vertete ne Shqiperi, bejne kritika mbi librin, dhe rrale-here i botojne ato. Pershembull, Adriatik Kallulli, ka qene profesori im, kur isha ne fakultet, nderkohe qe tani eshte nje mik dhe nje udherrefyes imi drejt librit. Teksa po pinim nje kafe e pyes se pse nuk boton kritikat e tua, pikerisht keto qe me tregon mua, pasi ka shume te rinj qe kane nevoje per nje udherrefyes drejt librit. Ai, pas nje pauze qetesie, e cila kishe me shume konturet e nje psheretime, sesa te nje heshtjeje, thote: - “Per te bere nje kritike duhet kohe per te lexuar e rilexoj librin dhe pastaj te shkruaj mbi te, per vlera e antivlera. Pas kesaj pune kolosale drejtohem drejt redaksive te gazetave dhe u them se kam nje kritike mbi filan liber. Kryeredaktori me thote shume i entuziazmuar (kuptohet qe brenda “entuziazmit” ka me shume fallsitet sesa nota entuziazmi), patjeter shume mire, ja ti therras gazetares se kultures ta marre materialin. Pas kesaj fjalie i nxituar kryeredaktori thote: Per kete shkrim do te paguhesh 500 deri ne 1000 leke, ne varesi te sasise se materialit qe solle dhe largohet. Mbeta i shtangur, dhe nje mori ndjesish mu pershtjelluan brenda nje sekonde, poshterim, indifference, mosvleresim etj, etj. Qe nga ajo dite kritikat i mbyll ne sirtar. Ndoshta keshtu nuk perjetoj ate gjendje qe kurre nuk do ta harroj”.
Ka kohe qe ne tregun e librit gjen me lloje e soje librash, gje qe nuk di se cili ia vlen e cili nuk ia vlen. Nga njera ane te gjithe kane te drejte te botojne krijimtarine e tyre dhe kjo varet nga ndergjegja e gjithsecilit ne kendveshtrimin e perballjes me publikun letrar. Nje shprehje e vjeter popullore thote, “Digjet i njomi per te thatin”.
Ne kete kuadër, kur mendoj se ka autore qe eshte fatkeqesi te mos prekesh penen e tyre, me vjen keq dhe s’kam c’te bej.
Them keshtu pasi autore si Iliriana, Albana, Merita, Monda e shume te tjera, une i kam njohur vetem pasi jam bere pjese e grupit te Botes se Gruas Shqiptare, jane autore, te cilat tani i lexoj me endje dhe tashme jane bere pjese e pandashme e fondit tim letrar. Me kete rast dua te falenderoj pafundesisht Ilirianen qe ka gatuar ne magjine e vargut, zerin te zemres se nenes se saj. Aq mrekullisht sa cdo here rileximi shikoj se kam ngelur e perhumbur ne ndjesine e leximit te pare.
Me dashuri Agi, Tirane Albania
Ka kohe qe ne tregun e librit gjen me lloje e soje librash, gje qe nuk di se cili ia vlen e cili nuk ia vlen. Nga njera ane te gjithe kane te drejte te botojne krijimtarine e tyre dhe kjo varet nga ndergjegja e gjithsecilit ne kendveshtrimin e perballjes me publikun letrar. Nje shprehje e vjeter popullore thote, “Digjet i njomi per te thatin”.
Ne kete kuadër, kur mendoj se ka autore qe eshte fatkeqesi te mos prekesh penen e tyre, me vjen keq dhe s’kam c’te bej.
Them keshtu pasi autore si Iliriana, Albana, Merita, Monda e shume te tjera, une i kam njohur vetem pasi jam bere pjese e grupit te Botes se Gruas Shqiptare, jane autore, te cilat tani i lexoj me endje dhe tashme jane bere pjese e pandashme e fondit tim letrar. Me kete rast dua te falenderoj pafundesisht Ilirianen qe ka gatuar ne magjine e vargut, zerin te zemres se nenes se saj. Aq mrekullisht sa cdo here rileximi shikoj se kam ngelur e perhumbur ne ndjesine e leximit te pare.
Me dashuri Agi, Tirane Albania
MIMOZA HAMETAJ-Tregim
Zoti eshte me mua
Sot ne mengjes nje flutur e vogel e perhimet ,ndaloi prane dritares nga e majta e krevatit.
Thone qe tek kjo flutur qe tevjen brenda ne shtepi eshte shpirti i nje te afermit tend te vdekur.
Mendova qe aty eshte gjyshja ime,nuk me vjen ne mend njeri tjeter prandaj fillova ti flas.Te kujtohet nena kur ndiznim bashke qirinj tek vendi i furnelles me vajgur dhe luteshim?
Sot u luta dhe me ndodhi nje gje e çuditshme ose me mire te them e mrekullueshme,qe nuk e prisja.
Qe kur ti nuk je me ,une kam gjezdisur neper shume kuvende ku flasin per fene. kam shkuar dhe kam ikur kaq shpesh sa jane merzitur dhe ata me mua dhe une me ata.
Por sot ndodhi ndryshe.Une shkova ne mbasdite te qendra Kulturale ku bejme dialogun ne mes besimeve dhe ne kohen qe erdhen amerikanet me shoqen time sud amerikane iu afrova portes dhe i pershendeta duke ikur. U ktheva per te ndenjur edhe 5 minuta dhe ndenja dy ore.U luta bashke me ta dhe qava me lote te kripur.Ndjeva per here te pare zotin afer meje dhe i kerkova edhe falje per ç’ka kam gabuar. Fjalet e shpirti te Cheryll mbushnin dhomen me elktricitet dhe zeri i saj ishte i sigurt dhe fjalet karizmatike.Me dukej çudi, se kete here ishte ndryshe, ndryshe nga heret e tjera kur ne fund te debateve dhe lutjeve fjalet e mija ishin keto. Ju e dini qe ne jemi edukuar me materializmin dialektik dhe per mua vetem lutja e gjyshes me ka afruar me zotin. pastaj nuk jam gati ne kete moment te zgjedh.Katoliket, deshmitaret e jehovait, mormonet i studiova tek e tuk por ne fund nuk ndjeva gje me teper.Sot u perqafuam me nje ngrohtesi ashtu si perqafohesha me ty nena ime e dashur.Kur erdha ne shtepi dhimjet e qafes me ishin pakesuar dh per cudi ndjeva mendjen te me hapej dhe diellin te me futej brenda. Kisha njezet e pese vjet qe nuk perqendrohesha te lexoja 10 reshta, dhe sot si dikur lexova gjysmen e librit brenda dites.
Pastaj shkova gjith qejf per te bler nje fustan te bukur .E bleva tek kinezet sepse atje kushton pak .Te kujtohet si me thoshe: Ty edhe thes te te veshin te shkon. Nena une isha bere snob dhe nuk gustosa asgje, por tani qe menda ime u hap edhe jeta ime do te kete me shije.Sot jam nje person tjeter. Sot fola ne telefon me nje shoqe te spitalit ku punoja kishte ardhur tek e bija qe banon ketu ne Itali . Me tregoi per te gjitha shoqet,pastaj folem per ndarjen time.Me tha qe i dukem shume e qete shpirterisht dhe une e pyeta se me ç’sy e shikonin shoqet e punes martesen time. me tha keshtu: -Na vinte keq….ti kaq e bukur.E di nena qe nuk ia vlen edhe sikur te te falin gjithe boten,te pushosh se egzistuari…?
Tani une jam nje emigrante ne nje vend te huaj dhe pa asnje te gjakut tim afer. Prandaj ti ke ardhur tek une se te vjen keq qe jam vetem. Por une tani jam e forte nena,dhe jam shume e pasur. Kur ngrihem ne mengjes e di mire se çdo te bej shume gjera qe me pelqejne. Zilja e telefonit tim bie gjithe diten dhe tani ketu eshte per mua nje atdhe i dyte. Vitet paskan ikur shpejt por dhe une i paskam bere vend vehtes.
Edhe kete gje e zbulova sot,sot qe mu hap mendja. Sot zoti eshte me mua dhe dua qe te me jete afer gjthmone.
Sot ne mengjes nje flutur e vogel e perhimet ,ndaloi prane dritares nga e majta e krevatit.
Thone qe tek kjo flutur qe tevjen brenda ne shtepi eshte shpirti i nje te afermit tend te vdekur.
Mendova qe aty eshte gjyshja ime,nuk me vjen ne mend njeri tjeter prandaj fillova ti flas.Te kujtohet nena kur ndiznim bashke qirinj tek vendi i furnelles me vajgur dhe luteshim?
Sot u luta dhe me ndodhi nje gje e çuditshme ose me mire te them e mrekullueshme,qe nuk e prisja.
Qe kur ti nuk je me ,une kam gjezdisur neper shume kuvende ku flasin per fene. kam shkuar dhe kam ikur kaq shpesh sa jane merzitur dhe ata me mua dhe une me ata.
Por sot ndodhi ndryshe.Une shkova ne mbasdite te qendra Kulturale ku bejme dialogun ne mes besimeve dhe ne kohen qe erdhen amerikanet me shoqen time sud amerikane iu afrova portes dhe i pershendeta duke ikur. U ktheva per te ndenjur edhe 5 minuta dhe ndenja dy ore.U luta bashke me ta dhe qava me lote te kripur.Ndjeva per here te pare zotin afer meje dhe i kerkova edhe falje per ç’ka kam gabuar. Fjalet e shpirti te Cheryll mbushnin dhomen me elktricitet dhe zeri i saj ishte i sigurt dhe fjalet karizmatike.Me dukej çudi, se kete here ishte ndryshe, ndryshe nga heret e tjera kur ne fund te debateve dhe lutjeve fjalet e mija ishin keto. Ju e dini qe ne jemi edukuar me materializmin dialektik dhe per mua vetem lutja e gjyshes me ka afruar me zotin. pastaj nuk jam gati ne kete moment te zgjedh.Katoliket, deshmitaret e jehovait, mormonet i studiova tek e tuk por ne fund nuk ndjeva gje me teper.Sot u perqafuam me nje ngrohtesi ashtu si perqafohesha me ty nena ime e dashur.Kur erdha ne shtepi dhimjet e qafes me ishin pakesuar dh per cudi ndjeva mendjen te me hapej dhe diellin te me futej brenda. Kisha njezet e pese vjet qe nuk perqendrohesha te lexoja 10 reshta, dhe sot si dikur lexova gjysmen e librit brenda dites.
Pastaj shkova gjith qejf per te bler nje fustan te bukur .E bleva tek kinezet sepse atje kushton pak .Te kujtohet si me thoshe: Ty edhe thes te te veshin te shkon. Nena une isha bere snob dhe nuk gustosa asgje, por tani qe menda ime u hap edhe jeta ime do te kete me shije.Sot jam nje person tjeter. Sot fola ne telefon me nje shoqe te spitalit ku punoja kishte ardhur tek e bija qe banon ketu ne Itali . Me tregoi per te gjitha shoqet,pastaj folem per ndarjen time.Me tha qe i dukem shume e qete shpirterisht dhe une e pyeta se me ç’sy e shikonin shoqet e punes martesen time. me tha keshtu: -Na vinte keq….ti kaq e bukur.E di nena qe nuk ia vlen edhe sikur te te falin gjithe boten,te pushosh se egzistuari…?
Tani une jam nje emigrante ne nje vend te huaj dhe pa asnje te gjakut tim afer. Prandaj ti ke ardhur tek une se te vjen keq qe jam vetem. Por une tani jam e forte nena,dhe jam shume e pasur. Kur ngrihem ne mengjes e di mire se çdo te bej shume gjera qe me pelqejne. Zilja e telefonit tim bie gjithe diten dhe tani ketu eshte per mua nje atdhe i dyte. Vitet paskan ikur shpejt por dhe une i paskam bere vend vehtes.
Edhe kete gje e zbulova sot,sot qe mu hap mendja. Sot zoti eshte me mua dhe dua qe te me jete afer gjthmone.
MIMOZA HAMETAJ-SKICA LETRARE
Cobani
çobani ishte nje bure i shkurter i shendosh me koke te rrumullakte e floke kaçurela qe binte qymyr me nje thes me te madh se ç’ishte vete tek gjyshja, dhe pastaj kalonte me radhe neper shtepite nje kateshe e private te lagjes Varosh. me kujtohet mangalli i madh prej bakri i gjyshes qe thoshte gjithmone: vetem ky mangall na ka mbetur,te gjitha na i moren komunistet. Me tim ate qe ishte komunist shkonin mire,sa me mire nuk kish.Te kthehemi tek çobani.
Sa here qe une behja naze per te ngrene e per te fjetur gjyshja me trembte me çobanin:
Po nuk e hengre çobani te remben dhe te fut tek thesi i tij.
Nje dite çobani nuk kaloi me. Degjova nje vajze te ritur qe i thoshte shoqes. çobani para se te vdiste ja ka shitur trupin e tij shtetit per te studjuar studentet e mjekesise.Ata e hapin me bisturi gjithe trupin dhe i studiojne organet nje nga nje.Fantazia mbi shitjen e trupit te çobanit persegjalli nuk mu hoq nga mendja asnjehere,edhe pse mund te ishin llafe sokaqesh.
Nuk kisha me frike se mos me fuste mua ne thes por kisha frike per ate qe do ti kish ndodhur atij vete.
Edhe sot silueta e tij me thesin e madh ne krah dhe me imagjinaten e fundit te tmershem te jetes ,nuk me hiqet nga mendja
Dalani dhe kumbullat vlonjate.
Ashtu si nespullat edhe kumbullat nuk gjendeshin kollaj ne qytet,e sidomos kumbullat vlonjate.Motra e gjyshes kishte kumbulla ,mena te bardhe dhe trendafila roze plot me ere te mire ne bahçe. Ajo ishte lulishtja e mrekullive per mua qe kaloja kohe duke fantazuar e duke keputur ndonje kumbull here pas here ndersa gjyshja llafosej me te motren pa mbarim.Edhe shtepia e gjyshes ishte e veçante. Nga njera ane kufizohej me nje shkemb ku gjyshi kish nje parcele te vogel qe mbillte qepe dhe hudhra dhe nga ana tjeter me spotalin e psiqiatrise.Pavioni 17 ishte ai ku shtroheshin te semuret rende.Kishte nje pyll me peme te larta e frutore e sidomos kumbulla vlonjate.Gjithe ne femijet ne bande,i vinim verdalle pyllit te rethuar me gardh per te pare gjerat e çuditshme qe ndodhnin aty brenda.I vetmi qe lejohej te dilte jashte gardhit ishte Dalani.Thoshin qe ishte i vetem ne kete bote dhe ishte i pavionit 17.sa zbardhte mengjezi ai ia fillonte kenges .Mbolla nje lule ne fereJa-sa-man moj lule verdheMbolla nje dhe mbushi dhene Ja-sa-man moj lule verdhe.Ishte gjithmone me kominoshe blu,jo si te semuret e tjere qe vishnin pizhama.Vinte gjithmone tek gardhi me xhepat mbushur me kumbulla per ne dhe ne shkonim dhe i mernim duke e falenderuar.Nje dite Dalani nuk doli me tek gardhi.E pritem per shume dite por ai nuk doli me. Pytem infermieret por edhe ata nuk na dhane asnje pergjigje.
Na munguan kumbullat vlonjate,por na mungoi me shume dalani me kengen e tij e cila ne kujtimin tim mbetet e pandare nga pamja e pyllit me gardh.
Mbolla nje lule ne fere
Ja-sa-man moj lule verdhe
Mbolla nje dhe mbushi dhene
Ja-sa-man moj lule verdhe.
ps(Dalan eshte emri i vertete)
ILIRIANA SULKUQI-POEZI
Këshillat e nënës sime
1. Nëse dikush…
Nësë dikush
(si njerkë shterpë),
të shpon me gjilpëra
në membranën e shpirtit
dhe,
nga vajzë nëne
bëhesh Kumuri –
Mos vajto
Mbi çatitë e botës,
Të ndjellësh zi!
2. 9 trëndafila…
Kur të shohësh në ëndërr
një mik a mike
që dorën drejt teje zgjat…
Pa larë sytë,
bija ime,
nga lulet -
nëntë trëndafila
mbështilli me mall…
…
Më pas,
një nga një
e ditë për çdo ditë,
deri në ditën e nëntë –
miqtë do t’i kesh pranë zemrës.
Miqtë do t’i kesh përballë…
3. Mos e shiko peshoren…
Kur të blesh diçka me masë,
mos e shih peshoren me sy!…
Kujtdo që gram-ët t’i “han”,
bollëk ju bëftë në shpirt!
4. Edhe Dielli hije le…
a. …edhe Dielli hije le…
b. Mos vrapo kur fryn erë.
c. Fshihe lotin nën qepallë…!
d. Duaje mikun sa është gjallë…!
4. Tri fjalë – një magji…
Tri fjalë,
Thënë njera pas tjetrës
Ose me të shkruar
Ose vesh më vesh,
Janë magji e zezë, bija ime,
Të vrasin
Pa të thënë : mirëmëngjes…
Tri fjalë,
Si tri rrufe,
Njera pas tjetrës
Dhe pemën e motçme
E bëjnë eshkë.
…megjithate, megjithatë,
me urrejtjen,
asnjëherë mike mos u bëj.
Iliriana Sulkuqi
Brooklyn, fundprill,2007
Ju uroj familiarisht, fundjavë të gëzuar e shlodhëse, kudo që ndodheni.
Larg jush dhe me ju, përgjithmonë Iliriana
1. Nëse dikush…
Nësë dikush
(si njerkë shterpë),
të shpon me gjilpëra
në membranën e shpirtit
dhe,
nga vajzë nëne
bëhesh Kumuri –
Mos vajto
Mbi çatitë e botës,
Të ndjellësh zi!
2. 9 trëndafila…
Kur të shohësh në ëndërr
një mik a mike
që dorën drejt teje zgjat…
Pa larë sytë,
bija ime,
nga lulet -
nëntë trëndafila
mbështilli me mall…
…
Më pas,
një nga një
e ditë për çdo ditë,
deri në ditën e nëntë –
miqtë do t’i kesh pranë zemrës.
Miqtë do t’i kesh përballë…
3. Mos e shiko peshoren…
Kur të blesh diçka me masë,
mos e shih peshoren me sy!…
Kujtdo që gram-ët t’i “han”,
bollëk ju bëftë në shpirt!
4. Edhe Dielli hije le…
a. …edhe Dielli hije le…
b. Mos vrapo kur fryn erë.
c. Fshihe lotin nën qepallë…!
d. Duaje mikun sa është gjallë…!
4. Tri fjalë – një magji…
Tri fjalë,
Thënë njera pas tjetrës
Ose me të shkruar
Ose vesh më vesh,
Janë magji e zezë, bija ime,
Të vrasin
Pa të thënë : mirëmëngjes…
Tri fjalë,
Si tri rrufe,
Njera pas tjetrës
Dhe pemën e motçme
E bëjnë eshkë.
…megjithate, megjithatë,
me urrejtjen,
asnjëherë mike mos u bëj.
Iliriana Sulkuqi
Brooklyn, fundprill,2007
Ju uroj familiarisht, fundjavë të gëzuar e shlodhëse, kudo që ndodheni.
Larg jush dhe me ju, përgjithmonë Iliriana
Raimonda Moisiu-Interviste me Merita B.McCormack
Jeta ime midis vargjeve dhe ceshtjes kombetare
Flet shkrimtarja dhe aktivistja Merita Bajraktari McCormack
Intervistoi :Raimonda Moisiu
Botoi Gazeta Tirana Observer 26 prill 2007
Kisha kohë që deshiroja të ulesha e bisedoja me vajzen që ja mbyllen dyert kur duhej ti hapeshin portat ,pasi ajo ishtë një artistë e re që premtonte shumë.Ajo fitoi konkurset e duhura për në shkollën e muzikës dhe vetëm dy javë para fillimit asaj ju mohua e drejta e shkollimit për art për aresye politike .Merita Bajraktari vinte nga familje "kulakësh".Megjiithatë ajo përfundoi shkollën e mesme në Shqipëri me mesatare dhjetë për të katër vitët, dhe jua "rrëmbeu" të drejtën e studimit autoritetëve qëveritare të atëhershme. Pas rënies së komunizmit Merita studjoi dhe morri titullin MBA nga Universiteti I Surrey-t Angli dhe shumë diploma të tjera,ndëer to dhe atë të gjuhës Angleze. Sot ka një CV impresionuese dhe shumë diploma "ne xhep".Arritjet dhe eksperienca e saj profesionale janë të një niveli të lartë e të admirueshem.Para disa ditësh lexuam për arritjet e vajzes së saj,Sabrina, e cila u përzgjodh nder studentët me të mirë të Amerikes dhe Kandase për të marre pjese ne një konfernece në Washington DC.Tek bisedoj për ta uruar, e pyes:
Si ndjeheni për suksesin e vajzes?
Ndjehem krenare dhe shumë e lumtur. Sabrina jonë po shpërblehet për arritjet e saj. Shpresojmë të mbajë ketë rrugë dhe shpërblimet do vijojnë në të mirë të saj. Ndjehemi të cliruar nga kufizimet që unë kam pasur. Fëmijët tanë të paktën nuk vuajnë nga kjo.Punojnë dhe marrin shpërblimin që ju takon. Arrijnë dhe ndjejnë kënaqësine e arritjes. Ne gëzojmë për ta dhe se bashku me ta!
Ju keni një listë shkollimesh dhe një CV tëpër të pasur. Në Shqipëri gjithmonë ju kanë penguar. Si keni arritur deri ketu dhe kujt ja dedikoni arritjet tuaja?
Në anglisht thonë :"If you fall, get up and raise again- Nese bie ngrihu përsëri ". Kam rënë dhe jam ngritur. Por familja ime ,e cila ka qëne gjithmonë afër meje.Kam ndjerë vec harmoni dhe dashuri, pavaresisht se c'ndodhte jashtë mureve të shtëpise sonë.Përsa i përket arsimimit dhe diplomave, sinqerisht mendoj se cdo kush që ka mundësi duhet të edukohet, pasi njohuria është pasaporta drejt jetës. Kam qëne e ushqyer me idenë që një njëri me njohuri është shumë i pasur. Përsa i përket arritjeve profesionale, eksperienca ime në punë ka rrenjë të hershme, që të vegjël ne ndihmonim prindrit, kjo na edukoi disiplinë dhe na mesoi t'ia dimë vlerën asaj që përfiton me djersë. Gjithcka që unë kam arritur deri më sot ia dedikoj Zotit, I cili me madherinë e tij më ka dhënë dashuri, dritë e paqe. Nëse nuk ke keto në shpirt, atëhere është momenti kur duhet të fillosh të kërkosh të pasurosh shpirtin përmes lutjeve dhe veprave për Hir të Tij..Unë mundohem të përmirësoj vlerat e mia personale duke u lutur e duke bërë punë qe plotësojnë qellimin e Tij, që të gjej vlerat e mbaj ato përmes udheheqjes së shenjtë të Tij. Cdo vlerë që ne përfitojme e ka një synim përdorimi,dhe kjo duhet të jetë për të përmbushur qëllimin për të cilin ne jemi ketu. Pra cdo gjë fillon dhe mbaron tek Zoti.
Shumica e lexuesve ju njeh si krijuese letrare dhe aktiviste e ceshtjes shqiptare. Por në fakt, ju ketë e keni pasion, pasi së bashku me bashkëshortin tuaj,keni biznesin tuaj.Mund të na tregoni pak për punën tuaj si profesioniste?
Ka disa vite që ne kemi themeluar një partnership dhe përmes tij ofrojme sherbime konsulencë në fushat e Administrimit të Biznesit, Zhvillimit Rural, Organizimit të Ndermarjeve të Vogla e të Mesme,Sportet me Kuaj-pasion I Xhonit,- duke ofruar shërbime për projekte të vlerave apo madhësive të ndryshme në të gjitha fazat e tyre që nga identifikimi e bëshmeria deri në monitorim e vlerësim. Klientet jane kompani te madhesive te ndryshme ,kryesisht ato qe jane ne zbatime te projekteve te BE-se apo organizmave nderkombetare me qender ne SHBA. Xhoni është i angazhuar primarisht si Zyrtar Kryesor i Programeve në Departamentin e Ekonomisë dhe të Zhvillimit për një kompani amerikane e përfshire në biznes nderkombëtar,kurse une jam plotesisht e angazhuar ne biznesin privat.
Ju jeni produktive në krijimtari dhe jeni shpërblyer me botimin e disa librave në shqip dhe ne gjuhë të huaja edhe me cmimet që ju jane dhënë. Shoqata e Shkrimtareve Shqiptaro -Amerikane ju nderoi me Cmimin PENA E ARTË.Ju keni fituar cmime të tjera nga revista dhe nga institucione të tjera letrare ne Amerikë edhe për krijimtari poetike ne gjuhën angleze. Ju uroj për to dhe si ndjeheni ?
Faleminderit! Ndjehem shumë mirë për keto cmime, dhe përfitoj nga rasti të falenderoj Juritë përkatëse për vlerësimin. Ndjej se kam përgjegjësi më të madhe, natyrisht. Ndjehesh mirë kur nderohesh për dicka që ti e ben për qejf, dhe e ke pasion. Por mos harrojmë, përgjegjesia ndaj lexuesit tim selektiv është e madhe. Ai më ka vlerësuar dhe mua me duhet të justifikoj në vazhdimësi vlerësimin duke ruajtur e ngritur standardin.
Urime për vëllimin poetik "Ferestrele Sufletului-Dritaret e Shpirtit"ne rumanisht,, i pari i ketij lloji,vëllim i plotë poetik për disporen shqiptare te Amerikes. Si lindi ideja e ketij vëllimi?
Ishtë një "ndermarrje artistike" që solli një produkt shumë të këndshëm.Ishtë një bashkëpunim mes Bashkësise Shqiptare të Bukureshtit dhe meje. Me këtë rast falenderoj të gjithë ata që u angazhuan ne realizimin e tij,vecanerisht Z.Albert Voka që bëri përkthimin dhe i qëndroi besnik origjinalit.Kritika per këtë vëllim te nga autorë rumunë ka qenë pozitive..
Si nisi rruga e Juaj drejt poezisë dhe artit të të shkruarit?A ka traditë Artistësh dhe shkrimtarësh në familjen tuaj?
Që ne vegjëli,unë jam ushqyer me art.Prindrit e mij bëjnë një duet të bukur vokalistësh. Unë u rrita me tingujt e ëmbël të këngëve të tyre. I degjoja të këndonin kenge qytëtare korcare apo folklorike dhe prej tyre kam mësuar me qindra kenge të krahines sime. Dashuria dhe mbeshtjetja e gjyshes ka qene e pamatshme.Ajo ishte degjuesja dhe lexuesja ime e duruar, audienca qe me ka duartrokitur me shumë! Sa për letërsine, mbaj mend që porsa fillova të "nxe" si une si vellezerit e mij, na u sugjerua të lexonim letërsi klasike dhe mitologji greke,nga Babai dhe xhaxhai yne,ndersa Gjyshja dhe Nëna qanin hallin se si do mësoja të gatuaja kur rrija e flija mbi libra!! ..Me kujtohet disa libra ishin shumë të vjetër, fletët e zverdhura. Disa prej atyre librave, ishin të ndaluar në Shqipërine komuniste, pasi predikonin pikerisht atë që ne kaluam, rrënimin e një kombi dhe një shoqërie në komunizëm. Për lidhje gjaku me shkrimtarë besoj se vetëm përmendja e emrit Pellumb Kulla me të cilin ndajme të njëtën familje nga Nenat,mjafton të justifikoje genin!
Cili ka qëne krijimi i parë ?Si ju lindi ideja për botimin e vëllimit "Me zerin e zemrës"?Cfarë poezish përfshihen në të?
Vargjet e mia të para kanë qëne për Nënën,e kam shkruar në klasë të dytë,por nuk u botua. Ndërsa si poezi e parë, që u botua, ka qenë një krijim që e bera për ditlindjen e Babait tim. Libri im i parë me poezi erdhi ngadalë. Zhuljana Jorganxhi,e cilia kishte lexuar poezitë e mia më kontaktoi,më kishte shkruar gjatë, me komente pozitive dhe duke me sugjeruar botim. Tematika e tyre është shumë specifike, është një tog poezish që unë ia kam kushtuar femijeve, bashkëshortit ,familjareve dhe disa rasteve të vecanta qe kane lene gjurme tek une.Kam përdorur strofen me vrag të shkurtër ne shumicën prej tyre.Megjithate jam "reluktante"-e terhequr pra- te pranoj ate qe thuhet zakonisht kur behen komente qe na “fryjnë pendët” .I qendroj besnike modestise dhe kontributit tim modest..
Më pas ju kini botuar edhe libra të tjerë. Cila është tëmatika e tyre?Dicka me tëpër rreth vazhdimesise Tuaj për të krijuar?
Poezitë e tjera jane përmbledhur në vëllimin "Tinguj Malli".Shumica jane me varg të lire dhe përmbledhin një gjeresi tjetër kohore.Aty përfshihen poezi bazuar ne frymezime nga me të larmishmet.Gjithsesi mbizotëron reflektimi mbi dukuritë dhe filozofinë e jetës. Këtë here me shtytjen e Koci Petritit,unë mundësova përmbledhjen. Kam shkruar libra me tregime në gjuhët shqip dhe anglisht "Lulet e Jargavanit-The Lilac Flower." Tematika e tyre është nga jeta ne Shqipërinë Komuniste. Shumica e tyre jane të bazuara mbi elementë të historive të verteta.Pëllumb Kulla ka bërë parathenien dhe pa “dritën e tij jeshile” unë s'do kisha guxuar ti botoja. Krijimtaria për mua, ndjej se është konstante, dhe përderisa une e bëj me pasion dhe kam frymezim, pra ndjehem mirë, une vazhdoj të shkruaj!Cilësisë ja vë notën lexuesi,dhe unë kam paramtetrat e mia të testoj ujrat e atyre notave dhe falenderoj të gjithë ata qe me kane dhenë “feedback” të sinqertë.
Ju përdorni një gjuhë shqipe të kulluar, shkruani, me një gjuhë të pasur ,tërminologji të zgjedhur,I qendroni besnike struktures, dhe përdorni një humor të holle. Si e integroni secilin element ne shkrimet tuaja?
Nuk kam kryer shkolle per shkrimtare, por e kam passion dhe shumë merak zgjedhjen e fjales së duhur dhe nuk dua të abuzoj me të.Trajtimi gjuhësor do kujdes dhe vëmendje.Elementët e tjera vijnë e integrohen natyrshëm.Me vjen mirë të degjoj që lexuesi sheh gershetim dhe balancim. Humori vjen vetvetiu gjithashtu,e shkruaj si e ndjej.Mundohem të jem sa më e lirshme kur shkruaj.
-Ju keni njohuri të shumta ne informatike dhe jeni themeluese e disa, Forumeve dhe website-ve shqiptare.Cili është qëllimi që ju i kini krijuar keto?
Komunikim, bashkëbisedim, informacion, mbajtje gjalle e gjuhës,kultures, traditës, mbështetje, keshilla, shoqëri,krijimtari… dhe cdo gje e mirë që vjen nga një bashkëbisedim I tille !
Kini qëne ne shumë vende të botës. Kudo ku Ju keni jetuar, dalloheni për një aktivitet të larmishem kombëtar ne komunitein shqiptar. Këtë kohë femijët tuaj dhe ju jeni angazhuar ne mbledhje fondesh për një shkollë në Kosovë.Pak detaje ju lutem, për ketë.
Jam munduar të vendos kontakte me shqiptarë në cdo vend të botës thjesht nga dashuria që kam për vendin e vendasit tim, si dhe për të vazhduar egzistencën e identitetit tim dhe për të kultivuar kulturën,traditën gjuhën e cdo gjë shqiptare.Kemi organizuar shumë aktivitete si konferenca, takime,promovime, panaire, ditë kulturore etj, ku kemi nxjerrë në pah vlerat e kombit tonë që nga historia e lashtë, e deri tek kultura, folklori, veshjet, ushqimet,letërsia, muzika etj...Jam integruar në organizime ,koordinime dhe zhvillime aktivitetesh në të gjitha vendet ku kam qenë, sipas mundesive gjithashtu edhe në shkollat nderkombëtare ku fëmijet e mij kanë qenë/janë studentë.Mbledhja e ndihmave këtë muaj bëhet në shkollën e fëmijëve tanë, "Zoja jonë e Mëshirës" Marsi është periudhë kreshmesh dhe nxënësit, frymëzuar nga fëmijët tanë po dhurojnë të holla që fitojnë nga "punët" që bëjnë nëpër shtëpi ose duke sakrifikuar gjëra specifike në këtë periudhë dhe i mirëpërdorin fondet në drejtim të shkollës në fjalë. Më vjen mirë që kontributi im cmohet dhe vlerësohet nga komunitetet e ndryshme ku jetoj.E bëj me deshirë dhe entuziazëm.
Dicka më shumë për vendin nga Ju vini ,që ka nxjerre jo vetëm poetë ,shkrimtare ,shkencetare,gazetare,artistë por edhe patriotë e atdhetare .Keni mall për të?
Kam shumë mall për vendin tim…Rrënjët e mia jane në Cangonj, fshati që quhet "Porta e Devollit" pasi është fshati parë që të prezanton me krahinën e Devollit, vendin e Dritëroit. Aty ku Ivani dhe Morava afrohen dhe krijojnë një ngushticë,dhe ndahen nga lumi Devoll, quhet Gryka e Zëmblakut dhe fillon krahina jonë. Aty, porsa merr atë kthesë kur vjen nga Korça,ndjen një fllad të veçantë që të përkedhel e të freskon fytyrën . Ky fllad quhet "Cangonjarka" sepse aty gjendet fshati im, Cangonji , rrëzë Moravës e buzë lumit Devoll. Mbase uji I tij dhe aroma e lulet e Moravës kanë kontributin e tyre në atë që ju cilesuat! Kam shumë mall për atë vend të bekuar.
Per te justifikuar deklaratën, J po, Abdulla Cangonji, Elida Cangonji, Ing.Gurali Kelolli ,diplomatja Fatbardha Kola, Ekonomisti Zaim Bajraktari,shkencetari Xhevdet Myteberi-president I Shoqates Shqiptaro Amerikane “Devolli”, profesor Tahir Dervishi,djali I tij Andi ,intelektuali Ylli Bajraktari , vellai I tij biznesmeni Xhemil Bajraktari, gazetari Gezim Ashimi, studjuesja Juliana Vullnetari, jane të gjithë Cangonjarë!
Çfare sugjeron Merita për femrën shqiptare në ditët e sotme?
Femra shqiptare sot është në vazhdimësi të konsolidimit të pozitës së saj në familje dhe në shoqëri.Edukimi universitar dhe pasuniversitar është rritur ndjeshëm, sot ne kemi një numer të madh vajzash dhe grash shqiptare, intelektuale e profesioniste të suksesshme në shumë fusha e në shumë vende të botës. Per ketë jemi dhe duhet të jemi shume krenare! Kjo duhet te jete vazhdimesia!
Nëna gjithashtu mëkon fëmijën,ajo është e duhet të jetë mesuesja e parë e tyre, ajo pason e para tek brezi i ri gjuhën, traditat, kulturën, artin në përgjithësi e atë shqiptar në vecanti,kjo sidomos ne emigracion.Sa më e edukuar dhe profesionale të jetë Nëna aq më mirë për fëmijën!
I keni mësuar fëmijeve dhe bashkëshortit shqip? Si mundeni të balanconi familjen, profesionin,pasionin?
Përsa I përket mësimit të gjuhës shqipe do përgjigjem shkurt: Mundohem,por duhet të bëj më shumë! Për balancimin , ju tregoj se Xhoni që ditën e parë të njohjes ka qenë dhe mbetët solid në personalitet, në dashuri dhe në përkujdesje. Duhet të jesh një "team"-pra një ekip i mirëkuptuar dhe i mirëbesuar në familje dhe të ecësh si një e tërë, pra të gjithë në komunikim e mirëkuptim dhe respekt reciprok! Xhoni e ka mbështetur cdo iniciative timen letrare apo angazhim kulturor, pasi e kupton dhe e cmon rëndësine e tyre si dhe e vlerëson se cdo të thonë ato për mua. Fëmijët gjithashtu janë po aq mbështetës dhe frymëzues!
Ju jeni një aktivistë e ceshtjes kombëtare. Si e shikoni të ardhmen e Kosovës ?
Shpresoj që se shpejti të degjojme Fjalen : PAVARESI! Të gjithë shqiptaret e Amerikës dhe kudo ku janë duhet të kontaktojne përfaqësuesit e tyre në Kongres apo qeveritë përkatëse për të kërkuar ndërhyrjen e tyre pranë OKB-së,BE-se dhe qeverisë se SHBA të bëje më shumë.Boll kemi pritur!
Ju jeni kontribuese në shtype dhe në gjininë e publicistikës. C'mund të na thoni për ketë aktivitët Tuajin?
Me vjen mirë që lexohen artikujt e mij.Zakonisht shkruaj vetëm kur ngacmimi është i fortë.Mbase kjo, ndjenja pra, është ajo që reflektohet ne shkrime dhe lexuesi e shijon, pasi une hedh atë të plotë aty. Faleminderit të gjithëve për vlerësimet.
Në Shqipëri ,organizohen shpesh here promovime librash ku lartësohen autore të ndryshem,mbase edhe pa merituar .Cfare mendim keni për nivelet e autoreve shqiptare që promovohen për jave?
Nuk ka asgje të keqe të promovohen javë për javë libra dhe autorë. Këtu,në SHBA gazetat dhe revistat përditë japin rekomandime për libra dhe autorë të ndryshëm. Puna është se ndryshimi madhor qëndron tek cilësia rekomanduese.Cilësia duhet të qëmtohet nga specialistët dhe ti ofrohet publikut të gjerë.Në Shqipëri mungon struktura dhe institucionet përkatëse, apo s'funksionojnë në nivelin e duhur. Sot në Shqipëri vetë-botohet. Kjo s'do të kishte asnjë gjë të keqe,nëse do kishte edhe botime sic i bën bota!Vetë-botimi është pothuaj e vetmja letërsi që mbizotëron. Nëse institucionet botuese do ishin ne gjendje të seleksiononin dhe botonin atëherë konkurrenca do ishtë reale,dhe cilësia po aq reale. Por sot balanca peshon vetëm nga vetë botimi, dhe kjo sjell konfuzion e mungesë cilësie.Eshte fatkeqesi te shohesh pena madhore te vetebotojne…
Artikulli juaj cilesor për romanin e Riza Lahit “Vorri i Ashikut” bëri një “scoop” në shtyp. C’mund të thoni per këte?
Ai roman ka cilësi prandaj dhe kritika ime doli e tillë…. Lahi ka treguar një të vërtetë të madhe, ka folur SHQIP dhe ka treguar nje situate te frikshme, tregtimin dhe abuzimin e femrës, dhe që do trajtuar urgjentisht e gjerësisht.
Cdo kush duhet ta lexojë atë roman..
Urime Lahit!
Një studiues ,e ka vlerësuar krijimtarinë Tuaj poetike,"si një këngë e një vajze nëpër shtëpi duke e pastruar atë -dhe pa e pasur mendjen ne e degjon njeri apo jo"! Si një poetë origjinale, keni ne plan të jepni ne gjuhën shqipe ndonjë poet të huaj apo poezinë e Meritës në Anglisht?
Ndjehem mirë kur dëgjoj kështu!Sërisht nuk jam e sigurt se cilësimi ështe absolut. Une e kam thënë shpesh, jam dhe ndjehem modeste dhe fillestare ne këtë fushë. Por ndjej dhe vlerësimin e sinqertë . Për këtë faleminderit. Merita do "flasë anglisht" me poezi , për ketë kam shpresë .Ndonjë huaj të flase shqip në një vellim, nuk e di! Mbase!Kam përkthyer Fr.Styles dhe Helen Steiner Rice si dhe dy tre autore te tjere,por jo plotësisht, veç disa poezi…Koha është element kyç!
C'farë po shkruan Merita tani?
Kam dicka ne dorë që mendoj dhe shpresoj se do ta kurorëzoj ketë vit si dhe dicka tjetër, në prozë në gjuhën angleze.
Kemi dhe projektin tonë të përbashkët me autore nga grupi I vajzave dhe grave “Bota e Gruas Shqiptare". Por për këtë më mire e më gjerë do flasim ne muajin e ardhshëm!!
Urime dhe suksese!
Faleminderit!
Flet shkrimtarja dhe aktivistja Merita Bajraktari McCormack
Intervistoi :Raimonda Moisiu
Botoi Gazeta Tirana Observer 26 prill 2007
Kisha kohë që deshiroja të ulesha e bisedoja me vajzen që ja mbyllen dyert kur duhej ti hapeshin portat ,pasi ajo ishtë një artistë e re që premtonte shumë.Ajo fitoi konkurset e duhura për në shkollën e muzikës dhe vetëm dy javë para fillimit asaj ju mohua e drejta e shkollimit për art për aresye politike .Merita Bajraktari vinte nga familje "kulakësh".Megjiithatë ajo përfundoi shkollën e mesme në Shqipëri me mesatare dhjetë për të katër vitët, dhe jua "rrëmbeu" të drejtën e studimit autoritetëve qëveritare të atëhershme. Pas rënies së komunizmit Merita studjoi dhe morri titullin MBA nga Universiteti I Surrey-t Angli dhe shumë diploma të tjera,ndëer to dhe atë të gjuhës Angleze. Sot ka një CV impresionuese dhe shumë diploma "ne xhep".Arritjet dhe eksperienca e saj profesionale janë të një niveli të lartë e të admirueshem.Para disa ditësh lexuam për arritjet e vajzes së saj,Sabrina, e cila u përzgjodh nder studentët me të mirë të Amerikes dhe Kandase për të marre pjese ne një konfernece në Washington DC.Tek bisedoj për ta uruar, e pyes:
Si ndjeheni për suksesin e vajzes?
Ndjehem krenare dhe shumë e lumtur. Sabrina jonë po shpërblehet për arritjet e saj. Shpresojmë të mbajë ketë rrugë dhe shpërblimet do vijojnë në të mirë të saj. Ndjehemi të cliruar nga kufizimet që unë kam pasur. Fëmijët tanë të paktën nuk vuajnë nga kjo.Punojnë dhe marrin shpërblimin që ju takon. Arrijnë dhe ndjejnë kënaqësine e arritjes. Ne gëzojmë për ta dhe se bashku me ta!
Ju keni një listë shkollimesh dhe një CV tëpër të pasur. Në Shqipëri gjithmonë ju kanë penguar. Si keni arritur deri ketu dhe kujt ja dedikoni arritjet tuaja?
Në anglisht thonë :"If you fall, get up and raise again- Nese bie ngrihu përsëri ". Kam rënë dhe jam ngritur. Por familja ime ,e cila ka qëne gjithmonë afër meje.Kam ndjerë vec harmoni dhe dashuri, pavaresisht se c'ndodhte jashtë mureve të shtëpise sonë.Përsa i përket arsimimit dhe diplomave, sinqerisht mendoj se cdo kush që ka mundësi duhet të edukohet, pasi njohuria është pasaporta drejt jetës. Kam qëne e ushqyer me idenë që një njëri me njohuri është shumë i pasur. Përsa i përket arritjeve profesionale, eksperienca ime në punë ka rrenjë të hershme, që të vegjël ne ndihmonim prindrit, kjo na edukoi disiplinë dhe na mesoi t'ia dimë vlerën asaj që përfiton me djersë. Gjithcka që unë kam arritur deri më sot ia dedikoj Zotit, I cili me madherinë e tij më ka dhënë dashuri, dritë e paqe. Nëse nuk ke keto në shpirt, atëhere është momenti kur duhet të fillosh të kërkosh të pasurosh shpirtin përmes lutjeve dhe veprave për Hir të Tij..Unë mundohem të përmirësoj vlerat e mia personale duke u lutur e duke bërë punë qe plotësojnë qellimin e Tij, që të gjej vlerat e mbaj ato përmes udheheqjes së shenjtë të Tij. Cdo vlerë që ne përfitojme e ka një synim përdorimi,dhe kjo duhet të jetë për të përmbushur qëllimin për të cilin ne jemi ketu. Pra cdo gjë fillon dhe mbaron tek Zoti.
Shumica e lexuesve ju njeh si krijuese letrare dhe aktiviste e ceshtjes shqiptare. Por në fakt, ju ketë e keni pasion, pasi së bashku me bashkëshortin tuaj,keni biznesin tuaj.Mund të na tregoni pak për punën tuaj si profesioniste?
Ka disa vite që ne kemi themeluar një partnership dhe përmes tij ofrojme sherbime konsulencë në fushat e Administrimit të Biznesit, Zhvillimit Rural, Organizimit të Ndermarjeve të Vogla e të Mesme,Sportet me Kuaj-pasion I Xhonit,- duke ofruar shërbime për projekte të vlerave apo madhësive të ndryshme në të gjitha fazat e tyre që nga identifikimi e bëshmeria deri në monitorim e vlerësim. Klientet jane kompani te madhesive te ndryshme ,kryesisht ato qe jane ne zbatime te projekteve te BE-se apo organizmave nderkombetare me qender ne SHBA. Xhoni është i angazhuar primarisht si Zyrtar Kryesor i Programeve në Departamentin e Ekonomisë dhe të Zhvillimit për një kompani amerikane e përfshire në biznes nderkombëtar,kurse une jam plotesisht e angazhuar ne biznesin privat.
Ju jeni produktive në krijimtari dhe jeni shpërblyer me botimin e disa librave në shqip dhe ne gjuhë të huaja edhe me cmimet që ju jane dhënë. Shoqata e Shkrimtareve Shqiptaro -Amerikane ju nderoi me Cmimin PENA E ARTË.Ju keni fituar cmime të tjera nga revista dhe nga institucione të tjera letrare ne Amerikë edhe për krijimtari poetike ne gjuhën angleze. Ju uroj për to dhe si ndjeheni ?
Faleminderit! Ndjehem shumë mirë për keto cmime, dhe përfitoj nga rasti të falenderoj Juritë përkatëse për vlerësimin. Ndjej se kam përgjegjësi më të madhe, natyrisht. Ndjehesh mirë kur nderohesh për dicka që ti e ben për qejf, dhe e ke pasion. Por mos harrojmë, përgjegjesia ndaj lexuesit tim selektiv është e madhe. Ai më ka vlerësuar dhe mua me duhet të justifikoj në vazhdimësi vlerësimin duke ruajtur e ngritur standardin.
Urime për vëllimin poetik "Ferestrele Sufletului-Dritaret e Shpirtit"ne rumanisht,, i pari i ketij lloji,vëllim i plotë poetik për disporen shqiptare te Amerikes. Si lindi ideja e ketij vëllimi?
Ishtë një "ndermarrje artistike" që solli një produkt shumë të këndshëm.Ishtë një bashkëpunim mes Bashkësise Shqiptare të Bukureshtit dhe meje. Me këtë rast falenderoj të gjithë ata që u angazhuan ne realizimin e tij,vecanerisht Z.Albert Voka që bëri përkthimin dhe i qëndroi besnik origjinalit.Kritika per këtë vëllim te nga autorë rumunë ka qenë pozitive..
Si nisi rruga e Juaj drejt poezisë dhe artit të të shkruarit?A ka traditë Artistësh dhe shkrimtarësh në familjen tuaj?
Që ne vegjëli,unë jam ushqyer me art.Prindrit e mij bëjnë një duet të bukur vokalistësh. Unë u rrita me tingujt e ëmbël të këngëve të tyre. I degjoja të këndonin kenge qytëtare korcare apo folklorike dhe prej tyre kam mësuar me qindra kenge të krahines sime. Dashuria dhe mbeshtjetja e gjyshes ka qene e pamatshme.Ajo ishte degjuesja dhe lexuesja ime e duruar, audienca qe me ka duartrokitur me shumë! Sa për letërsine, mbaj mend që porsa fillova të "nxe" si une si vellezerit e mij, na u sugjerua të lexonim letërsi klasike dhe mitologji greke,nga Babai dhe xhaxhai yne,ndersa Gjyshja dhe Nëna qanin hallin se si do mësoja të gatuaja kur rrija e flija mbi libra!! ..Me kujtohet disa libra ishin shumë të vjetër, fletët e zverdhura. Disa prej atyre librave, ishin të ndaluar në Shqipërine komuniste, pasi predikonin pikerisht atë që ne kaluam, rrënimin e një kombi dhe një shoqërie në komunizëm. Për lidhje gjaku me shkrimtarë besoj se vetëm përmendja e emrit Pellumb Kulla me të cilin ndajme të njëtën familje nga Nenat,mjafton të justifikoje genin!
Cili ka qëne krijimi i parë ?Si ju lindi ideja për botimin e vëllimit "Me zerin e zemrës"?Cfarë poezish përfshihen në të?
Vargjet e mia të para kanë qëne për Nënën,e kam shkruar në klasë të dytë,por nuk u botua. Ndërsa si poezi e parë, që u botua, ka qenë një krijim që e bera për ditlindjen e Babait tim. Libri im i parë me poezi erdhi ngadalë. Zhuljana Jorganxhi,e cilia kishte lexuar poezitë e mia më kontaktoi,më kishte shkruar gjatë, me komente pozitive dhe duke me sugjeruar botim. Tematika e tyre është shumë specifike, është një tog poezish që unë ia kam kushtuar femijeve, bashkëshortit ,familjareve dhe disa rasteve të vecanta qe kane lene gjurme tek une.Kam përdorur strofen me vrag të shkurtër ne shumicën prej tyre.Megjithate jam "reluktante"-e terhequr pra- te pranoj ate qe thuhet zakonisht kur behen komente qe na “fryjnë pendët” .I qendroj besnike modestise dhe kontributit tim modest..
Më pas ju kini botuar edhe libra të tjerë. Cila është tëmatika e tyre?Dicka me tëpër rreth vazhdimesise Tuaj për të krijuar?
Poezitë e tjera jane përmbledhur në vëllimin "Tinguj Malli".Shumica jane me varg të lire dhe përmbledhin një gjeresi tjetër kohore.Aty përfshihen poezi bazuar ne frymezime nga me të larmishmet.Gjithsesi mbizotëron reflektimi mbi dukuritë dhe filozofinë e jetës. Këtë here me shtytjen e Koci Petritit,unë mundësova përmbledhjen. Kam shkruar libra me tregime në gjuhët shqip dhe anglisht "Lulet e Jargavanit-The Lilac Flower." Tematika e tyre është nga jeta ne Shqipërinë Komuniste. Shumica e tyre jane të bazuara mbi elementë të historive të verteta.Pëllumb Kulla ka bërë parathenien dhe pa “dritën e tij jeshile” unë s'do kisha guxuar ti botoja. Krijimtaria për mua, ndjej se është konstante, dhe përderisa une e bëj me pasion dhe kam frymezim, pra ndjehem mirë, une vazhdoj të shkruaj!Cilësisë ja vë notën lexuesi,dhe unë kam paramtetrat e mia të testoj ujrat e atyre notave dhe falenderoj të gjithë ata qe me kane dhenë “feedback” të sinqertë.
Ju përdorni një gjuhë shqipe të kulluar, shkruani, me një gjuhë të pasur ,tërminologji të zgjedhur,I qendroni besnike struktures, dhe përdorni një humor të holle. Si e integroni secilin element ne shkrimet tuaja?
Nuk kam kryer shkolle per shkrimtare, por e kam passion dhe shumë merak zgjedhjen e fjales së duhur dhe nuk dua të abuzoj me të.Trajtimi gjuhësor do kujdes dhe vëmendje.Elementët e tjera vijnë e integrohen natyrshëm.Me vjen mirë të degjoj që lexuesi sheh gershetim dhe balancim. Humori vjen vetvetiu gjithashtu,e shkruaj si e ndjej.Mundohem të jem sa më e lirshme kur shkruaj.
-Ju keni njohuri të shumta ne informatike dhe jeni themeluese e disa, Forumeve dhe website-ve shqiptare.Cili është qëllimi që ju i kini krijuar keto?
Komunikim, bashkëbisedim, informacion, mbajtje gjalle e gjuhës,kultures, traditës, mbështetje, keshilla, shoqëri,krijimtari… dhe cdo gje e mirë që vjen nga një bashkëbisedim I tille !
Kini qëne ne shumë vende të botës. Kudo ku Ju keni jetuar, dalloheni për një aktivitet të larmishem kombëtar ne komunitein shqiptar. Këtë kohë femijët tuaj dhe ju jeni angazhuar ne mbledhje fondesh për një shkollë në Kosovë.Pak detaje ju lutem, për ketë.
Jam munduar të vendos kontakte me shqiptarë në cdo vend të botës thjesht nga dashuria që kam për vendin e vendasit tim, si dhe për të vazhduar egzistencën e identitetit tim dhe për të kultivuar kulturën,traditën gjuhën e cdo gjë shqiptare.Kemi organizuar shumë aktivitete si konferenca, takime,promovime, panaire, ditë kulturore etj, ku kemi nxjerrë në pah vlerat e kombit tonë që nga historia e lashtë, e deri tek kultura, folklori, veshjet, ushqimet,letërsia, muzika etj...Jam integruar në organizime ,koordinime dhe zhvillime aktivitetesh në të gjitha vendet ku kam qenë, sipas mundesive gjithashtu edhe në shkollat nderkombëtare ku fëmijet e mij kanë qenë/janë studentë.Mbledhja e ndihmave këtë muaj bëhet në shkollën e fëmijëve tanë, "Zoja jonë e Mëshirës" Marsi është periudhë kreshmesh dhe nxënësit, frymëzuar nga fëmijët tanë po dhurojnë të holla që fitojnë nga "punët" që bëjnë nëpër shtëpi ose duke sakrifikuar gjëra specifike në këtë periudhë dhe i mirëpërdorin fondet në drejtim të shkollës në fjalë. Më vjen mirë që kontributi im cmohet dhe vlerësohet nga komunitetet e ndryshme ku jetoj.E bëj me deshirë dhe entuziazëm.
Dicka më shumë për vendin nga Ju vini ,që ka nxjerre jo vetëm poetë ,shkrimtare ,shkencetare,gazetare,artistë por edhe patriotë e atdhetare .Keni mall për të?
Kam shumë mall për vendin tim…Rrënjët e mia jane në Cangonj, fshati që quhet "Porta e Devollit" pasi është fshati parë që të prezanton me krahinën e Devollit, vendin e Dritëroit. Aty ku Ivani dhe Morava afrohen dhe krijojnë një ngushticë,dhe ndahen nga lumi Devoll, quhet Gryka e Zëmblakut dhe fillon krahina jonë. Aty, porsa merr atë kthesë kur vjen nga Korça,ndjen një fllad të veçantë që të përkedhel e të freskon fytyrën . Ky fllad quhet "Cangonjarka" sepse aty gjendet fshati im, Cangonji , rrëzë Moravës e buzë lumit Devoll. Mbase uji I tij dhe aroma e lulet e Moravës kanë kontributin e tyre në atë që ju cilesuat! Kam shumë mall për atë vend të bekuar.
Per te justifikuar deklaratën, J po, Abdulla Cangonji, Elida Cangonji, Ing.Gurali Kelolli ,diplomatja Fatbardha Kola, Ekonomisti Zaim Bajraktari,shkencetari Xhevdet Myteberi-president I Shoqates Shqiptaro Amerikane “Devolli”, profesor Tahir Dervishi,djali I tij Andi ,intelektuali Ylli Bajraktari , vellai I tij biznesmeni Xhemil Bajraktari, gazetari Gezim Ashimi, studjuesja Juliana Vullnetari, jane të gjithë Cangonjarë!
Çfare sugjeron Merita për femrën shqiptare në ditët e sotme?
Femra shqiptare sot është në vazhdimësi të konsolidimit të pozitës së saj në familje dhe në shoqëri.Edukimi universitar dhe pasuniversitar është rritur ndjeshëm, sot ne kemi një numer të madh vajzash dhe grash shqiptare, intelektuale e profesioniste të suksesshme në shumë fusha e në shumë vende të botës. Per ketë jemi dhe duhet të jemi shume krenare! Kjo duhet te jete vazhdimesia!
Nëna gjithashtu mëkon fëmijën,ajo është e duhet të jetë mesuesja e parë e tyre, ajo pason e para tek brezi i ri gjuhën, traditat, kulturën, artin në përgjithësi e atë shqiptar në vecanti,kjo sidomos ne emigracion.Sa më e edukuar dhe profesionale të jetë Nëna aq më mirë për fëmijën!
I keni mësuar fëmijeve dhe bashkëshortit shqip? Si mundeni të balanconi familjen, profesionin,pasionin?
Përsa I përket mësimit të gjuhës shqipe do përgjigjem shkurt: Mundohem,por duhet të bëj më shumë! Për balancimin , ju tregoj se Xhoni që ditën e parë të njohjes ka qenë dhe mbetët solid në personalitet, në dashuri dhe në përkujdesje. Duhet të jesh një "team"-pra një ekip i mirëkuptuar dhe i mirëbesuar në familje dhe të ecësh si një e tërë, pra të gjithë në komunikim e mirëkuptim dhe respekt reciprok! Xhoni e ka mbështetur cdo iniciative timen letrare apo angazhim kulturor, pasi e kupton dhe e cmon rëndësine e tyre si dhe e vlerëson se cdo të thonë ato për mua. Fëmijët gjithashtu janë po aq mbështetës dhe frymëzues!
Ju jeni një aktivistë e ceshtjes kombëtare. Si e shikoni të ardhmen e Kosovës ?
Shpresoj që se shpejti të degjojme Fjalen : PAVARESI! Të gjithë shqiptaret e Amerikës dhe kudo ku janë duhet të kontaktojne përfaqësuesit e tyre në Kongres apo qeveritë përkatëse për të kërkuar ndërhyrjen e tyre pranë OKB-së,BE-se dhe qeverisë se SHBA të bëje më shumë.Boll kemi pritur!
Ju jeni kontribuese në shtype dhe në gjininë e publicistikës. C'mund të na thoni për ketë aktivitët Tuajin?
Me vjen mirë që lexohen artikujt e mij.Zakonisht shkruaj vetëm kur ngacmimi është i fortë.Mbase kjo, ndjenja pra, është ajo që reflektohet ne shkrime dhe lexuesi e shijon, pasi une hedh atë të plotë aty. Faleminderit të gjithëve për vlerësimet.
Në Shqipëri ,organizohen shpesh here promovime librash ku lartësohen autore të ndryshem,mbase edhe pa merituar .Cfare mendim keni për nivelet e autoreve shqiptare që promovohen për jave?
Nuk ka asgje të keqe të promovohen javë për javë libra dhe autorë. Këtu,në SHBA gazetat dhe revistat përditë japin rekomandime për libra dhe autorë të ndryshëm. Puna është se ndryshimi madhor qëndron tek cilësia rekomanduese.Cilësia duhet të qëmtohet nga specialistët dhe ti ofrohet publikut të gjerë.Në Shqipëri mungon struktura dhe institucionet përkatëse, apo s'funksionojnë në nivelin e duhur. Sot në Shqipëri vetë-botohet. Kjo s'do të kishte asnjë gjë të keqe,nëse do kishte edhe botime sic i bën bota!Vetë-botimi është pothuaj e vetmja letërsi që mbizotëron. Nëse institucionet botuese do ishin ne gjendje të seleksiononin dhe botonin atëherë konkurrenca do ishtë reale,dhe cilësia po aq reale. Por sot balanca peshon vetëm nga vetë botimi, dhe kjo sjell konfuzion e mungesë cilësie.Eshte fatkeqesi te shohesh pena madhore te vetebotojne…
Artikulli juaj cilesor për romanin e Riza Lahit “Vorri i Ashikut” bëri një “scoop” në shtyp. C’mund të thoni per këte?
Ai roman ka cilësi prandaj dhe kritika ime doli e tillë…. Lahi ka treguar një të vërtetë të madhe, ka folur SHQIP dhe ka treguar nje situate te frikshme, tregtimin dhe abuzimin e femrës, dhe që do trajtuar urgjentisht e gjerësisht.
Cdo kush duhet ta lexojë atë roman..
Urime Lahit!
Një studiues ,e ka vlerësuar krijimtarinë Tuaj poetike,"si një këngë e një vajze nëpër shtëpi duke e pastruar atë -dhe pa e pasur mendjen ne e degjon njeri apo jo"! Si një poetë origjinale, keni ne plan të jepni ne gjuhën shqipe ndonjë poet të huaj apo poezinë e Meritës në Anglisht?
Ndjehem mirë kur dëgjoj kështu!Sërisht nuk jam e sigurt se cilësimi ështe absolut. Une e kam thënë shpesh, jam dhe ndjehem modeste dhe fillestare ne këtë fushë. Por ndjej dhe vlerësimin e sinqertë . Për këtë faleminderit. Merita do "flasë anglisht" me poezi , për ketë kam shpresë .Ndonjë huaj të flase shqip në një vellim, nuk e di! Mbase!Kam përkthyer Fr.Styles dhe Helen Steiner Rice si dhe dy tre autore te tjere,por jo plotësisht, veç disa poezi…Koha është element kyç!
C'farë po shkruan Merita tani?
Kam dicka ne dorë që mendoj dhe shpresoj se do ta kurorëzoj ketë vit si dhe dicka tjetër, në prozë në gjuhën angleze.
Kemi dhe projektin tonë të përbashkët me autore nga grupi I vajzave dhe grave “Bota e Gruas Shqiptare". Por për këtë më mire e më gjerë do flasim ne muajin e ardhshëm!!
Urime dhe suksese!
Faleminderit!
DRENUSHA ZAJMI HOXHA-POEZI
LEJLEK DHURATA
Isha në pikë të gjumit, kur babi im më zgjoi
N’spital duhet t' shkonim, gëzueshëm më tregoi
Gjersa lodhja kokën kush ishte i sëmurë
Babi si femijë, fishkëllonte në veturë
Ngadalë mu afrua edhe xhaxhi mjeku
Tha në çerdhen tonë paska ardhë lejleku
Nën pendlat e bardha me vete kishte sjellur
Një bebe të vogël kokë e këmbë mbeshtjellur
Afrohem ngadalë mirë për ta vështruar
Ç’shte kjo fytyrë gati e shëmtuar
Si u bë kjo punë që fare hiq pa rend
Të vinte kjo bebe e të më zinte vend
Mami edhe babi aq shumë ishin gëzuar
Më dukej se në mua krejt kishin harruar
E në dhomën time të bukur e të ajrosur
Këtë banor të ri m’a kishin vendosur
Vinin mysafirë, ndërroi gjithë shtëpia
Sa e vështire më dukej tash kjo xhelozia
Dhe ky vëllau i vockël mu në mes të natës
Për pikën e qejfit , ia kriste serenatës
Mami krejt pa frymë, drejt tij vraponte
E merrte ne gji, e puthte i këndonte
Une pëlcisja fare syhapur nën jorgan
Që ma vidhte mamin, tash ky qaraman
Dhe bëhej punë e madhe, na tronditej bota
Kur e vinin në karrocën me pika e me rrota
E ai kacamiu pa asnjë fije flokë
Rrinte sikur mbreti me kapelë në kokë
Një ditë më nuk durova dhe babit i bërtas
Ma thirrni pak lejlekun , kam ca fjalë t’i flas
Tani keni beben, unë s’ju duhem fare
Mua të më kthejë, o ika për dritare
Më shikoi babi me sytë e tij të thellë
Më tha se unë gëzimin, e para kisha sjellë
Tani pasi prindërit nuk bënin dot pa mua
Do kthenin beben prapa, pasi unë s’e dua.
Nuk di se ç’më gjeti dhe fare për habi
Ndjeva se për vëllaun kisha dashuri
Pastaj një bebe e vogël s’do më bënte gjë
Gjersa unë për prindërit isha numër një
U gëzova shumë, vrapova si sorkadhe
O sa bukuri, të isha motra e madhe
Sa herë dëgjoj vëllaun, që qan si serenatë
Falenderoj lejlekun ,që na solli këtë dhuratë.
Isha në pikë të gjumit, kur babi im më zgjoi
N’spital duhet t' shkonim, gëzueshëm më tregoi
Gjersa lodhja kokën kush ishte i sëmurë
Babi si femijë, fishkëllonte në veturë
Ngadalë mu afrua edhe xhaxhi mjeku
Tha në çerdhen tonë paska ardhë lejleku
Nën pendlat e bardha me vete kishte sjellur
Një bebe të vogël kokë e këmbë mbeshtjellur
Afrohem ngadalë mirë për ta vështruar
Ç’shte kjo fytyrë gati e shëmtuar
Si u bë kjo punë që fare hiq pa rend
Të vinte kjo bebe e të më zinte vend
Mami edhe babi aq shumë ishin gëzuar
Më dukej se në mua krejt kishin harruar
E në dhomën time të bukur e të ajrosur
Këtë banor të ri m’a kishin vendosur
Vinin mysafirë, ndërroi gjithë shtëpia
Sa e vështire më dukej tash kjo xhelozia
Dhe ky vëllau i vockël mu në mes të natës
Për pikën e qejfit , ia kriste serenatës
Mami krejt pa frymë, drejt tij vraponte
E merrte ne gji, e puthte i këndonte
Une pëlcisja fare syhapur nën jorgan
Që ma vidhte mamin, tash ky qaraman
Dhe bëhej punë e madhe, na tronditej bota
Kur e vinin në karrocën me pika e me rrota
E ai kacamiu pa asnjë fije flokë
Rrinte sikur mbreti me kapelë në kokë
Një ditë më nuk durova dhe babit i bërtas
Ma thirrni pak lejlekun , kam ca fjalë t’i flas
Tani keni beben, unë s’ju duhem fare
Mua të më kthejë, o ika për dritare
Më shikoi babi me sytë e tij të thellë
Më tha se unë gëzimin, e para kisha sjellë
Tani pasi prindërit nuk bënin dot pa mua
Do kthenin beben prapa, pasi unë s’e dua.
Nuk di se ç’më gjeti dhe fare për habi
Ndjeva se për vëllaun kisha dashuri
Pastaj një bebe e vogël s’do më bënte gjë
Gjersa unë për prindërit isha numër një
U gëzova shumë, vrapova si sorkadhe
O sa bukuri, të isha motra e madhe
Sa herë dëgjoj vëllaun, që qan si serenatë
Falenderoj lejlekun ,që na solli këtë dhuratë.
AIDA DISMONDY -poezi
Vargje
Budallackë e quajta Xhuljetën,
I thashë torollake,
Për Romeon të vdesësh?
Budallackë, i thashë unë
Xhuljetës.
E lajthitur je,- ma ktheu.
Kur ti më gjete.
Enderr
Në ëndërr më erdhe mbrëmë,
në krahë me vrull më more,
mes puthjesh shpirtin ma gjete…
Duke zbuluar parajsen
Një puthje,
Mjaftoi...
E për dore të mora.
Një puthje,
dhe parajsën
më pas
shijova.
Aida Dismondy, Michigan...
Budallackë e quajta Xhuljetën,
I thashë torollake,
Për Romeon të vdesësh?
Budallackë, i thashë unë
Xhuljetës.
E lajthitur je,- ma ktheu.
Kur ti më gjete.
Enderr
Në ëndërr më erdhe mbrëmë,
në krahë me vrull më more,
mes puthjesh shpirtin ma gjete…
Duke zbuluar parajsen
Një puthje,
Mjaftoi...
E për dore të mora.
Një puthje,
dhe parajsën
më pas
shijova.
Aida Dismondy, Michigan...
ALBANA MELYSHI LIFSCHIN-Vatra Jone e Riperterire
ALBANA M. LIFSCHIN
Vatra Jonë e Ripërtrirë
( Mendime pas leximit të artikullit të RamizGjinit "Të ringremë "Vatrën'" këtë kështjellë gjysëmtë rrënuar !)
Kur mbarova së lexuari shkrimin e RamizGjinit të datës 23 prill, “Të ringremë "Vatrën'" këtëkështjellë gjysëm të rrënuar ” thashë me vete: Ja njëshkrim që duhej bërë vite më parë, por shumë mirë që ubë tani, sepse siç thotë populli ” Më mirë vonë sekurrë”.
Më erdhi sinqerisht shumë mirë që mësova sepreokupimin për ripërtrirjen e Vatrës e ka edhe vetëkryesia e saj. Kjo hedh poshtë ndonjë thashethem qëVatra po jeton perëndimin e saj e se kryesia nukështë e interesuar për përtritjen e organizatës.
Duke rënë dakort në përgjithësi me problemet që ngreautori i shkrimit, Z Gjini, si anëtare e Vatrës do tendalem vetëm në një aspekt ku do të dëshëroja tëjepja edhe disa sugjerime modeste, praktike, dukemenduar se do te ndihmoja sado pak.
Z.Gjini thotë me të drejte se" ishte kohë tjetëratëhere kur u krijua Vatra pothuaj 100 vjet më parë.Vatra nuk ka ndërmend të bëjë politikë të madhe tëmarr pushtet e të ndërtojë qeveri. Atëhere pse të mose rishikojë statusin e saj, pse të mos ndryshojmë pakedhe ne..."
Ndryshimet, në kuptimin e përshtatjes me kërkesat qëka komuniteti ynë në kohën e sotme , them se janë tënevojshme. Mendoj që duhet zgjeruar gama eveprimtarisë së Vatrës pa patur frikë se mos zbehim"pathosin patriotik", pasi përmiresimet do t'ishërbenin edhe më mirë pikërisht këtij qëllimi. Shpesh flasim për komunitete të organizuara mirë, qëkanë prosperitet ekonomik e kulturor, që jane ndihma eparë për anëtarët e tyre, apo për emigrantët e ardhurnga vendlindja. ( Shpesh marrim si shembullhebrenjtë, shembull me vend ky por ka edhe të tjerë). Emigrantët e këtyre vendeve me të ardhur në Nju Jorkdijnë se ku të trokasin. I kane”vatrat “e tyre.Shqiptarët trokasin në dyert e miqve e të njohurve paditur se ata edhe pse mund të kenë dëshirën e mirëpër t'i ndihmuar mund të mos kenë njohjen që duhet përt'i orientuar në mënyrë të qartë dhe efektive. Ndërsakur është fjala për një problem jetik siç ështëkërkimi i punës, emigrantët tanë trokasin tekagjensi të komuniteteve të tjera sepse nuk kanë njëagjensi të tyren shqiptare.
Po sjell këtu një shëmbull nga praktika Në vitin1999, punoja në një agjensi të madhe punësimi përemigrantët e refugjatët, ndoshta më e madhja në NjuJork, (NYANA), në downtown Manhattan. Në vjeshtën eatij viti në agjensi patëm plot refugjatë kosovarë qëvinin për të kërkuar punë. Më kujtohet rasti i njëçifti nga Prishtina.
Iu erdhi mirë që gjetën një ”motër Shqipërie” e undritën sytë kur panë mbi tavolinën time të punës njëflamur të vogël shqiptar. I pyeta se çfarëprofesionesh kishin patur në Kosovë, si ishin meanglishten dhe çfarë ishin në gjendje të bënin. Pasimora informacionin që më nevojitej u thashë se do tëbisedoja me Mashën.
- Ç’farë është Masha, ruse? Më pyeten ata me një zëduke parë nga njëri tjetri
U spjegova se Masha ishte ajo që do të lidhej direktme kompanitë që kishin vende pune. Lexova njëpakënaqësi të hapur në portretet e tyre.
-Motër, për ne si rusët, si serbët janë njëlloj. Ashtnjëlloj si me i kërku punë serbit, tha gruaja.
Gjithnjë e kujtoj këtë rast , sepse që atë kohë edhemë pas e kam pyetur veten shpesh herë: Si nuk kemiende një agjensi punësimi tonën, që të njihet nga tëgjithë, një agjensi që të jetë ABC- ja e fillimit tëjetës në Amerikë për emigrantët e rinj? Dhe kur themABC -ja, kam parasysh që të ndihmonte jo vetëm në një,por në disa aspekte kryesore për t'ja bërë emigrantitmë të lehtë përshtatjen me Amerikën.
E fillova nga problemi i punës si problemi më jetik,pasi pa punë emigranti i ri nuk është në gjendje tëhedhë asnjë hap tjetër. Në vazhdim do të shtoja që nënkujdesin e Vatrës mund të organizoheshin edhe kurse tëshkurtra përgatitore p.sh "Si mund të gjendet punë nëAmerikë", Si përgatitet një resume pune? Si tëpërgatitemi për intervistë pune, etj. Paisja eemigrantëve me një kulturë të tillë do tua lehtësonteatyre maratonën e lodhshme e shpesh herë dekurajuesetë kërkimit të punës. Në anën tjetër mendoj që duhetnxitur edhe insiativa e hapjes së bisneseve privatenëpërmjet dhënies së informacionit të nevojshëm atyreqë duan t’i hapin këto bisnese. Para pak ditësh nëInstitutin Globe ku jap mësim, dëgjova që një studentiynë kishte hapur një kompani të vogël pastrimesh.Ishte ende në fillim të bisnesit të tij e siç më thakishte nevojë për kontakte . Më gëzoi inisiativa e tijpor natyrisht për zhvillimin e bisnesit atij siemigrant i ri do t'i duhej sëpari të edukojë vetvetenme kulturën e bisnesit si edhe përvetësimin e gjuhës.
Mësimi i gjuhës angleze është një faktorndihmues për prosperitetin ekonomik. A ka mësues tëgjuhës engleze me eksperiencë në komunitetin tonë? Sigurisht që ka. A kemi emigrantë në moshë të thyer qënuk janë të interesuar për diploma katër vjeçare, porthjesht duan të kenë mundësi të përvetsojnë gjuhënangleze derin në atë masë që të ndihen mirë nëmjediset ku hyjnë e ku dalin? Po ka. Ata që kanë mbushur moshën 60 vjeç edhe më, padashur të dekurajojaskënd, e gjitha çfarë kërkojnë është vetëm mësimi ianglishtes si gjuhë e dytë (ESL) e jo diploma . Këtojanë pohime që i dëgjojmë shpesh nga vetë ata. Mendojqë nën kujdesin e Vatrës, ndoshta edhe në mjediset esaj, mund të hapen disa klasa mbrëmje për mësimin ebazave të anglishtes, gjuhës së nevojshme për situataspecifike, vizitë tek doktori, tek dentisti, në farmaci, në agjensi ajrore, në restorante, etj.
Tjetër : Ka plot emigrantë që vijnë me dokumenta të rregullta e vendosin të rrijnë përfundimisht nëkëtë vend, por e lenë kohën tu fluturojë se nuk dijnetë orientohen për mungesë të njohjes së ligjeve dheinformacionit në këtë fushë. Ka raste që u jepetdrejtim i shtrembër , ndonjëhere mjerisht edheqëllimisht. Ata bien në duar të amatorëve që “merrenme probleme të emigracionit’ që u premtojnë se do t'indihmojnë, që u “ gatuajnë historira ‘azilantësh ‘ duke krijuar viktima pas viktimash vetëm për t'u marrëdollarët që mjaft prej emigrantëve i kanë nxjerrënga shitja e shtëpive të tyre në Shqipëri. Ka nga ata emigrantë që vijnë me vizë të regullt, por këshillohen ta hedhin pasaporten tutje, sepse sipaskëtyre këshilltarë ve të këqinj, "azili merret mëlehtë kur nuk ke pasaportë " .Emigrantët e rinj nuk edijnë që hyrja ilegalisht në këtë vend i vë ata nëanën e kundërt me ligjin. Si mund t’i ndihmonteVatra emigrantët e porsa ardhur e të painformuar ?Mendoj që nëpërmjet hapjes së një zyre legale. Personi i punësuar duhet të ketë kualifikimin e nevojshëm,dhe eksperiencën për t'u dhënë të porsa ardhurve informacion e minimumin e një kulture ligjore. Ipunësuari do te ishte në gjendje tu përgatistedokumentat e do tu rekomandonte avokatë tëemigracionit nëse do të kishin nevojë për ta. Njësugjerim tjetër do të ishte evaluimi i diplomave të emigrantëve që vijnë nga vendlindja me arsim tëlartë, apo grada shkencore apo dhënia e rekomandimevekonkrete se ku mund të bëheshin ato.
Kur hyra për herë të parë në zyrën eVatrës kërkova me sy biblotekën.
Do sugjeroja që në godinën e Vatrës të krijohej njëambjent vetëm për bibliotekën Vatra duhet 'tëpopullohet" me mosha të reja. Moshat e reja duhet tëmësohen ta respektojnë Vatrën e prindërve e gjyshërvetë tyre, të respektojnë historinë e saj. Ku më mirëse këtu do ta mësonin atë histori? Të rinjtë e ardhurdhe ata të lindur në këtë vend duhet të mësohen tënjohin historinë e Emigracionit Shqiptar, historine e vendit prej nga kanë ardhur paraardhësit e tyre, tëvlerësojnë sakrificat e tyre.
Në aktivitetet e komunitetit është thënë me tëdrejte që pak mosha të reja duken. Natyrisht tërinjtë do të jenë më pranë kesaj historie kur Vatra esotme të jetë në këmbë, në aktivitet dhe të hapë dyertpër gjak të ri duke nxitur anëtarësimet e reja
Për të kryer funksionet që përmenda më lart (dhe këtonuk janë të gjitha) natyrisht do duheshin fonde. Porle të kujtojmë që kur u themelua Vatra (31 Mars 1912)pagesa në vit për çdo anëtar ishte 3 dollarë. Ndërsapagesa për anëtarsim qe 1 dollar) Sikur edhe 50 mijëanetarë të ketë Vatra e secili të kontribonte 10dollare në vit do krijohej mundësia e disa pagesave vjetore modeste për të punësuarit pranë saj.(10dollarë në vit a do të ishin shumë?)
Sa halle do t'i zgjidhte komunitetit Vatra e tij ?Shumë! Në librin e tij ” Historia e FederatësShqiptare VATRA” autori Refat Gurrazezi ka shkruar:”Me punë të rënda e rroga të vogla, punëtorët shqiptarëtë Amerikës ndihmuan familjet e tyre në Shqiperi,përmirësuan tepër gjëndjen ekonomike të vendit tëtyre dhe bënë çudira duke ndihmuar me duar lëvizjenkombëtare… Në Amerikë ka patur mijra shqiptarë, porfakti është se çudirat i bënë vetëm vatranët, ata 5000shqiptarë që ishin anëtarë të Fedaratës “Vatra””
Sot si atdhetarizëm çmohet edhe ndihma që ujepet vëllezërve që vijnë nga trojet shqiptare,mëkëmbja e tyre, përparimi i komunitetit shqiptar sinjë e tërë duke u bërë një mbështetje e fortë përvëndlindjen në dy anë e Drinit.
Në mbyllje desha të shtoja që si intelektuale e kam endjerë gjithnjë veten shpirtërisht pranë Vatrës.Kontaktin më të hershëm me të e kam patur që kur uvendos për herë të parë linja telefonike e Shqipërisë me Amerikën. Im gjysh ( Nikoll Melyshi ),anëtar i Vatrës kur qe gjallë, në një bisedë telefonike atë kohë më pat folur me respekt përkryetarin e Vatrës Z. Agim Karagjozi e madje më dha edhe numrin e telefonit të tij. Unë i bëra njëtelefonatë Z Karagjozi që nga Tirana. Kur erdha neNju Jork, në nëntor të vitit 1992, mendimi i parë mëshkoi tek Vatra, organizata më e vjetër dhe më enderuar e shqiptareve të mërguar.
Duke i dhënë organizatës sonë frymarrje me të gjërëdhe me një predispozicion shpirtëror rinimi Vatra do të ngrohet, do të gjallërohet e do jetojë gjatë.
Emrin dhe vendin se ku ndodhet ' Vatra jonë' duhetta dijë përmëndësh çdo i ardhur në SHBA.
Sa me vend dhe sa i gjetur është emri "VATRA" vënënga themeluesit e saj Konica e Noli! Cili më shumëse ky emër do personifikonte atdhetarizmin , bujarinee cilësitë humane të kësaj organizate? Eshte një emër që i rezistoi një shekulli e që me siguri dotë rezistojë gjatë sa kohë që organizata jonë do tefunksionojë si vatër e ngrohtë për ne shqiptarët ekëtushëm dhe ata që vijnë e që do të vazhdojnë tëvijnë edhe në të ardhmen në këtë vend të madh tëlirisë e mundësive të pafund...(Illyria, 27 prill2007)
__________________________________________________
Vatra Jonë e Ripërtrirë
( Mendime pas leximit të artikullit të RamizGjinit "Të ringremë "Vatrën'" këtë kështjellë gjysëmtë rrënuar !)
Kur mbarova së lexuari shkrimin e RamizGjinit të datës 23 prill, “Të ringremë "Vatrën'" këtëkështjellë gjysëm të rrënuar ” thashë me vete: Ja njëshkrim që duhej bërë vite më parë, por shumë mirë që ubë tani, sepse siç thotë populli ” Më mirë vonë sekurrë”.
Më erdhi sinqerisht shumë mirë që mësova sepreokupimin për ripërtrirjen e Vatrës e ka edhe vetëkryesia e saj. Kjo hedh poshtë ndonjë thashethem qëVatra po jeton perëndimin e saj e se kryesia nukështë e interesuar për përtritjen e organizatës.
Duke rënë dakort në përgjithësi me problemet që ngreautori i shkrimit, Z Gjini, si anëtare e Vatrës do tendalem vetëm në një aspekt ku do të dëshëroja tëjepja edhe disa sugjerime modeste, praktike, dukemenduar se do te ndihmoja sado pak.
Z.Gjini thotë me të drejte se" ishte kohë tjetëratëhere kur u krijua Vatra pothuaj 100 vjet më parë.Vatra nuk ka ndërmend të bëjë politikë të madhe tëmarr pushtet e të ndërtojë qeveri. Atëhere pse të mose rishikojë statusin e saj, pse të mos ndryshojmë pakedhe ne..."
Ndryshimet, në kuptimin e përshtatjes me kërkesat qëka komuniteti ynë në kohën e sotme , them se janë tënevojshme. Mendoj që duhet zgjeruar gama eveprimtarisë së Vatrës pa patur frikë se mos zbehim"pathosin patriotik", pasi përmiresimet do t'ishërbenin edhe më mirë pikërisht këtij qëllimi. Shpesh flasim për komunitete të organizuara mirë, qëkanë prosperitet ekonomik e kulturor, që jane ndihma eparë për anëtarët e tyre, apo për emigrantët e ardhurnga vendlindja. ( Shpesh marrim si shembullhebrenjtë, shembull me vend ky por ka edhe të tjerë). Emigrantët e këtyre vendeve me të ardhur në Nju Jorkdijnë se ku të trokasin. I kane”vatrat “e tyre.Shqiptarët trokasin në dyert e miqve e të njohurve paditur se ata edhe pse mund të kenë dëshirën e mirëpër t'i ndihmuar mund të mos kenë njohjen që duhet përt'i orientuar në mënyrë të qartë dhe efektive. Ndërsakur është fjala për një problem jetik siç ështëkërkimi i punës, emigrantët tanë trokasin tekagjensi të komuniteteve të tjera sepse nuk kanë njëagjensi të tyren shqiptare.
Po sjell këtu një shëmbull nga praktika Në vitin1999, punoja në një agjensi të madhe punësimi përemigrantët e refugjatët, ndoshta më e madhja në NjuJork, (NYANA), në downtown Manhattan. Në vjeshtën eatij viti në agjensi patëm plot refugjatë kosovarë qëvinin për të kërkuar punë. Më kujtohet rasti i njëçifti nga Prishtina.
Iu erdhi mirë që gjetën një ”motër Shqipërie” e undritën sytë kur panë mbi tavolinën time të punës njëflamur të vogël shqiptar. I pyeta se çfarëprofesionesh kishin patur në Kosovë, si ishin meanglishten dhe çfarë ishin në gjendje të bënin. Pasimora informacionin që më nevojitej u thashë se do tëbisedoja me Mashën.
- Ç’farë është Masha, ruse? Më pyeten ata me një zëduke parë nga njëri tjetri
U spjegova se Masha ishte ajo që do të lidhej direktme kompanitë që kishin vende pune. Lexova njëpakënaqësi të hapur në portretet e tyre.
-Motër, për ne si rusët, si serbët janë njëlloj. Ashtnjëlloj si me i kërku punë serbit, tha gruaja.
Gjithnjë e kujtoj këtë rast , sepse që atë kohë edhemë pas e kam pyetur veten shpesh herë: Si nuk kemiende një agjensi punësimi tonën, që të njihet nga tëgjithë, një agjensi që të jetë ABC- ja e fillimit tëjetës në Amerikë për emigrantët e rinj? Dhe kur themABC -ja, kam parasysh që të ndihmonte jo vetëm në një,por në disa aspekte kryesore për t'ja bërë emigrantitmë të lehtë përshtatjen me Amerikën.
E fillova nga problemi i punës si problemi më jetik,pasi pa punë emigranti i ri nuk është në gjendje tëhedhë asnjë hap tjetër. Në vazhdim do të shtoja që nënkujdesin e Vatrës mund të organizoheshin edhe kurse tëshkurtra përgatitore p.sh "Si mund të gjendet punë nëAmerikë", Si përgatitet një resume pune? Si tëpërgatitemi për intervistë pune, etj. Paisja eemigrantëve me një kulturë të tillë do tua lehtësonteatyre maratonën e lodhshme e shpesh herë dekurajuesetë kërkimit të punës. Në anën tjetër mendoj që duhetnxitur edhe insiativa e hapjes së bisneseve privatenëpërmjet dhënies së informacionit të nevojshëm atyreqë duan t’i hapin këto bisnese. Para pak ditësh nëInstitutin Globe ku jap mësim, dëgjova që një studentiynë kishte hapur një kompani të vogël pastrimesh.Ishte ende në fillim të bisnesit të tij e siç më thakishte nevojë për kontakte . Më gëzoi inisiativa e tijpor natyrisht për zhvillimin e bisnesit atij siemigrant i ri do t'i duhej sëpari të edukojë vetvetenme kulturën e bisnesit si edhe përvetësimin e gjuhës.
Mësimi i gjuhës angleze është një faktorndihmues për prosperitetin ekonomik. A ka mësues tëgjuhës engleze me eksperiencë në komunitetin tonë? Sigurisht që ka. A kemi emigrantë në moshë të thyer qënuk janë të interesuar për diploma katër vjeçare, porthjesht duan të kenë mundësi të përvetsojnë gjuhënangleze derin në atë masë që të ndihen mirë nëmjediset ku hyjnë e ku dalin? Po ka. Ata që kanë mbushur moshën 60 vjeç edhe më, padashur të dekurajojaskënd, e gjitha çfarë kërkojnë është vetëm mësimi ianglishtes si gjuhë e dytë (ESL) e jo diploma . Këtojanë pohime që i dëgjojmë shpesh nga vetë ata. Mendojqë nën kujdesin e Vatrës, ndoshta edhe në mjediset esaj, mund të hapen disa klasa mbrëmje për mësimin ebazave të anglishtes, gjuhës së nevojshme për situataspecifike, vizitë tek doktori, tek dentisti, në farmaci, në agjensi ajrore, në restorante, etj.
Tjetër : Ka plot emigrantë që vijnë me dokumenta të rregullta e vendosin të rrijnë përfundimisht nëkëtë vend, por e lenë kohën tu fluturojë se nuk dijnetë orientohen për mungesë të njohjes së ligjeve dheinformacionit në këtë fushë. Ka raste që u jepetdrejtim i shtrembër , ndonjëhere mjerisht edheqëllimisht. Ata bien në duar të amatorëve që “merrenme probleme të emigracionit’ që u premtojnë se do t'indihmojnë, që u “ gatuajnë historira ‘azilantësh ‘ duke krijuar viktima pas viktimash vetëm për t'u marrëdollarët që mjaft prej emigrantëve i kanë nxjerrënga shitja e shtëpive të tyre në Shqipëri. Ka nga ata emigrantë që vijnë me vizë të regullt, por këshillohen ta hedhin pasaporten tutje, sepse sipaskëtyre këshilltarë ve të këqinj, "azili merret mëlehtë kur nuk ke pasaportë " .Emigrantët e rinj nuk edijnë që hyrja ilegalisht në këtë vend i vë ata nëanën e kundërt me ligjin. Si mund t’i ndihmonteVatra emigrantët e porsa ardhur e të painformuar ?Mendoj që nëpërmjet hapjes së një zyre legale. Personi i punësuar duhet të ketë kualifikimin e nevojshëm,dhe eksperiencën për t'u dhënë të porsa ardhurve informacion e minimumin e një kulture ligjore. Ipunësuari do te ishte në gjendje tu përgatistedokumentat e do tu rekomandonte avokatë tëemigracionit nëse do të kishin nevojë për ta. Njësugjerim tjetër do të ishte evaluimi i diplomave të emigrantëve që vijnë nga vendlindja me arsim tëlartë, apo grada shkencore apo dhënia e rekomandimevekonkrete se ku mund të bëheshin ato.
Kur hyra për herë të parë në zyrën eVatrës kërkova me sy biblotekën.
Do sugjeroja që në godinën e Vatrës të krijohej njëambjent vetëm për bibliotekën Vatra duhet 'tëpopullohet" me mosha të reja. Moshat e reja duhet tëmësohen ta respektojnë Vatrën e prindërve e gjyshërvetë tyre, të respektojnë historinë e saj. Ku më mirëse këtu do ta mësonin atë histori? Të rinjtë e ardhurdhe ata të lindur në këtë vend duhet të mësohen tënjohin historinë e Emigracionit Shqiptar, historine e vendit prej nga kanë ardhur paraardhësit e tyre, tëvlerësojnë sakrificat e tyre.
Në aktivitetet e komunitetit është thënë me tëdrejte që pak mosha të reja duken. Natyrisht tërinjtë do të jenë më pranë kesaj historie kur Vatra esotme të jetë në këmbë, në aktivitet dhe të hapë dyertpër gjak të ri duke nxitur anëtarësimet e reja
Për të kryer funksionet që përmenda më lart (dhe këtonuk janë të gjitha) natyrisht do duheshin fonde. Porle të kujtojmë që kur u themelua Vatra (31 Mars 1912)pagesa në vit për çdo anëtar ishte 3 dollarë. Ndërsapagesa për anëtarsim qe 1 dollar) Sikur edhe 50 mijëanetarë të ketë Vatra e secili të kontribonte 10dollare në vit do krijohej mundësia e disa pagesave vjetore modeste për të punësuarit pranë saj.(10dollarë në vit a do të ishin shumë?)
Sa halle do t'i zgjidhte komunitetit Vatra e tij ?Shumë! Në librin e tij ” Historia e FederatësShqiptare VATRA” autori Refat Gurrazezi ka shkruar:”Me punë të rënda e rroga të vogla, punëtorët shqiptarëtë Amerikës ndihmuan familjet e tyre në Shqiperi,përmirësuan tepër gjëndjen ekonomike të vendit tëtyre dhe bënë çudira duke ndihmuar me duar lëvizjenkombëtare… Në Amerikë ka patur mijra shqiptarë, porfakti është se çudirat i bënë vetëm vatranët, ata 5000shqiptarë që ishin anëtarë të Fedaratës “Vatra””
Sot si atdhetarizëm çmohet edhe ndihma që ujepet vëllezërve që vijnë nga trojet shqiptare,mëkëmbja e tyre, përparimi i komunitetit shqiptar sinjë e tërë duke u bërë një mbështetje e fortë përvëndlindjen në dy anë e Drinit.
Në mbyllje desha të shtoja që si intelektuale e kam endjerë gjithnjë veten shpirtërisht pranë Vatrës.Kontaktin më të hershëm me të e kam patur që kur uvendos për herë të parë linja telefonike e Shqipërisë me Amerikën. Im gjysh ( Nikoll Melyshi ),anëtar i Vatrës kur qe gjallë, në një bisedë telefonike atë kohë më pat folur me respekt përkryetarin e Vatrës Z. Agim Karagjozi e madje më dha edhe numrin e telefonit të tij. Unë i bëra njëtelefonatë Z Karagjozi që nga Tirana. Kur erdha neNju Jork, në nëntor të vitit 1992, mendimi i parë mëshkoi tek Vatra, organizata më e vjetër dhe më enderuar e shqiptareve të mërguar.
Duke i dhënë organizatës sonë frymarrje me të gjërëdhe me një predispozicion shpirtëror rinimi Vatra do të ngrohet, do të gjallërohet e do jetojë gjatë.
Emrin dhe vendin se ku ndodhet ' Vatra jonë' duhetta dijë përmëndësh çdo i ardhur në SHBA.
Sa me vend dhe sa i gjetur është emri "VATRA" vënënga themeluesit e saj Konica e Noli! Cili më shumëse ky emër do personifikonte atdhetarizmin , bujarinee cilësitë humane të kësaj organizate? Eshte një emër që i rezistoi një shekulli e që me siguri dotë rezistojë gjatë sa kohë që organizata jonë do tefunksionojë si vatër e ngrohtë për ne shqiptarët ekëtushëm dhe ata që vijnë e që do të vazhdojnë tëvijnë edhe në të ardhmen në këtë vend të madh tëlirisë e mundësive të pafund...(Illyria, 27 prill2007)
__________________________________________________
Friday, March 23, 2007
Bota e Gruas Shqiptare-Merita Bajraktari McCormack -PUBLICISTIKE
*********************************************
Shoqata e Shkrimtarëve Shqiptarë të Amerikës , një organizatë e kompletuar, në shërbim të komunitetit dhe të letërsisë shqipe.
Nga Merita Bajraktari McCormack
Anëtare e Shoqatës
“Misioni i Shoqatës së Shkrimtarëve Shqiptaro-Amerikanë është t'i sjellim komunitetit tonë, dhe të gjithë shqiptarëve kudo që janë, njė krijimtari letrare tė cilësisë së lartë në përputhje me standartet bashkëkohore të botës ku jetojmë. Po kështu, do të bëjmë c'të jetë e mundur, që të zbulojmë dituri të reja e të krijojmë një art të ri letrar, për të pasuruar civilizimin shqiptar dhe për të kontribuar në mënyrė të ndjeshme edhe ndaj progresit letrar botëror”
Kjo deklaratë e mirë-formuluar, shfaqet para syve në cdo moment që dikush klikon në faqen virtuale te Shoqatës apo vjen në kontakt me organet e shtypit të saj.
Keto nuk jane vec fjale premtuese, të deklaruara publikisht, por një vision i qartë i një grupimi artistësh shqiptare, të mbledhur mes tyre për t’i sherbyer vetevetes dhe krijimtarise së tyre, komunitetit shqiptar në Amerikë si dhe letërsisë shqipe në përgjithësi.
Mendoj se në keto pesë vitët e para të jetës së saj Shoqata ia ka arritur me sukses misionit të saj përsa I përket shërbimit në komunitet dhe krijimtarisë së re letrare per të pasuruar artin shqiptar në vecanti dhe qytetërimin shqiptar në përgjithësi..
Si arritje personale, per secilin anëtar, do te sillja faktin që kushtëzon anëtarësinë, pra atë që të gjithë anëtarët e Shoqatës kane botuar nga një libër ose më shume se një.
Disa prej tyre jane shkrimtare të vjetër, të mirënjohur në karieren e tyre letrae, me një numër të madh botimesh, ndërsa disa prej tyre jane në hapat fillestare të artit të të shkruarit. Arkivat e Shoqatës përfshijnë larmi krijimesh dhe shume prej tyre jane tëper të vyera, në gjinitë përkatëse. Pra publiku shqiptar I Amerikës përmes arkivave të Shoqatës mundëson aksesin në një tog të mirëfilltë letrar thjesht duke qenë në kontakt me të.
Dihet mire që në botën e emigracionit, shpesh njeriu ndjehet vetëm… Arti është shoku me i mire per atë që di të zgjedhe atë dhe t’i beje shoqëri vetës ne kushtet e emigracionit. Kjo është mëse e domosdoshme dhe është një nga aresyet që në emigracion letërsia jo vetëm që vleresohet por edhe kultivohet dhe shpesh ngre pramatreta vlerësues. Shoqata e jone e kryen më së miri këtë funksion,pasi përmes krijimtarisë së anëtareve ajo ju siguron atyre dhe dashamiresve të tyre e më gjere lexuesve si dhe cdo shqiptari të interessuar , një mjet të mire shprehës dhe ushqyes njëkohesisht. Një libër I mirë është gjithnjë një shok I mire, kështu që letërsia që krijohet dhe identikisht po ashtu percillet, është motivi nxitës per t’i shpetuar hijeve të vetmise ne emigracion. Kjo ështe pothuaj e barazvlefshme për të gjitha gjinitë, duke marre përparësi disi poezia dhe tregimi që ka për tematikë emigracionin.
Natyrisht krahas kësaj, letërsia është një mjet edukues, argetues dhe rehatues njëkohësisht. Nëse dikush lexon një poezi apo një tregim dhe menjëhere gjen veten aty, stresi apo situata e vështirë në të cilën mund të ndodhet individi,sikur pergjysmohet dhe lehtësohet, pasi mbase aty ,tek një poezi apo një tregim , a një reportazh gjen qetësi ne perceptimin e realitetit duke kuptuar se edhe njërez të tjere kane shkuar ne atë monopat, njërez të tjerë kane perjetuar atë moment, atë ndjenjë ,atë emocion. Kjo cliron energjinë negative dhe jep energji pozitive njëkohëshit duke ndihmuar në zgjidhjen e një gjendjeje të caktuar.
Vlerat edukative qëndrojne ne faktin e informacionit cilësor. Të kuptosh një figuracion letrar,do të thotë të vesh ne levizje trurin, e kjo është natyrisht mjet ndihmëtar në zhvillimin e metëjshem të intelektit të gjithesecilit.
Ne dritën e ketyre perspektivave mendoj se Shoqata duke I sherbyer anëtareve të saj me mjetin artistik, me mundesine per t’u njohur me kolegët, per të këmbyer eksperienca dhe per të zgjedhur nga me e mira per ta rekomanduar ne masën e gjerë lexuese, i shërben vetëvetes së pari dhe pastaj edhe komunitëtit duke I dhuruar atë më të miren e letërsise shqiptare ne diasporen shqiptaro-amerikane. Kjo realizohet ne shumë menyra ,por më kryesorja është ajo e vleresimeve brenda per brenda, permes diskutimeve dhe krahasimeve arrihet të sigurohet një nivel barazpeshimi dhe vleresimi. P.sh si ne rastin e cmimit PENA E ARTË, kur një komision prej disa personash vlereson dhe njeh , e cmon dhe e inkurajon krijuesin duke I dhene cmimin, natyrisht sugjeron një liber që është absolutisht me cilesor në një kohë dhe ne një gjini të caktuar, dhe kjo sherben si rekomandim per lexuesin ne përgjithësi..
Permes rekomandimit ne këtë menyre, lexuesi ne komunitët por edhe me gjere ne Atdhe dhe ne vende të tjera, e ka me të lehtë të beje një zgjedhje.
Cmimi PENA E ARTË , iu jepet autoreve ne gjini të ndryshme , dhe kjo pasqyron edhe larmine e krijimtarise se Shoqatës,kështu perfshin interesa letrare të ndryshme dhe I sherben atyre.
Nese zgjedhja permes rekomandimit perputhet me atë c’ka pritur lexuesi , athere, kjo rrit besueshmerine ndaj rekomanduesit – që në këtë rast është Shoqata e Shkrimtareve Shqiptarë të Amerikes.
Për të ilustruar këtë fakt të sipërpërmendur, do të sillja dicka që unë e përjetova vetë. ,pas anëtarësimit në Shoqatë. Personalisht kam mbresat nga takimi I Shoqatës në Gusht të vitit 2006 ne Cikago, Illinois, ku me dhjetra anëtarë të shoqatës, miq dhe dashamirës, sponsorizues të këtyre aktiviteteve dhe media të ndryshme, së bashku me të ftuarit e nderit, u mblodhënm për të kaluar një fundjave mes miqsh,për tu njohur me krijimtarine e vitit ,për tu njohur me të rejat ne krijimtarinë e gjithësecilit, për të bërë bilancin dhe për të vlerësuar dhe vënë qëllime të reja si objektiva për të ardhmen. Përqafimet, përshendetjet e ngrohta, gazi në sytë e malluar të gjithkujt mua më ka mbetur në mendje si një moment i vecantë. Të gjithë nuk prisnim dot të takoheshim me kolegët, të gjithë me respekt dhe konsideratë I drejtoheshin kolegëve dhe gjithësecili kishte sjellë nga botimet e reja për tjua dhuruar miqve, vëllezërve dhe motrave të një gjaku, bashkëudhëtarë në këtë rrugë të bukur letrare. Ky ambjent miqësor, ka qenë gjithnjë I tillë dhe mjaft efektiv për t’I shërbyer qëllimit. Kështu respekti indivdual për gjtihsecilin ka reflektuar respektine një grupi ndja individit dhe më gjerë ehstë fituar respect ndër vite pasi e reflekton atë.
Rritja e standardeve është një detyre tjetër që Shoqata ia ka vene vetës, natyrisht nisur jo vetëm nga misioni per brenda komunitetit, por edhe per shkak se ne jetojmë në një botë me të madhe, se sa thjesht ajo bota e jone shqiptare,nga ku ne kemi,rrënjët , origjinën dhe formimin tone elementar njërezor dhe kulturor. Por ne, të gjithë. jemi të integruar në një shoqëri tjetër dhe natyrisht perkrah ruajtjes së vlerave kombëtare ne kultivojmë paralelisht edhe vleren artistike ne pergjithesi, sipas mundësive individuale. Tematika dhe cilesia letrare natyrisht shkon paralelisht edhe me zhvillimet shoqërore ne Atdhe dhe ne mergim. Ajo I përgjigjet dhe reflekton zhvillimet shoqërore dhe individuale shqiptare si dhe atyre zhvillimeve bashkëkohore në jetën e perditshme ku ne ndodhemi. Pra gjithcka shkon paralelisht dhe per ne, krijuesit e diasporës, detyrimi që kemi ne pasqyrimin e ketyre dukurive permes permes penës, angazhimi dhe përgjegjësia morale është me barrë të dyfishtë.
Ne këtë drejtim Shoqata ka bere një progres shembullor duke siguruar lidhje të forta me komunitëtin krijues nderkombetar dhe duke e vleresuar dhe dalluar atë c’ka është me e mira në të. Një element ilustrativ per sa me siper është cmimi “Gjenima”.
Kushtet ne të cilat mund të rekomandohet dhe fitohet ky Cmim jane të mire percaktuara dhe brenda parametrave striktë që perfshijne nivel të lartë artistik por edhe kushtëzime të tjera që ftojne per dedikim dhe arritje të sofistikuara, duke perjashtuar kështu mediokritëtin potencial.
Nuk ka qenë rastësi që fituesit e Cmimit Gjenima kanë qenë në vazhdimësi, figura prominente të letersise së sotme në botë. Pjesmarrja e tyre në takimet vjetore të shoqatës flet shumë. Serish duke iu referuar takimit te Gushtit ne Cikago, do te dëshiroja të ilustroja këtë me pjesmarrjen e autores dhe kritikes së mirënjohur letrare nga Kanadaja, Zj.Constance Rooke e cila fitoi Cmimin Gjenima për vitin 2005.
Kjo shkrimtare e mirënjohur dhe kritike letrare nga më autoritaret sot në Kanada dhe mbase në botë cilësohet si një nga personat më prodhimtarë në letërsi dhe një nga personat që krijimtarinë e saj e ve në shërbim të humnazmit.Ajo u zgjodh nga një juri prej 10 personash, të gjithe personalitete te letersise boterore,mes shumë konkurruesve të tjerë, per te fituar kete cmim.
Në fjalën falenderuese për Cmimin Gjenima, Rooke ndër të tjera theksoi:
"Jam thellësisht e nderuar të jem fituesja e çmimit Gjenima për Letërsinë. Fakti që çmimi vjen nga Shoqata e Shkrimtarëve Shqiptaro-Amerikanë më gëzon më shumë se ç'mund ta them me fjalë. Drejtimi juaj është himni im; "Vetëm të lidhemi-ONLY CONNECT!"-një linjë esenciale në urën e ylberit që ndihmon letërsinë të lartësohet, të kalojë grupet gjuhësore dhe shtetet, të sjellin botën me fytyrë nga njerëzimi. Dhe, për sa i përket Shoqatës së Shkrimtarëve Shqiptaro-Amerikanë, mua më duket se nuk ka shoqatë shkrimtarësh më të mirë. Faleminderit shumë për Çmimin, për ftesën time në këtë mbrëmje, dhe për kënaqësinë e shoqërisë tuaj".
Pastaj më tutje, gjatë bisedave të lira ajo bisedonte me të gjithë ne, interesohej, pyeste, vallëzonte….Nuk me del nga mendja kur Zj.Rooke, me shumë lehtësi shqiptoi emrin e Rozi Theoharit, shkrimtares sonë të mirënjohur,anetare e nderuar e shoqates, dhe I kërkonte të dinte gjithcka për të dhe aktivitetin e saj,dhe Rozi, megjithëse ksihte vec një kopje illustrative të poemes-libër ROZAFAT,në gjuhët ship dhe anglisht, nui ngurroi tia dhuronte..Perceptova dhe ndjeva se ishte nje bashkëbisedim paqësor dhe vlerësues mes kolegesh.
Pjesmarrja e Rainer Schulte, poetit te mirenjohur gjerman, libri I të cilit “Ora e Paqes “ është përkthyer në gjuhën Shqipe, ishte një surprize dhe fakt tjeter tjetër i asaj mbremje të vecantë mbresëlënëse.Ai gjate leximit t epoezive ne gjuhen anglisht dhe shqip perjetoi s ebashku me en caste shume emocionuese. Nder te tjera ai tregoi se ka komunikim me shume shqiptare,nje pjese e mire, anetare te shoqates, qekurse kane lexuar librin e tij dhe ndjehej i nderuar te ishte mes nesh. Kjo tregon se Shoqata ka fituar respect, dashamirësi dhe salutohet dhe vlerësohet nga personalitete të këtij kalibri!
Rritja e numrit të anëtareve të shoqatës sidomos në dy tre vjetët e fundit tregon per njohje dhe vleresim të saj nga komunitëti dhe përqafim të misionit të saj nga artistë dhe shkrimtaret ne komunitët të cilet kane kërkuar të anëtrësohen.
Mes emrave ne këtë shoqatë do degjosh emra mjaft të mirenjohur të letrave shqipe dhe ky integrim flet vetë, pa qenë nevoja per komente të metëjshme..
Pjesmarrja e vajzave dhe grave krijuese ne këtë shoqatë është ne rritje dhe kjo jo vetëm se tregon balance dhe emancipim shoqëror, pro tregon edhe seriozitët dhe respect reciprok mes anetareve ne vetvetë dhe mes anetareve dhe shoqatës ne pergjithesi. Reputacioni I shoqatës është jo vetëm pozitiv por edhe ne rritje.Mbledhjet vjetore të Shoqatës ne shtëtë të ndryshme të SHBA që jane një taktike tashmë traditë e mire perzgjedhur per të siguruar njohje të shoqatës ne komunitët e me gjere e ilustrojne mjaft mire perhapjen e rolit dhe punës se Shoqatës si organizatë ne sherbim të komunitëtit.
Mbështetja materiale dhe morale që shumë njerës të suksesshëm në biznes në Amerike i bejne Shoqatës është një tregues tjetër I vlerësimit që ka kjo Shoqatë nga artdashes apo shqiptare patriotë dhe të vendosur ne kultivimin e vlerave letrare.Cdo vit dëshira për të soonsorizuar aktivitete të shoqatës ka ardhur në rritje.
Pjesmarrja e mediave të ndryshme shqiptare ne diasporë por edhe e kanaleve televizive amerikane në takimet vjetore apo promovimeve letrare që ben Shoqata është një parametër tjetër që justifikon atë cka ky shkrim ka dashur të sjellë, rolin,imazhin dhe reputacionin pozitiv të Shoqatës së Shkrimtarëve Shqiptare në Amerike.
Uroj Shoqatën në këtë ditlindje të saj te pestë,me respektin tim per cdo anetar dhe me deshiren e mire per takimin e ardhshem!
MeritaBajraktariMcCormack
Shoqata e Shkrimtarëve Shqiptarë të Amerikës , një organizatë e kompletuar, në shërbim të komunitetit dhe të letërsisë shqipe.
Nga Merita Bajraktari McCormack
Anëtare e Shoqatës
“Misioni i Shoqatës së Shkrimtarëve Shqiptaro-Amerikanë është t'i sjellim komunitetit tonë, dhe të gjithë shqiptarëve kudo që janë, njė krijimtari letrare tė cilësisë së lartë në përputhje me standartet bashkëkohore të botës ku jetojmë. Po kështu, do të bëjmë c'të jetë e mundur, që të zbulojmë dituri të reja e të krijojmë një art të ri letrar, për të pasuruar civilizimin shqiptar dhe për të kontribuar në mënyrė të ndjeshme edhe ndaj progresit letrar botëror”
Kjo deklaratë e mirë-formuluar, shfaqet para syve në cdo moment që dikush klikon në faqen virtuale te Shoqatës apo vjen në kontakt me organet e shtypit të saj.
Keto nuk jane vec fjale premtuese, të deklaruara publikisht, por një vision i qartë i një grupimi artistësh shqiptare, të mbledhur mes tyre për t’i sherbyer vetevetes dhe krijimtarise së tyre, komunitetit shqiptar në Amerikë si dhe letërsisë shqipe në përgjithësi.
Mendoj se në keto pesë vitët e para të jetës së saj Shoqata ia ka arritur me sukses misionit të saj përsa I përket shërbimit në komunitet dhe krijimtarisë së re letrare per të pasuruar artin shqiptar në vecanti dhe qytetërimin shqiptar në përgjithësi..
Si arritje personale, per secilin anëtar, do te sillja faktin që kushtëzon anëtarësinë, pra atë që të gjithë anëtarët e Shoqatës kane botuar nga një libër ose më shume se një.
Disa prej tyre jane shkrimtare të vjetër, të mirënjohur në karieren e tyre letrae, me një numër të madh botimesh, ndërsa disa prej tyre jane në hapat fillestare të artit të të shkruarit. Arkivat e Shoqatës përfshijnë larmi krijimesh dhe shume prej tyre jane tëper të vyera, në gjinitë përkatëse. Pra publiku shqiptar I Amerikës përmes arkivave të Shoqatës mundëson aksesin në një tog të mirëfilltë letrar thjesht duke qenë në kontakt me të.
Dihet mire që në botën e emigracionit, shpesh njeriu ndjehet vetëm… Arti është shoku me i mire per atë që di të zgjedhe atë dhe t’i beje shoqëri vetës ne kushtet e emigracionit. Kjo është mëse e domosdoshme dhe është një nga aresyet që në emigracion letërsia jo vetëm që vleresohet por edhe kultivohet dhe shpesh ngre pramatreta vlerësues. Shoqata e jone e kryen më së miri këtë funksion,pasi përmes krijimtarisë së anëtareve ajo ju siguron atyre dhe dashamiresve të tyre e më gjere lexuesve si dhe cdo shqiptari të interessuar , një mjet të mire shprehës dhe ushqyes njëkohesisht. Një libër I mirë është gjithnjë një shok I mire, kështu që letërsia që krijohet dhe identikisht po ashtu percillet, është motivi nxitës per t’i shpetuar hijeve të vetmise ne emigracion. Kjo ështe pothuaj e barazvlefshme për të gjitha gjinitë, duke marre përparësi disi poezia dhe tregimi që ka për tematikë emigracionin.
Natyrisht krahas kësaj, letërsia është një mjet edukues, argetues dhe rehatues njëkohësisht. Nëse dikush lexon një poezi apo një tregim dhe menjëhere gjen veten aty, stresi apo situata e vështirë në të cilën mund të ndodhet individi,sikur pergjysmohet dhe lehtësohet, pasi mbase aty ,tek një poezi apo një tregim , a një reportazh gjen qetësi ne perceptimin e realitetit duke kuptuar se edhe njërez të tjere kane shkuar ne atë monopat, njërez të tjerë kane perjetuar atë moment, atë ndjenjë ,atë emocion. Kjo cliron energjinë negative dhe jep energji pozitive njëkohëshit duke ndihmuar në zgjidhjen e një gjendjeje të caktuar.
Vlerat edukative qëndrojne ne faktin e informacionit cilësor. Të kuptosh një figuracion letrar,do të thotë të vesh ne levizje trurin, e kjo është natyrisht mjet ndihmëtar në zhvillimin e metëjshem të intelektit të gjithesecilit.
Ne dritën e ketyre perspektivave mendoj se Shoqata duke I sherbyer anëtareve të saj me mjetin artistik, me mundesine per t’u njohur me kolegët, per të këmbyer eksperienca dhe per të zgjedhur nga me e mira per ta rekomanduar ne masën e gjerë lexuese, i shërben vetëvetes së pari dhe pastaj edhe komunitëtit duke I dhuruar atë më të miren e letërsise shqiptare ne diasporen shqiptaro-amerikane. Kjo realizohet ne shumë menyra ,por më kryesorja është ajo e vleresimeve brenda per brenda, permes diskutimeve dhe krahasimeve arrihet të sigurohet një nivel barazpeshimi dhe vleresimi. P.sh si ne rastin e cmimit PENA E ARTË, kur një komision prej disa personash vlereson dhe njeh , e cmon dhe e inkurajon krijuesin duke I dhene cmimin, natyrisht sugjeron një liber që është absolutisht me cilesor në një kohë dhe ne një gjini të caktuar, dhe kjo sherben si rekomandim per lexuesin ne përgjithësi..
Permes rekomandimit ne këtë menyre, lexuesi ne komunitët por edhe me gjere ne Atdhe dhe ne vende të tjera, e ka me të lehtë të beje një zgjedhje.
Cmimi PENA E ARTË , iu jepet autoreve ne gjini të ndryshme , dhe kjo pasqyron edhe larmine e krijimtarise se Shoqatës,kështu perfshin interesa letrare të ndryshme dhe I sherben atyre.
Nese zgjedhja permes rekomandimit perputhet me atë c’ka pritur lexuesi , athere, kjo rrit besueshmerine ndaj rekomanduesit – që në këtë rast është Shoqata e Shkrimtareve Shqiptarë të Amerikes.
Për të ilustruar këtë fakt të sipërpërmendur, do të sillja dicka që unë e përjetova vetë. ,pas anëtarësimit në Shoqatë. Personalisht kam mbresat nga takimi I Shoqatës në Gusht të vitit 2006 ne Cikago, Illinois, ku me dhjetra anëtarë të shoqatës, miq dhe dashamirës, sponsorizues të këtyre aktiviteteve dhe media të ndryshme, së bashku me të ftuarit e nderit, u mblodhënm për të kaluar një fundjave mes miqsh,për tu njohur me krijimtarine e vitit ,për tu njohur me të rejat ne krijimtarinë e gjithësecilit, për të bërë bilancin dhe për të vlerësuar dhe vënë qëllime të reja si objektiva për të ardhmen. Përqafimet, përshendetjet e ngrohta, gazi në sytë e malluar të gjithkujt mua më ka mbetur në mendje si një moment i vecantë. Të gjithë nuk prisnim dot të takoheshim me kolegët, të gjithë me respekt dhe konsideratë I drejtoheshin kolegëve dhe gjithësecili kishte sjellë nga botimet e reja për tjua dhuruar miqve, vëllezërve dhe motrave të një gjaku, bashkëudhëtarë në këtë rrugë të bukur letrare. Ky ambjent miqësor, ka qenë gjithnjë I tillë dhe mjaft efektiv për t’I shërbyer qëllimit. Kështu respekti indivdual për gjtihsecilin ka reflektuar respektine një grupi ndja individit dhe më gjerë ehstë fituar respect ndër vite pasi e reflekton atë.
Rritja e standardeve është një detyre tjetër që Shoqata ia ka vene vetës, natyrisht nisur jo vetëm nga misioni per brenda komunitetit, por edhe per shkak se ne jetojmë në një botë me të madhe, se sa thjesht ajo bota e jone shqiptare,nga ku ne kemi,rrënjët , origjinën dhe formimin tone elementar njërezor dhe kulturor. Por ne, të gjithë. jemi të integruar në një shoqëri tjetër dhe natyrisht perkrah ruajtjes së vlerave kombëtare ne kultivojmë paralelisht edhe vleren artistike ne pergjithesi, sipas mundësive individuale. Tematika dhe cilesia letrare natyrisht shkon paralelisht edhe me zhvillimet shoqërore ne Atdhe dhe ne mergim. Ajo I përgjigjet dhe reflekton zhvillimet shoqërore dhe individuale shqiptare si dhe atyre zhvillimeve bashkëkohore në jetën e perditshme ku ne ndodhemi. Pra gjithcka shkon paralelisht dhe per ne, krijuesit e diasporës, detyrimi që kemi ne pasqyrimin e ketyre dukurive permes permes penës, angazhimi dhe përgjegjësia morale është me barrë të dyfishtë.
Ne këtë drejtim Shoqata ka bere një progres shembullor duke siguruar lidhje të forta me komunitëtin krijues nderkombetar dhe duke e vleresuar dhe dalluar atë c’ka është me e mira në të. Një element ilustrativ per sa me siper është cmimi “Gjenima”.
Kushtet ne të cilat mund të rekomandohet dhe fitohet ky Cmim jane të mire percaktuara dhe brenda parametrave striktë që perfshijne nivel të lartë artistik por edhe kushtëzime të tjera që ftojne per dedikim dhe arritje të sofistikuara, duke perjashtuar kështu mediokritëtin potencial.
Nuk ka qenë rastësi që fituesit e Cmimit Gjenima kanë qenë në vazhdimësi, figura prominente të letersise së sotme në botë. Pjesmarrja e tyre në takimet vjetore të shoqatës flet shumë. Serish duke iu referuar takimit te Gushtit ne Cikago, do te dëshiroja të ilustroja këtë me pjesmarrjen e autores dhe kritikes së mirënjohur letrare nga Kanadaja, Zj.Constance Rooke e cila fitoi Cmimin Gjenima për vitin 2005.
Kjo shkrimtare e mirënjohur dhe kritike letrare nga më autoritaret sot në Kanada dhe mbase në botë cilësohet si një nga personat më prodhimtarë në letërsi dhe një nga personat që krijimtarinë e saj e ve në shërbim të humnazmit.Ajo u zgjodh nga një juri prej 10 personash, të gjithe personalitete te letersise boterore,mes shumë konkurruesve të tjerë, per te fituar kete cmim.
Në fjalën falenderuese për Cmimin Gjenima, Rooke ndër të tjera theksoi:
"Jam thellësisht e nderuar të jem fituesja e çmimit Gjenima për Letërsinë. Fakti që çmimi vjen nga Shoqata e Shkrimtarëve Shqiptaro-Amerikanë më gëzon më shumë se ç'mund ta them me fjalë. Drejtimi juaj është himni im; "Vetëm të lidhemi-ONLY CONNECT!"-një linjë esenciale në urën e ylberit që ndihmon letërsinë të lartësohet, të kalojë grupet gjuhësore dhe shtetet, të sjellin botën me fytyrë nga njerëzimi. Dhe, për sa i përket Shoqatës së Shkrimtarëve Shqiptaro-Amerikanë, mua më duket se nuk ka shoqatë shkrimtarësh më të mirë. Faleminderit shumë për Çmimin, për ftesën time në këtë mbrëmje, dhe për kënaqësinë e shoqërisë tuaj".
Pastaj më tutje, gjatë bisedave të lira ajo bisedonte me të gjithë ne, interesohej, pyeste, vallëzonte….Nuk me del nga mendja kur Zj.Rooke, me shumë lehtësi shqiptoi emrin e Rozi Theoharit, shkrimtares sonë të mirënjohur,anetare e nderuar e shoqates, dhe I kërkonte të dinte gjithcka për të dhe aktivitetin e saj,dhe Rozi, megjithëse ksihte vec një kopje illustrative të poemes-libër ROZAFAT,në gjuhët ship dhe anglisht, nui ngurroi tia dhuronte..Perceptova dhe ndjeva se ishte nje bashkëbisedim paqësor dhe vlerësues mes kolegesh.
Pjesmarrja e Rainer Schulte, poetit te mirenjohur gjerman, libri I të cilit “Ora e Paqes “ është përkthyer në gjuhën Shqipe, ishte një surprize dhe fakt tjeter tjetër i asaj mbremje të vecantë mbresëlënëse.Ai gjate leximit t epoezive ne gjuhen anglisht dhe shqip perjetoi s ebashku me en caste shume emocionuese. Nder te tjera ai tregoi se ka komunikim me shume shqiptare,nje pjese e mire, anetare te shoqates, qekurse kane lexuar librin e tij dhe ndjehej i nderuar te ishte mes nesh. Kjo tregon se Shoqata ka fituar respect, dashamirësi dhe salutohet dhe vlerësohet nga personalitete të këtij kalibri!
Rritja e numrit të anëtareve të shoqatës sidomos në dy tre vjetët e fundit tregon per njohje dhe vleresim të saj nga komunitëti dhe përqafim të misionit të saj nga artistë dhe shkrimtaret ne komunitët të cilet kane kërkuar të anëtrësohen.
Mes emrave ne këtë shoqatë do degjosh emra mjaft të mirenjohur të letrave shqipe dhe ky integrim flet vetë, pa qenë nevoja per komente të metëjshme..
Pjesmarrja e vajzave dhe grave krijuese ne këtë shoqatë është ne rritje dhe kjo jo vetëm se tregon balance dhe emancipim shoqëror, pro tregon edhe seriozitët dhe respect reciprok mes anetareve ne vetvetë dhe mes anetareve dhe shoqatës ne pergjithesi. Reputacioni I shoqatës është jo vetëm pozitiv por edhe ne rritje.Mbledhjet vjetore të Shoqatës ne shtëtë të ndryshme të SHBA që jane një taktike tashmë traditë e mire perzgjedhur per të siguruar njohje të shoqatës ne komunitët e me gjere e ilustrojne mjaft mire perhapjen e rolit dhe punës se Shoqatës si organizatë ne sherbim të komunitëtit.
Mbështetja materiale dhe morale që shumë njerës të suksesshëm në biznes në Amerike i bejne Shoqatës është një tregues tjetër I vlerësimit që ka kjo Shoqatë nga artdashes apo shqiptare patriotë dhe të vendosur ne kultivimin e vlerave letrare.Cdo vit dëshira për të soonsorizuar aktivitete të shoqatës ka ardhur në rritje.
Pjesmarrja e mediave të ndryshme shqiptare ne diasporë por edhe e kanaleve televizive amerikane në takimet vjetore apo promovimeve letrare që ben Shoqata është një parametër tjetër që justifikon atë cka ky shkrim ka dashur të sjellë, rolin,imazhin dhe reputacionin pozitiv të Shoqatës së Shkrimtarëve Shqiptare në Amerike.
Uroj Shoqatën në këtë ditlindje të saj te pestë,me respektin tim per cdo anetar dhe me deshiren e mire per takimin e ardhshem!
MeritaBajraktariMcCormack
Tuesday, February 27, 2007
Bota e Gruas Shqiptare-LINDITA AHMETI -POEZI
TI ENDRRA IME
A je ti vetem nje vezullim
mendimi
a je deshire
malle
apo je zjarr
qe keshtu me flake me shfaqesh
ne librin tim
si hije e ndritshme
e skulptures Mendimtari
e dridhesh
si lule prej korali
e prekur nga rryma e forte
e detit tim
ti me iken si prafullima
diku prapa stines se shkuar
ti endrra ime e nderprere
ne buze te gremines
ti qe e ngre godinen e madhe
te vetmise sime
me blloqe te medha
prej akulli
A je ti vetem nje vezullim
mendimi
a je deshire
malle
apo je zjarr
qe keshtu me flake me shfaqesh
ne librin tim
si hije e ndritshme
e skulptures Mendimtari
e dridhesh
si lule prej korali
e prekur nga rryma e forte
e detit tim
ti me iken si prafullima
diku prapa stines se shkuar
ti endrra ime e nderprere
ne buze te gremines
ti qe e ngre godinen e madhe
te vetmise sime
me blloqe te medha
prej akulli
Bota e Gruas Shqiptare-RINA AHMETI -POEZI
Me mire ik !
Mos e perplas shikimin ne syte e mi,
se te vret i madhi zot,..
te kisha te vetmen dashuri,
ndaj qava per ty sot,..
Eshte heshtja qe flet me shume se une,
ne mes nesh e krijuar aq gjat,
ndar nga zemra qe te deshti shume,
si hije te shihja cdo nate!
Mba mend me le zemerthyer,
ne dere,me shikimin tretur,
te thash se nje dite ke per t'u kthyer,
por dashurine nuk ke per t'a gjetur.
C'do me thuash sot,me at shikim?
se qenkam venitur si lulja e vjeshtes,
sot behesh sikur mallengjehesh?
para meje,harruar vitet e heshtjes.
Une kam te dashurin e zemres,
eshte diell mengjesi qe ngrohe,
ty te kame harruar moti ,
me duket se fare s'te njohe!
Tani une them ik,e mos u kthe me,
harroje se kishe nje qerdhe te vjeter,
lumturine e botes,qe me solli mua,
nuk je ti ai,por eshte dikush tjeter!,..
Rina Prishtine,...
Mos e perplas shikimin ne syte e mi,
se te vret i madhi zot,..
te kisha te vetmen dashuri,
ndaj qava per ty sot,..
Eshte heshtja qe flet me shume se une,
ne mes nesh e krijuar aq gjat,
ndar nga zemra qe te deshti shume,
si hije te shihja cdo nate!
Mba mend me le zemerthyer,
ne dere,me shikimin tretur,
te thash se nje dite ke per t'u kthyer,
por dashurine nuk ke per t'a gjetur.
C'do me thuash sot,me at shikim?
se qenkam venitur si lulja e vjeshtes,
sot behesh sikur mallengjehesh?
para meje,harruar vitet e heshtjes.
Une kam te dashurin e zemres,
eshte diell mengjesi qe ngrohe,
ty te kame harruar moti ,
me duket se fare s'te njohe!
Tani une them ik,e mos u kthe me,
harroje se kishe nje qerdhe te vjeter,
lumturine e botes,qe me solli mua,
nuk je ti ai,por eshte dikush tjeter!,..
Rina Prishtine,...
Bota e Gruas Shqiptare-TRINA GOJANI -POEZI
KUR TË MUNGOJNË MIQTË, DEHU
Natën e kalova në kafenen e humbur
duke mbajtur përpara një kaffe dhe cigaretet e mia
të cilat shuheshin me shpejt se kujtesa
mundohesha ta kujtoja të paktën një varg të Pablo Nerudes në poezinë e tij
kushtuar Matildes
apo ndoshta me këtë desha vetëm t’ia bëj të qartë vetes se kisha miq,
të cilët ishin përmendur në biografitë e të mëdhenjve…
mendoja për postierin e Nerudes; e përlava me një frymë, si një dashuri të
motivuar nga pasioni e cila më vonë kthehet në luftë për jetë a vdekje
sillja kokën andej- këndej duke ndjekur ritmin e këngës e cila shpesh mehumbte
pija duhan, vetëm e vetëm për ta arsyetuar mendimin tim
dhe imagjinoja miq përreth,gënjehesha…ata nuk ishin askund, isha vetëm unë
në kafenene e humbur
ku të gjithë të shikojnë habitshëm, vetëm pse ti nuk pushon se qeni ti
dhe për një moment mendojnë “çmenduria është afër tyre;
mund ta prekin medorë
si misterin e llahtarshëm joshës ”;të gjithë janë të çmendur në mënyrën e vet
identiteti im me shenja çmendurie
më mallkon para tyre
në kohën që joshem të vijoj në këtë rrugë të vetme shpëtimi;
porosita verë të kuqe
dhe injorova vashat e paprishura
dhe djemtë e bukur;vendosa që të dehem me miqtë e mi
të cilët nuk ishin askund;
isha vetëm edhe pse e rrethuar me njerëzisha vetëm, pa miq isha…
Natën e kalova në kafenen e humbur
duke mbajtur përpara një kaffe dhe cigaretet e mia
të cilat shuheshin me shpejt se kujtesa
mundohesha ta kujtoja të paktën një varg të Pablo Nerudes në poezinë e tij
kushtuar Matildes
apo ndoshta me këtë desha vetëm t’ia bëj të qartë vetes se kisha miq,
të cilët ishin përmendur në biografitë e të mëdhenjve…
mendoja për postierin e Nerudes; e përlava me një frymë, si një dashuri të
motivuar nga pasioni e cila më vonë kthehet në luftë për jetë a vdekje
sillja kokën andej- këndej duke ndjekur ritmin e këngës e cila shpesh mehumbte
pija duhan, vetëm e vetëm për ta arsyetuar mendimin tim
dhe imagjinoja miq përreth,gënjehesha…ata nuk ishin askund, isha vetëm unë
në kafenene e humbur
ku të gjithë të shikojnë habitshëm, vetëm pse ti nuk pushon se qeni ti
dhe për një moment mendojnë “çmenduria është afër tyre;
mund ta prekin medorë
si misterin e llahtarshëm joshës ”;të gjithë janë të çmendur në mënyrën e vet
identiteti im me shenja çmendurie
më mallkon para tyre
në kohën që joshem të vijoj në këtë rrugë të vetme shpëtimi;
porosita verë të kuqe
dhe injorova vashat e paprishura
dhe djemtë e bukur;vendosa që të dehem me miqtë e mi
të cilët nuk ishin askund;
isha vetëm edhe pse e rrethuar me njerëzisha vetëm, pa miq isha…
Bota e Gruas Shqiptare-TRINA GOJANI -POEZI
KUR TË MUNGOJNË MIQTË, DEHU
Natën e kalova në kafenen e humbur
duke mbajtur përpara një kaffe dhe cigaretet e mia
të cilat shuheshin me shpejt se kujtesa
mundohesha ta kujtoja të paktën një varg të Pablo Nerudes në poezinë e tij
kushtuar Matildes
apo ndoshta me këtë desha vetëm t’ia bëj të qartë vetes se kisha miq,
të cilët ishin përmendur në biografitë e të mëdhenjve…
mendoja për postierin e Nerudes; e përlava me një frymë, si një dashuri të
motivuar nga pasioni e cila më vonë kthehet në luftë për jetë a vdekje
sillja kokën andej- këndej duke ndjekur ritmin e këngës e cila shpesh mehumbte
pija duhan, vetëm e vetëm për ta arsyetuar mendimin tim
dhe imagjinoja miq përreth,gënjehesha…ata nuk ishin askund, isha vetëm unë
në kafenene e humbur
ku të gjithë të shikojnë habitshëm, vetëm pse ti nuk pushon se qeni ti
dhe për një moment mendojnë “çmenduria është afër tyre;
mund ta prekin medorë
si misterin e llahtarshëm joshës ”;të gjithë janë të çmendur në mënyrën e vet
identiteti im me shenja çmendurie
më mallkon para tyre
në kohën që joshem të vijoj në këtë rrugë të vetme shpëtimi;
porosita verë të kuqe
dhe injorova vashat e paprishura
dhe djemtë e bukur;vendosa që të dehem me miqtë e mi
të cilët nuk ishin askund;
isha vetëm edhe pse e rrethuar me njerëzisha vetëm, pa miq isha…
Natën e kalova në kafenen e humbur
duke mbajtur përpara një kaffe dhe cigaretet e mia
të cilat shuheshin me shpejt se kujtesa
mundohesha ta kujtoja të paktën një varg të Pablo Nerudes në poezinë e tij
kushtuar Matildes
apo ndoshta me këtë desha vetëm t’ia bëj të qartë vetes se kisha miq,
të cilët ishin përmendur në biografitë e të mëdhenjve…
mendoja për postierin e Nerudes; e përlava me një frymë, si një dashuri të
motivuar nga pasioni e cila më vonë kthehet në luftë për jetë a vdekje
sillja kokën andej- këndej duke ndjekur ritmin e këngës e cila shpesh mehumbte
pija duhan, vetëm e vetëm për ta arsyetuar mendimin tim
dhe imagjinoja miq përreth,gënjehesha…ata nuk ishin askund, isha vetëm unë
në kafenene e humbur
ku të gjithë të shikojnë habitshëm, vetëm pse ti nuk pushon se qeni ti
dhe për një moment mendojnë “çmenduria është afër tyre;
mund ta prekin medorë
si misterin e llahtarshëm joshës ”;të gjithë janë të çmendur në mënyrën e vet
identiteti im me shenja çmendurie
më mallkon para tyre
në kohën që joshem të vijoj në këtë rrugë të vetme shpëtimi;
porosita verë të kuqe
dhe injorova vashat e paprishura
dhe djemtë e bukur;vendosa që të dehem me miqtë e mi
të cilët nuk ishin askund;
isha vetëm edhe pse e rrethuar me njerëzisha vetëm, pa miq isha…
Tuesday, February 20, 2007
Bota e Gruas Shqiptare-ARDITA JATRU-CIKEL POETIK
Je njё ёndёrr larg
pёr tё t’u afruar….
Si shelg i bukur pikesh buzё liqenit
E unё shoh si degёt tё janё varur nga mёrzija
Si pritja bёhet syth
e lulja nuk arrin te çelet.
Dёshira ime e kahershme…...
Je njё ёndёrr larg
Pёr tё t’u afruar....
E mё thahen rrёkejt e lotёve
Akoma nёn qerpik.
E kokrrizat e kripёs
pёrmbytin oazin e syrit tim.
Diellin tim tё blertё,
syrit tim….
Piktura mё e gjallё
qё kam parё ndonjёherё.
Vershim
Ti sot,erdhe i buzёqeshur
Mё rrёmbeve nё krahё
Mё zhveshe nxitimthi
Dhe….
vetёm puthje,puthje.
U ndezёm zjarr
Duhej shojtur ky zjarr
Dhe…
vetёm puthje,puthje
Morёm flakё tё dy
U harruam aty
Dhe….
vetёm puthje,puthje.
Seç kishe njё shije tё kripur sot,
qё tretej nёpёr buzё e trup.
Kёshtu mendoi ai para se tё vdiste…
“……..Ajo,plaga ime e pamёshirshme,
Tani qёndron e shtrirё mbi njё shkёmb
dhe pret vdekjen time.
Trupi i saj, i brishtё,pёrkundet,
epshndezur pёrkёdhel gjinjёt e saj.
Ajo po lot me valёt…...
E tёra lakuriq!Ndrit,
Si hёna e re nё qiellin e natёs!
Flirton me detin.
Ai,marroset pas saj…..afrohet,largohet
Dhe ja vdekja……deti u derdh brenda saj.
Njё furtunё orgazmash,
mbytin rёnkimet nё shtratin tim.
Tani varem nё njё copёz re,
harruar nё qiell nga njё tufё pulёbardhash.
Bardhё e zi!Gjithçka bardhё e zi!
Fundi,qёnka i zi si flokёt e saj tё egёr,
e vdekja e bardhё si lёkura e saj,
e kristaltё gjer nё tejdukje.
Ajo,sirena e shpirtit tim…..e unё i vetёm,
ndjej trupin tё mё ftohet nga puthjet e vdekjes!”
Kёshtu mendoi ai para se tё vdiste…..
* * *
Tё presim...shpirt- aq sa ёshtё e thёnё-
Deri kur do ta durojmё kёtё flakё qё tё zhurit?
Nёse ndodh i dashur qё mё par’ tё digjesh ti,
Me pishtar do ta ndjek udhёn...e hirit tёnd.
E para nёse digjem unё……pa frikё,
lёshomё diku, nё njё tё heshtur vёnd.
Por….nёse digjemi tё dy njёherёsh,
mbi altarin tonё le tё rrёfehen dashuritё!
Mё duhen dy zemra tё tё dua
S’mё ka mbetur mё asgjё tё them
e heshtja ka çelur lulet e trishtimit
Pikё pikё me lag syt’ kёng’ e blertё
qё njeh m‘e thella skutё e shpirtit
Mё tremben fjalёt,teksa shkruaj
pёrhumbem honeve tё mendimit
dhe nё buzё cigaren ndёrsa bluaj
mundohem vargut t’ia zё fillin….
Me trazon drit’ e hёnёs nё dritare
kur saksinё nё parvaz pёrkёdhel
Mё treti kujtimesh njё kitarё
aq e largёt kur tingujt i pёrcjell.
Pёrplas trupin mureve tё heshtjes
dhe lotёt mё shkasin tё hutuara.
Oh, kjo zemёr po mё digjet si eshk’
ndaj mё duhet njё e dytё tё tё dua.
Tё betohem njёra ёshtё shumё pak
Se ka zemra qё digjen kur i prek
Nё puthjen e nё pёrqafimin e parё.
S’mё ka mbetur mё asgjё tё them.
Wednesday, February 14, 2007
Bota e Gruas Shqiptare-ARGETINA TANUSHI-POEZI
Kur s'te kam prane
Kur s'te kam prane
bej me vete kilometra te tera dialogesh
thur vargje te bukura
me shprehje te goditura
sa me duket vetja
heroine melodramatike
kur takohemi bashke
..., i harroj te gjitha
Argetina
Kur s'te kam prane
bej me vete kilometra te tera dialogesh
thur vargje te bukura
me shprehje te goditura
sa me duket vetja
heroine melodramatike
kur takohemi bashke
..., i harroj te gjitha
Argetina
Bota e Gruas Shqiptare-ALBANA M.LIFSCHIN-POEZI
Ngjyrë e dashurisë
Lëshuar në një qosh,
e vetmuar rri..
Petale trëndafili
mbetur që nga mbrëmja,
mbuluar prehër e gjunjë,
petale mëndafshi, vishnje,
nuk i shkund e as i hedh,
të dhimbshme janë kujtimet,
të ëmbla si verë e vjetër,
trëndafil i pupurt -
ato,ngjyrë e dashurisë
si asnjë ngjyrë tjetër..
Lëshuar në një qosh,
e vetmuar rri..
Petale trëndafili
mbetur që nga mbrëmja,
mbuluar prehër e gjunjë,
petale mëndafshi, vishnje,
nuk i shkund e as i hedh,
të dhimbshme janë kujtimet,
të ëmbla si verë e vjetër,
trëndafil i pupurt -
ato,ngjyrë e dashurisë
si asnjë ngjyrë tjetër..
Bota e Gruas Shqiptare-ILIRE ZAJMI-POEZI
Gezuar festen Sen Valentinit!
Urimin per kete feste po e shpreh ne vargje!
Me dashuri,
Ilirja
PRAPE TE DUA
Tretesh horizonteve ne ikje te pakuptimta
fashiten lotet ne kornizen e ndryshkur te pritjes
Dermohet shpirti nen peshen e mallit
Ditet e ngrysura pelcasin pa syte e tu
E Une prape te dua si dikur
ashtu si nuk kam dashuruar
Njeri kurre.
Me fanitesh fantazme e zgjuar
Zhdukesh si ere e lehte vere
Mi zgjon epshet e me te duarthate
Shtegtar i humbur mbret pa fron
Here me afrohesh here me largon
E une prape te dua si dikur
Ashtu si nuk kam dashur
Njeri kurre.
Urimin per kete feste po e shpreh ne vargje!
Me dashuri,
Ilirja
PRAPE TE DUA
Tretesh horizonteve ne ikje te pakuptimta
fashiten lotet ne kornizen e ndryshkur te pritjes
Dermohet shpirti nen peshen e mallit
Ditet e ngrysura pelcasin pa syte e tu
E Une prape te dua si dikur
ashtu si nuk kam dashuruar
Njeri kurre.
Me fanitesh fantazme e zgjuar
Zhdukesh si ere e lehte vere
Mi zgjon epshet e me te duarthate
Shtegtar i humbur mbret pa fron
Here me afrohesh here me largon
E une prape te dua si dikur
Ashtu si nuk kam dashur
Njeri kurre.
Monday, February 05, 2007
Bota e Gruas Shqiptare-TRINA GOJANI-PERKTHIM
Rrethanat lehtësuese
Joyce Carol Oates
Perktheu Trina Gojani
Prishtine
Joyce Carol Oates (lindur në New York më 1938) është një prozatore shumë e njohur amerikane. Më 1970 mori çmimin National Book Award dhe është nominuar tre herë për çmimin Pulitzer. Përmendim libra si: With Shuddering Fall (1964), Wonderland (1971), Marya: A Life (1986), Because It Is Bitter, and Because It Is My Heart (1990), The Falls (2004), Missing Mom (2005), Black Girl/White Girl (2006). Ajo është mbiquajtur nga kritika edhe si një “favorite e përjetshme” për marrjen e çmimit Nobel. Sepse ishte mëshirë. Sepse edhe Zoti me mizorinë e tij, na dhuron ndonjëherë mëshirë. Sepse Venusi ishte shenjë e shigjetarit. Sepse ti qeshje me mua, me besimin tim te yjet. Me shpresën time. Sepse ai qante, ndërsa ti nuk e di se si qante ai. Sepse në atë kohë fytyra e tij e vogël ishte e përdredhur dhe e nxehtë, hunda e tij rrëshqiste si mukozë e sytë ishin aq të lënduar. Sepse në atë gjendje ai ishte nëna e tij, e jo ti. Sepse doja ta shpëtoja nga një turp i tillë. Sepse ai të kujtonte ty, e dinte fjalën BABA. Sepse gjatë shikimit të TV-së, ai do të fiksonte ndonjë burrë dhe do t’i thoshte baba?! Sepse kjo verë shkoi shumë gjatë, pa shi. Natën vetëtinte pa bubullima, pa ndonjë gjëmim. Sepse në qetësi, natën, insektet verore bërtasin. Sepse gjatë tërë ditës, për çdo orë, veprojnë bluarëset dhe makinat që dridhin tokën, të cilat i rrafshojnë pyjet afër fushëlojës. Sepse pluhuri i kuq na hyn nëpër sy, gojë… Sepse ai do të rënkonte nënë?! – gjë që do të ma copëtonte zemrën. Sepse të hënën e kaluar makina e larjes m’u prish. Dëgjova një kërcitje të jashtëzakonshme që më frikësoi, shkuma e sapunit nga uji i papastër nuk dilte jashtë. Sepse nën dritën e llambës ai më pa duke bartur rrobat e lagura në duar dhe duke qarë se si do të t’ia bëja? çfarë do të bëja? Sepse ilaçet e gjumit që m’i dhanë tash janë të përbërë nga pluhuri i shkumësit, jam e bindur për këtë. Sepse të desha shumë, më shumë seç më dojë ti mua, që nga hera e parë kur sytë e tu lëvizën tek unë si shkëlqim qiriri. Sepse këtë ende nuk e dija, e dija por e hoqa nga mendja. Sepse kishte turp në gjithë këtë. Të dashuroja duke e ditur që ti nuk mund të më dashurojë aq shumë. Sepse aplikimet e mia për punë janë përqeshur për gabime drejtshkrimore dhe janë grisur në copa posa kam dalë unë. Sepse ata nuk do të besonin në dëgjimin e aftësive të mia. Sepse që prej ditës kur ka lindur, trupi im është deformuar, dhembja gjithmonë është aty. Sepse e di që nuk është faji i tij, por edhe sikur të ishte, nuk do të mund ta shpëtoja nga kjo. Sepse edhe në atë kohë, kur ai kishte lindur (në ato ditë të hershme ishim shumë të gëzuar, sa tash jam e bindur se ishim të shtrirë bashkë në krevatin e ngushtë me mbulesë të kadifenjtë me vija, duke dëgjuar shiun që binte mbi kulm e rrëshqiste poshtë dhe ti duhej të kërruseshe jashtë kulmit me tjegulla të errëta, që dukej gjithmonë i lagur, si vetulla të vogla nën dritaren e katit të tretë, e që ngjanin si sy picërrues dhe ne vinim së bashku nga universiteti e takoheshim te qoshku i rrugës Hardes, ti nga laboratori i gjeologjisë ose libraria, ndërsa unë nga puna për mbajtjen e llogarive, drita e zbehtë t’i lodhte sytë dhe asnjëri nuk mund të shikonte, ndërsa unë isha e lumtur në krahët e tu që shtriheshin rreth belit tim dhe krahët e mi rreth teje, si çdo çift, si çdo vajzë e kolegjit me të dashurin e saj dhe shkonim për në shtëpi, po ngjante sikur të ishte shtëpi, gjithmonë mendoja se ishte shtëpi e do të shikonim përtej dritares së banesës dhe duke qeshur pyesnim se kush banon matanë? Se si janë emrat e tyre? Kush janë ata? Kjo ishte fshehtësi e rehatshme, duke shikuar dhomën nën çati, me kulm të pjerrët, dëgjoja shiun që pikonte nga ky kulm, përveçse nëse flija me rrobat e veshura, përderisa isha e lodhur dhe, kur u zgjova, nuk kishte më shi, ishin vetëm makinat që e dridhnin tokën dhe bluarëset nëpër drunj, kështu që duhej ta dija që ishte kohë tjetër, është kohë tjetër) po, e dija. Sepse ti nuk dëshiroje që ai të lindte. Sepse ai qante, kështu që unë mund ta dëgjoja edhe përmes derës së mbyllur, përmes të gjitha dyerve. Sepse unë nuk dëshiroja që ai të ishte nënë, por dëshiroja të ishte baba më të gjithë forcën. Sepse këtë shtupë e kisha në duar, ishte në duart e mia kur vërejta se si duhej të ishte. Sepse verifikimet më vinin nga zyra ligjore, dhe jo nga ti. Sepse gjersa shqyeja zarfet më dridheshin gishtat dhe në sytë e mi paraqitej aq shumë shpresë, sa shumë herë e zbuloja vetën lakuriq. Sepse në gjithë këtë turp ai ishte dëshmitar, ai e pa këtë. Sepse ai ishte dy vjeç, ishte shumë i ri për të ditur. Megjithatë ai dinte. Sepse vetë lindja e tij ishte një shenjë, duke rënë në mes të shenjës së peshqve. Sepse në gjërat e sigurta ishte si babai i tij, dituria në sytë e tij që shkonte pas meje si në tallje. Sepse një ditë edhe ai do të qeshte, tamam siç bëre ti. Sepse nuk gjendesh në librin e numrave të telefonit dhe operatorët nuk do të më tregojnë. Sepse në secilin vend që unë mendoj të të gjej, ti nuk gjendesh. Sepse motra jote kishte gënjyer para fytyrës sime, vetëm për të më mashtruar. Sepse ajo një kohë ishte mikja ime, i besoja, kurse ajo kurrë nuk kish qenë mikja ime. Sepse frikësohem ta dua atë aq shumë dhe në këtë dobësi dështoj ta ruaj atë nga lëndimi. Sepse dënesa e tij ma ndan zemrën por edhe më zemëron, kështu që frikësohem t’i shtie duart mbi të, egër e paparashikueshëm. Sepse ai dridhej para meje. Sepse nervozizmi i shihej në sy. Sepse ai gjithmonë e lëndonte vetën, ishte shumë i plogësht dhe ra sapo shtriu kokën në karrigen e tij të metaltë, kështu që njëra nga nënat e pa dhe filloi të qajë Oh! Oh shiko, birit tënd po i rrjedh gjak! dhe atë kohë në kuzhinë rënkonte dhe influenca e tyre ndikoi në ndryshimin e karakterit tim, për keq, arrita ta rrëmbej ibrikun për dorëze dhe gati sa nuk ia përmbysa ujin e valë në fytyrë, kështu që humba kontrollin dhe e godita atë me duar të dridhura, Keq! Keq! Keq! Keq! e ngrita zërin pa u brengosur se kush mund të më dëgjonte. Sepse atë ditë në gjykatë ti refuzove të më shikoje në fytyrë dhe fytyra jote u bë si e goditur përkarshi fytyrës sime dhe e avokatit tënd po ashtu, sikur të isha baltë e këpucëve të tua, sikur ai të mos ishte biri yt por megjithatë ti duhej të nënshkruaje letrat sikur ai të ishte djali yt, ishe aq superior. Sepse gjykata nuk ishte si ato gjykatat që kisha pritur, jo e madhe, jo gjykatë e denjë sikur kisha rastisur të shihja në TV, por ishte vetëm një dhomë me një tavolinë, me gjashtë ulëse të ndara në tri radhë, pa asnjë dritare madje edhe aty lëkundja e dritës së verdhë dhe tubat e pluhurit më shkaktonin dhembje sysh, kështu që i vendosa syzet e diellit duke i dhënë gjykatës një përshtypje false për veten dhe gërhitja, fshija hundët e për çdo pyetje që më drejtonin, unë e dëgjoja vetën duke qeshur nën hundë e nervozuar por edhe e turpëruar belbëzoja mbi moshën time dhe emrin tim, kështu që ti më pe me neveri, të gjithë ju. Sepse ata ishin në anën tënde, unë nuk mund ta parandaloja këtë. Sepse në garantimin e mbështetjes financiare për fëmijën tim, ti kishe të drejtë të largoheshe. Sepse unë nuk do të ndiqja. Sepse ai u shurros në pantallona, ashtu si nuk do të duhej për moshën e tij. Sepse do të fajësohej nga unë. Unë fajësohesha nga vetvetja. Sepse nëna ime më bërtiste përmes telefonit. Ajo nuk mund të më ndihmonte në jetën time, askush nuk mund të të ndihmojë në jetën tënde, më pat thëne ajo. I bërtisnim njëra tjetrës për këto gjëra derisa u gjendem pa frymë nga vaji dhe unë e përplasa dëgjuesen e telefonit, duke e kuptuar që nuk kisha nënë dhe pas hidhërimit të parë e dija që është më mirë kështu. Sepse ai do ta mësonte këtë një ditë dhe kjo do ta lëndonte atë. Sepse ngjyrën e flokëve dhe sytë i kishte të njëjtë si unë. Syri i majtë ishte më i dobët. Sepse në atë kohë s’kish ndodhur vetëm t’i hidhja ujin e valë mbi të, e pashë se sa e lehtë do të mund të ishte. Si?! Nëse ai do të më kishte ndaluar nga bërtimat, fqinjët nuk do ta kuptonin. Sepse, po ata do ta kuptonin, por vetëm atëherë kur unë do të doja që ata ta kuptonin. Sepse ti do ta kuptoje atëherë. Vetëm atëherë kur unë do të doja që ti ta kuptoje. Sepse atëherë unë mund të flisja me ty në këtë mënyrë, apo ndoshta më ndonjë letër të cilën avokati yt do ta përcillte ty, ose motra jote, ndoshta përmes telefonit ose ballë për ballë. Sepse atëherë ti nuk do të ikje. Sepse edhe pse ti nuk e doje atë, ti nuk mund ta largoje. Sepse unë fillova të gjakosesha për gjashtë ditë shumë rëndë dhe më pas njollat e gjakut do të mbeteshin për tri ose katër orë. Sepse njollat e gjakut në pakot e letrës së tualetit të mbledhura në duart e mia që dridheshin, më bënin që unë të mendoja për ty që nuk gjakosesh kurrë. Sepse unë jam një grua krenare, e përbuz lëmoshën tënde. Sepse unë nuk jam një nënë e vlefshme. Sepse unë jam shumë e lodhur. Sepse makinat dridhëse të tokës dhe bluarëset e pyjeve janë vuajtje e përditshme, po ashtu sikur bërtima e insekteve të natës. Sepse nuk ka gjumë. Sepse ai mund të flinte këta muaj të ardhshëm, nëse do të ishte me mua në krevat. Sepse ai pëshpëriste Nënë! – Nënë mos! Sepse ai dridhej para meje, pa pasur ndonjë arsye. Sepse farmacisti kishte marrë përshkrimin e barnave dhe, meqë kishte kaluar një kohë e gjatë, e dija që po i telefononte dikujt. Sepse në farmacinë ku unë blija pothuajse për më shumë se një vit e gjysmë, pretendonin sikur nuk ma dinin emrin. Sepse në dyqanin ushqimor arkëtari filloi të qeshë me mua dhe vendosi dorën në fytyrë, në sytë e tij që i derdhnin lot. Sepse ata pëshpëritin dhe qeshin pas meje, kisha shumë krenare sa t’u ktheja përgjigje. Sepse ai ishte me mua në këto kohë, ishte dëshmitar i këtij pikëllimi. Sepse ai nuk kishte askënd tjetër pos nënës së tij, e nëna nuk kishte askënd pos tij. Çka është shumë e vetmuar. Sepse kisha fituar shtatë funtë prej së dielës së kaluar, por plogështia ishte e padepërtueshme. Sepse e urreja trashësinë në trupin tim. Sepse po të më shikoje tani lakuriq, do të tregoje pakënaqësi. Sepse isha e bukur për ty, pse kjo nuk mjaftonte? Sepse atë ditë qielli ishte i tendosur me re, ngjyrat e lagështa jetonin, por nuk kishte shi. Vetëtimat e nxehta ndriçonin pa zhurmë dhe më nervozonin, por nuk kishte shi. Sepse syri i tij i majtë ishte i dobët, gjithmonë do të ishte ashtu po të mos kishte kaluar një operacion për forcimin e muskujve. Sepse nuk doja t’i shkaktoja dhembje dhe tmerr ndërsa ai flinte. Sepse ti do të paguaje për të, me një verifikim nga avokati pa nënshkrim. Sepse ti e urreje atë, djalin tënd. Sepse ai ishte djali jonë, ti e urreje. Sepse ti u largove. Nga ana tjetër e vendit unë kisha arsye ta bëja. Sepse pas vajtimit ai do të shtrihej në duart e mia aq i qetë, vetëm një zemër rrihte mes nesh. Sepse e dija që nuk mund ta kurseja nga dhimbja. Sepse zhurma e kopshteve lëndonte veshët tanë dhe zgjonte pluhurin e kuq drejt gojës dhe syve tanë. Sepse isha e lodhur duke e fërkuar atë për pastërti në mes të këmbëve, gishtave, brenda veshëve, rreth qafës dhe në shumë vende të fshehta me fëlliqësi. Sepse prapë e ndieja dhimbjen shtrënguese në stomak dhe isha në panik se mos kishte filluar aq shpejt koha e menstruacioneve. Sepse nuk mund ta ndaloja gjersa fëmijët e tjerë të rritur qeshnin. Sepse pas trishtimit të dhembjes së parë, ai do të ishte matanë dhembjes. Sepse në gjithë këtë është mëshira. Sepse mëshira e Zotit është për të, jo për mua. Sepse nuk ishte askush që të më ndalonte. Sepse zëri i televizorit tek fqinjët ishte aq i ngritur, saqë e dija që ata nuk do të mund të dëgjonin edhe nëse ai bërtiste përmes shtupës. Sepse ti nuk ishe këtu të më ndaloje, ku ishe. Sepse përfundimisht nuk ishte askush që të ndalonte. Sepse përfundimisht nuk ishte askush të më shpëtonte. Sepse nëna ime më tradhtoi. Sepse qiraja duhej të paguhej të martën, që është dita e parë e shtatorit. Deri atëherë unë nuk do të jem këtu. Sepse trupi i tij nuk ishte aq i fuqishëm, sa ta mbante e mbulonte ngushëllimin, ty të kujtohet ngushëllimi, e di. Sepse shtupa do të depërtonte në pështymën e tij, pështyma do të thahet si trajtë ngacmimi dhe nuk do të ketë shenjë. Sepse shpëtim duhet të jetë harresa e prirja për të harruar. Sepse ai qante kur nuk kishte nevojë të qante dhe nuk qante atëherë kur duhej. Sepse uji vlonte ngadalë në tiganin e madh, lëkundej e gumëzhinte mbi pipëz. Sepse kuzhina ishte shtangur me avull prej dritareve të mbyllura, temperatura do të duhej të ishte 100 gradë Celsius. Sepse ai nuk do të luftonte. E kur e bëri atë, ishte vonë. Sepse unë mbathja dorëza lëkure, që ta ruaja vetën nga djegia. Sepse e dija që nuk duhet të bëja panik, dhe nuk bëra. Sepse e doja atë. Sepse dashuria lëndon shumë keq. Sepse dëshiroja të t’i thosha këto gjëra. Vetëm në këtë mënyrë. Përktheu Trina Gojani 22 Janar 2007
Joyce Carol Oates
Perktheu Trina Gojani
Prishtine
Joyce Carol Oates (lindur në New York më 1938) është një prozatore shumë e njohur amerikane. Më 1970 mori çmimin National Book Award dhe është nominuar tre herë për çmimin Pulitzer. Përmendim libra si: With Shuddering Fall (1964), Wonderland (1971), Marya: A Life (1986), Because It Is Bitter, and Because It Is My Heart (1990), The Falls (2004), Missing Mom (2005), Black Girl/White Girl (2006). Ajo është mbiquajtur nga kritika edhe si një “favorite e përjetshme” për marrjen e çmimit Nobel. Sepse ishte mëshirë. Sepse edhe Zoti me mizorinë e tij, na dhuron ndonjëherë mëshirë. Sepse Venusi ishte shenjë e shigjetarit. Sepse ti qeshje me mua, me besimin tim te yjet. Me shpresën time. Sepse ai qante, ndërsa ti nuk e di se si qante ai. Sepse në atë kohë fytyra e tij e vogël ishte e përdredhur dhe e nxehtë, hunda e tij rrëshqiste si mukozë e sytë ishin aq të lënduar. Sepse në atë gjendje ai ishte nëna e tij, e jo ti. Sepse doja ta shpëtoja nga një turp i tillë. Sepse ai të kujtonte ty, e dinte fjalën BABA. Sepse gjatë shikimit të TV-së, ai do të fiksonte ndonjë burrë dhe do t’i thoshte baba?! Sepse kjo verë shkoi shumë gjatë, pa shi. Natën vetëtinte pa bubullima, pa ndonjë gjëmim. Sepse në qetësi, natën, insektet verore bërtasin. Sepse gjatë tërë ditës, për çdo orë, veprojnë bluarëset dhe makinat që dridhin tokën, të cilat i rrafshojnë pyjet afër fushëlojës. Sepse pluhuri i kuq na hyn nëpër sy, gojë… Sepse ai do të rënkonte nënë?! – gjë që do të ma copëtonte zemrën. Sepse të hënën e kaluar makina e larjes m’u prish. Dëgjova një kërcitje të jashtëzakonshme që më frikësoi, shkuma e sapunit nga uji i papastër nuk dilte jashtë. Sepse nën dritën e llambës ai më pa duke bartur rrobat e lagura në duar dhe duke qarë se si do të t’ia bëja? çfarë do të bëja? Sepse ilaçet e gjumit që m’i dhanë tash janë të përbërë nga pluhuri i shkumësit, jam e bindur për këtë. Sepse të desha shumë, më shumë seç më dojë ti mua, që nga hera e parë kur sytë e tu lëvizën tek unë si shkëlqim qiriri. Sepse këtë ende nuk e dija, e dija por e hoqa nga mendja. Sepse kishte turp në gjithë këtë. Të dashuroja duke e ditur që ti nuk mund të më dashurojë aq shumë. Sepse aplikimet e mia për punë janë përqeshur për gabime drejtshkrimore dhe janë grisur në copa posa kam dalë unë. Sepse ata nuk do të besonin në dëgjimin e aftësive të mia. Sepse që prej ditës kur ka lindur, trupi im është deformuar, dhembja gjithmonë është aty. Sepse e di që nuk është faji i tij, por edhe sikur të ishte, nuk do të mund ta shpëtoja nga kjo. Sepse edhe në atë kohë, kur ai kishte lindur (në ato ditë të hershme ishim shumë të gëzuar, sa tash jam e bindur se ishim të shtrirë bashkë në krevatin e ngushtë me mbulesë të kadifenjtë me vija, duke dëgjuar shiun që binte mbi kulm e rrëshqiste poshtë dhe ti duhej të kërruseshe jashtë kulmit me tjegulla të errëta, që dukej gjithmonë i lagur, si vetulla të vogla nën dritaren e katit të tretë, e që ngjanin si sy picërrues dhe ne vinim së bashku nga universiteti e takoheshim te qoshku i rrugës Hardes, ti nga laboratori i gjeologjisë ose libraria, ndërsa unë nga puna për mbajtjen e llogarive, drita e zbehtë t’i lodhte sytë dhe asnjëri nuk mund të shikonte, ndërsa unë isha e lumtur në krahët e tu që shtriheshin rreth belit tim dhe krahët e mi rreth teje, si çdo çift, si çdo vajzë e kolegjit me të dashurin e saj dhe shkonim për në shtëpi, po ngjante sikur të ishte shtëpi, gjithmonë mendoja se ishte shtëpi e do të shikonim përtej dritares së banesës dhe duke qeshur pyesnim se kush banon matanë? Se si janë emrat e tyre? Kush janë ata? Kjo ishte fshehtësi e rehatshme, duke shikuar dhomën nën çati, me kulm të pjerrët, dëgjoja shiun që pikonte nga ky kulm, përveçse nëse flija me rrobat e veshura, përderisa isha e lodhur dhe, kur u zgjova, nuk kishte më shi, ishin vetëm makinat që e dridhnin tokën dhe bluarëset nëpër drunj, kështu që duhej ta dija që ishte kohë tjetër, është kohë tjetër) po, e dija. Sepse ti nuk dëshiroje që ai të lindte. Sepse ai qante, kështu që unë mund ta dëgjoja edhe përmes derës së mbyllur, përmes të gjitha dyerve. Sepse unë nuk dëshiroja që ai të ishte nënë, por dëshiroja të ishte baba më të gjithë forcën. Sepse këtë shtupë e kisha në duar, ishte në duart e mia kur vërejta se si duhej të ishte. Sepse verifikimet më vinin nga zyra ligjore, dhe jo nga ti. Sepse gjersa shqyeja zarfet më dridheshin gishtat dhe në sytë e mi paraqitej aq shumë shpresë, sa shumë herë e zbuloja vetën lakuriq. Sepse në gjithë këtë turp ai ishte dëshmitar, ai e pa këtë. Sepse ai ishte dy vjeç, ishte shumë i ri për të ditur. Megjithatë ai dinte. Sepse vetë lindja e tij ishte një shenjë, duke rënë në mes të shenjës së peshqve. Sepse në gjërat e sigurta ishte si babai i tij, dituria në sytë e tij që shkonte pas meje si në tallje. Sepse një ditë edhe ai do të qeshte, tamam siç bëre ti. Sepse nuk gjendesh në librin e numrave të telefonit dhe operatorët nuk do të më tregojnë. Sepse në secilin vend që unë mendoj të të gjej, ti nuk gjendesh. Sepse motra jote kishte gënjyer para fytyrës sime, vetëm për të më mashtruar. Sepse ajo një kohë ishte mikja ime, i besoja, kurse ajo kurrë nuk kish qenë mikja ime. Sepse frikësohem ta dua atë aq shumë dhe në këtë dobësi dështoj ta ruaj atë nga lëndimi. Sepse dënesa e tij ma ndan zemrën por edhe më zemëron, kështu që frikësohem t’i shtie duart mbi të, egër e paparashikueshëm. Sepse ai dridhej para meje. Sepse nervozizmi i shihej në sy. Sepse ai gjithmonë e lëndonte vetën, ishte shumë i plogësht dhe ra sapo shtriu kokën në karrigen e tij të metaltë, kështu që njëra nga nënat e pa dhe filloi të qajë Oh! Oh shiko, birit tënd po i rrjedh gjak! dhe atë kohë në kuzhinë rënkonte dhe influenca e tyre ndikoi në ndryshimin e karakterit tim, për keq, arrita ta rrëmbej ibrikun për dorëze dhe gati sa nuk ia përmbysa ujin e valë në fytyrë, kështu që humba kontrollin dhe e godita atë me duar të dridhura, Keq! Keq! Keq! Keq! e ngrita zërin pa u brengosur se kush mund të më dëgjonte. Sepse atë ditë në gjykatë ti refuzove të më shikoje në fytyrë dhe fytyra jote u bë si e goditur përkarshi fytyrës sime dhe e avokatit tënd po ashtu, sikur të isha baltë e këpucëve të tua, sikur ai të mos ishte biri yt por megjithatë ti duhej të nënshkruaje letrat sikur ai të ishte djali yt, ishe aq superior. Sepse gjykata nuk ishte si ato gjykatat që kisha pritur, jo e madhe, jo gjykatë e denjë sikur kisha rastisur të shihja në TV, por ishte vetëm një dhomë me një tavolinë, me gjashtë ulëse të ndara në tri radhë, pa asnjë dritare madje edhe aty lëkundja e dritës së verdhë dhe tubat e pluhurit më shkaktonin dhembje sysh, kështu që i vendosa syzet e diellit duke i dhënë gjykatës një përshtypje false për veten dhe gërhitja, fshija hundët e për çdo pyetje që më drejtonin, unë e dëgjoja vetën duke qeshur nën hundë e nervozuar por edhe e turpëruar belbëzoja mbi moshën time dhe emrin tim, kështu që ti më pe me neveri, të gjithë ju. Sepse ata ishin në anën tënde, unë nuk mund ta parandaloja këtë. Sepse në garantimin e mbështetjes financiare për fëmijën tim, ti kishe të drejtë të largoheshe. Sepse unë nuk do të ndiqja. Sepse ai u shurros në pantallona, ashtu si nuk do të duhej për moshën e tij. Sepse do të fajësohej nga unë. Unë fajësohesha nga vetvetja. Sepse nëna ime më bërtiste përmes telefonit. Ajo nuk mund të më ndihmonte në jetën time, askush nuk mund të të ndihmojë në jetën tënde, më pat thëne ajo. I bërtisnim njëra tjetrës për këto gjëra derisa u gjendem pa frymë nga vaji dhe unë e përplasa dëgjuesen e telefonit, duke e kuptuar që nuk kisha nënë dhe pas hidhërimit të parë e dija që është më mirë kështu. Sepse ai do ta mësonte këtë një ditë dhe kjo do ta lëndonte atë. Sepse ngjyrën e flokëve dhe sytë i kishte të njëjtë si unë. Syri i majtë ishte më i dobët. Sepse në atë kohë s’kish ndodhur vetëm t’i hidhja ujin e valë mbi të, e pashë se sa e lehtë do të mund të ishte. Si?! Nëse ai do të më kishte ndaluar nga bërtimat, fqinjët nuk do ta kuptonin. Sepse, po ata do ta kuptonin, por vetëm atëherë kur unë do të doja që ata ta kuptonin. Sepse ti do ta kuptoje atëherë. Vetëm atëherë kur unë do të doja që ti ta kuptoje. Sepse atëherë unë mund të flisja me ty në këtë mënyrë, apo ndoshta më ndonjë letër të cilën avokati yt do ta përcillte ty, ose motra jote, ndoshta përmes telefonit ose ballë për ballë. Sepse atëherë ti nuk do të ikje. Sepse edhe pse ti nuk e doje atë, ti nuk mund ta largoje. Sepse unë fillova të gjakosesha për gjashtë ditë shumë rëndë dhe më pas njollat e gjakut do të mbeteshin për tri ose katër orë. Sepse njollat e gjakut në pakot e letrës së tualetit të mbledhura në duart e mia që dridheshin, më bënin që unë të mendoja për ty që nuk gjakosesh kurrë. Sepse unë jam një grua krenare, e përbuz lëmoshën tënde. Sepse unë nuk jam një nënë e vlefshme. Sepse unë jam shumë e lodhur. Sepse makinat dridhëse të tokës dhe bluarëset e pyjeve janë vuajtje e përditshme, po ashtu sikur bërtima e insekteve të natës. Sepse nuk ka gjumë. Sepse ai mund të flinte këta muaj të ardhshëm, nëse do të ishte me mua në krevat. Sepse ai pëshpëriste Nënë! – Nënë mos! Sepse ai dridhej para meje, pa pasur ndonjë arsye. Sepse farmacisti kishte marrë përshkrimin e barnave dhe, meqë kishte kaluar një kohë e gjatë, e dija që po i telefononte dikujt. Sepse në farmacinë ku unë blija pothuajse për më shumë se një vit e gjysmë, pretendonin sikur nuk ma dinin emrin. Sepse në dyqanin ushqimor arkëtari filloi të qeshë me mua dhe vendosi dorën në fytyrë, në sytë e tij që i derdhnin lot. Sepse ata pëshpëritin dhe qeshin pas meje, kisha shumë krenare sa t’u ktheja përgjigje. Sepse ai ishte me mua në këto kohë, ishte dëshmitar i këtij pikëllimi. Sepse ai nuk kishte askënd tjetër pos nënës së tij, e nëna nuk kishte askënd pos tij. Çka është shumë e vetmuar. Sepse kisha fituar shtatë funtë prej së dielës së kaluar, por plogështia ishte e padepërtueshme. Sepse e urreja trashësinë në trupin tim. Sepse po të më shikoje tani lakuriq, do të tregoje pakënaqësi. Sepse isha e bukur për ty, pse kjo nuk mjaftonte? Sepse atë ditë qielli ishte i tendosur me re, ngjyrat e lagështa jetonin, por nuk kishte shi. Vetëtimat e nxehta ndriçonin pa zhurmë dhe më nervozonin, por nuk kishte shi. Sepse syri i tij i majtë ishte i dobët, gjithmonë do të ishte ashtu po të mos kishte kaluar një operacion për forcimin e muskujve. Sepse nuk doja t’i shkaktoja dhembje dhe tmerr ndërsa ai flinte. Sepse ti do të paguaje për të, me një verifikim nga avokati pa nënshkrim. Sepse ti e urreje atë, djalin tënd. Sepse ai ishte djali jonë, ti e urreje. Sepse ti u largove. Nga ana tjetër e vendit unë kisha arsye ta bëja. Sepse pas vajtimit ai do të shtrihej në duart e mia aq i qetë, vetëm një zemër rrihte mes nesh. Sepse e dija që nuk mund ta kurseja nga dhimbja. Sepse zhurma e kopshteve lëndonte veshët tanë dhe zgjonte pluhurin e kuq drejt gojës dhe syve tanë. Sepse isha e lodhur duke e fërkuar atë për pastërti në mes të këmbëve, gishtave, brenda veshëve, rreth qafës dhe në shumë vende të fshehta me fëlliqësi. Sepse prapë e ndieja dhimbjen shtrënguese në stomak dhe isha në panik se mos kishte filluar aq shpejt koha e menstruacioneve. Sepse nuk mund ta ndaloja gjersa fëmijët e tjerë të rritur qeshnin. Sepse pas trishtimit të dhembjes së parë, ai do të ishte matanë dhembjes. Sepse në gjithë këtë është mëshira. Sepse mëshira e Zotit është për të, jo për mua. Sepse nuk ishte askush që të më ndalonte. Sepse zëri i televizorit tek fqinjët ishte aq i ngritur, saqë e dija që ata nuk do të mund të dëgjonin edhe nëse ai bërtiste përmes shtupës. Sepse ti nuk ishe këtu të më ndaloje, ku ishe. Sepse përfundimisht nuk ishte askush që të ndalonte. Sepse përfundimisht nuk ishte askush të më shpëtonte. Sepse nëna ime më tradhtoi. Sepse qiraja duhej të paguhej të martën, që është dita e parë e shtatorit. Deri atëherë unë nuk do të jem këtu. Sepse trupi i tij nuk ishte aq i fuqishëm, sa ta mbante e mbulonte ngushëllimin, ty të kujtohet ngushëllimi, e di. Sepse shtupa do të depërtonte në pështymën e tij, pështyma do të thahet si trajtë ngacmimi dhe nuk do të ketë shenjë. Sepse shpëtim duhet të jetë harresa e prirja për të harruar. Sepse ai qante kur nuk kishte nevojë të qante dhe nuk qante atëherë kur duhej. Sepse uji vlonte ngadalë në tiganin e madh, lëkundej e gumëzhinte mbi pipëz. Sepse kuzhina ishte shtangur me avull prej dritareve të mbyllura, temperatura do të duhej të ishte 100 gradë Celsius. Sepse ai nuk do të luftonte. E kur e bëri atë, ishte vonë. Sepse unë mbathja dorëza lëkure, që ta ruaja vetën nga djegia. Sepse e dija që nuk duhet të bëja panik, dhe nuk bëra. Sepse e doja atë. Sepse dashuria lëndon shumë keq. Sepse dëshiroja të t’i thosha këto gjëra. Vetëm në këtë mënyrë. Përktheu Trina Gojani 22 Janar 2007
Subscribe to:
Posts (Atom)