Bota e Gruas Shqiptare-SUZANA KUQI-TREGIM DHE ESSE

K O I N C I D E N C E !

- o -

Nje dite tek rregulloja dhomen e vajzes sime adoleshente vura re nje liber mbi misteret e magjise. Ku e kish gjetur, dhe ç’donte aty ai liber ? Mendimi im i pare ishte ta merrja , ta grisja e ta hidhja. E pastaj ? A do ta kishte veshtire ajo te gjente nje tjeter ?Jo, aspak. Mund te gjente gjithe librat qe donte. E lashe ku e gjeta nderkohe qe shpirtin nje ndjesi e turbullt e shqetesuese ma peshtolli. Perse i duhej, perse u kushtohej ketyre gjerave qe mua me shtinin frike? Nje vendim arbitrar nuk kishte vend ne kete mes, duhej te flisja me te.Sa me shume kalonte koha ndersa beja punet e shtepise e prisja oren qe ajo te kthehej nga shkolla , aq me te forta ishin kujtimet e rinise sime qe me sulmonin e ma turbullonin edhe me shume shpirtin

- o –


Ajo hyri ne shtepi si nje rreze drite, e bukur, e paster, e dlire, e qeshur, si rinia . Fytyra e saj, qe une e mendoja akoma femije, davariti rete e zeza qe ishin ulur kembekryq e me kishin pushtuar zemren e cila fergelloi nga gezimi e krenaria qe ajo krijese e mrekullueshme qe qendronte para meje ishte ime bije.Ime bije.Tek pashe syte e shndritshem e enderrimtare, ndoshta te dashuruar, nuk pata guximin t’i thoja as edhe nje fjale. Me erdhi keq t’ja prishja ate moment te bukur,e kujt nuk do t’i vinte keq? Nje here tjeter , mendova, do ta gjej rastin e duhur e do t’i flas.


- o –

Dhe rasti me erdhi disa here por nuk dija nga t’ja filloja. T’i thoja se nuk kish asgje te mire nga magjite , nga ato rite qe ne fakt jane vetem nje deformim i magjise se vertete, apo… Ajo me siguri do te qeshte

me mua e do te me thonte se une nuk marr vesh vete nga keto gjera. E me te vertete ç’dija une nga keto gjera, mos valle isha nje shtrige?Jo. Por ç’fare t’i thoja , se kisha frike nga keto gjera ? Po, kisha dhe shume. Po ku bazohej kjo frike… une as dhe vete nuk isha e sigurte se ato qe mendoja mund te ishin te verteta por kujtimi i hidhur i Lines , shoqes sime te dikurshme, nuk me linte te qete. Une mund ta lija vajzen time te merrej me ate liber e me budallalleqet e shkruara ne te, me kohe do t’i kalonte e nje dite ndoshta do ta hidhte vete ne koshin e pleherave, por Lina… ajo vinte nga kohe te shkuara e zinte vend ne nje cep te trurit tim , e me mundonte tere diten, per dite e dite me rradhe. Une duhej t’i tregoja per te vajzes sime. Aq me teper sot qe e pashe tek ndizte nje qiri e diç lexonte ne ate liber.

- o –

- Te kam folur ndonjehere per shoqen time Lina ?- e pyeta ne mbremje kur u gjetem te dyja vetem ne salle para televizorit , duke u munduar te merrja nje pamje indiferente e ti jepja te kuptonte se biseda qe doja te nisja nuk ishte shume e rendesishme pasi dihet se adoleshentet kur nuhasin diçka te tille ja mbathin para se te fillosh e te lene me fjale ne goje.

- Jo mami . – u pergjigj ajo duke kerkuar ndonje film interesant ne televizor.

- Ke deshire ta degjosh historine e saj ?- vazhdova une si pa te keq.

- Fol, se po te degjoj.- kanalet vazhdonin te kontrolloheshin.

- Eshte interesante do te te pelqeje- ngulmova une.

Ajo vazhdoi te kontrollonte por pasi nuk gjeti ndonje gje qe t’i interesonte ndaloi ne nje kanal me muzike e u kthye nga une.

- Ma trego mami , po te degjoj.

Une u mbusha me fryme e per nje çast nuk dija nga ta filloja.Por Lina doli nga cepi ku ishte fshehur e erdhi e qendroi perpara meje, e semure me nje buzeqeshje te zbehte mbi buze e pas saj u shfaq edhe Diri. Une mora kurajo te tregoja ate histori qe isha munduar t’ja tregoja aq here vetes e

asnjehere nuk kisha mundur ta tregoja siç duhej pasi kurre e as tani nuk i kam gjetur nje zgjidhje llogjike ne trurin tim .



- o –

- Ne fakt ishin dy, njera ishte Lina dhe tjetra ishte Diri. Nuk ishin shoqet e mia te ngushta, ti i njeh ato dhe i therret teta, por ishin shoqe te cilat i frekuentoja sepse kishin moshen time, me njeren me lidhte aboneja ndersa tjetren e kisha ne lagjen ku banoja ne femijeri.Nuk e njihnin njera tjetren , asnjera nuk dinte gje per tjetren derisa rastesia apo fati me nyjet e tij te mistershme, i lidhi ne nje pike, nje djale, te cilin njera e dashuronte ndersa tjetren e detyroi familja te fejohej me te.

- Si ka mundesi, si mund te te detyrojne?- u hodh adoleshentja ime e mua me erdhi per te qeshur tek pashe indinjaten ne syte e saj te bukur.

- Ashtu ishte koha atehere- i them une.

- Aman dhe ti mami, koha thote, ç’tregim koti.- shfryu ajo dhe u be gati te ngrihej.E kapa per dore dhe e detyrova te ulej.

- Degjoje deri ne fund, pastaj e diskutojme.Djali quhej Alqi e pasi kish mbaruar studimet per mjekesi e kishin caktuar ne nje fshat afer ku ushtronte profesionin e mjekut. Ne ate fshat punonte dhe Diri ku u njohen dhe u dashuruan. Te ishte per ata te dy do te ishin fejuar e martuar , por familjet nuk donin. Alqi ishte ortodoks e Diri myslymane, pra jo te te njejtes fe. Familja e vajzes ndoshta edhe bente leshim por ajo e Alqit qelloi me e forte. Megjithese une nuk jam e sigurte nese per mamane e tij qe mbulonte nje post ne bashkimet professionale e hiqej laike ,ishte feja apo mbleseria qe kishin ndermend te benin me familjen e Lines, babai i te cilit gjithashtu mbulonte nje vend te privilegjuar ne komitetin ekzekutiv.Dhe atehere, bija ime, nje post i tille , ne nje sistem diktature ku shume gjera une edhe sot i shikoj absurde, e pyes veten se si kane ekzistuar me te vertete , nuk ishte pak.

- Cfare ishte absurde?


- Ke degjuar ndonjehere se ç’do te thote te kesh biografine e paster ? Apo rregullat qe kane te bejne me te ?

- Jo.

- Aq me mire. I pari rregull kur fejoheshe ne ate kohe ose e para pyetje qe behej ishte si e ka biografine.

- Edhe ?

- Nese nuk e kishe te paster, nuk te jepte njeri nuse ose nuk te linin te merrje djalin qe dashuroje . Familja mund te te mbyllte brenda kater mureve te shtepise e te linte pa u martuar kurre.

- C’absurditet !Po si ishte biografia e paster ?

- Kur nuk kishe asnje nga familja, prind, vella, gjysh , stergjysh, kusherinj te denuar per politike. Nese kishe ndonje te tille e kishe koken te ulur per tere jeten. Ndersa te denuarit ordinere… hynin e dilnin nga burgu e ajo qe ishte me e bukura ishte se familjet e kishin ballin lart, vertet ishin te denuar por ishin ordinere, ishin hajduter, perdhunues,kriminele por nuk ishin politike e biografia mbetej e paster. Ndersa politiku…Nejse se u larguam nga ngjarja qe doja te te tregoja.Ku e lame. Ah po. Pasi kaluan nja dy vjet dashuri mes Dirit dhe Alqit, e cila u pengua me te gjitha mjetet nga familja e tij per te mos u kurorezuar, ja ku i servirin Linen. Vajze e bukur, fisnike, ishte studente ne vit te dyte , une e kisha ne abone, benim rrugen bashke. Ne fillim ai nuk pranoi por pak nga pak filloi te interesohej per te. E nuk kish se si te mos i pelqente. Nderkohe qe njihte Linen dashuria per Dirin filloi te dobesohej, e pse jo, ishte ne moshe e donte te martohej, por kam pershtypjen se martesa per te ishte nje mjet per t’u shkeputur nga nena e tij qe e mbante nden thonj dhe e komandonte gjithmone.Lina nuk e donte, as nuk i pelqente dhe aq ai djale, e une nuk e di nese ajo e ka ditur se ai kishte nje tjeter apo jo. Di vetem qe pas nje vere te gjate e te mundimshme per te pasi kish mbetur ne dy provime per vjeshte, e zene ne nje moment bosh nuk i kish rezistuar presionit te prinderve te saj dhe kish dhene fjalen te fejohej me te. Keshtu qe kur filloi viti i trete i studimeve tona, kishim edhe nje shoqe tjeter te fejuar ne abone.

- Po ti mami ishe e fejuar ne ate kohe?- me pyeti me nje buzeqeshje qesendisese ime bije.

- Jo, - ja preva shkurt.-Nuk ishte e vetmja vajze e fejuar qe te fejuarit vini e i prisnin tek stacioni i trenit tek zbrisnim e i kapnin per

krahu te permalluar a thua se kishin dite pa u pare e jo vetem disa ore. Ishte i vetmi çift qe nuk i kam pare kurre te kapur per krahu ne dy vjet abone qe bera me te. Tani te kthehemi tek Diri. E zhgenjyer, e demoralizuar, tashme historine saj me Alqin e dinin shume vete e peshperisnin, ajo do ta kishte te veshtire te gjente nje burre tjeter ne ate kohe por ti bija ime nuk ke si ta kuptosh kete, je rritur ne nje kohe tjeter dhe une falenderoj Zotin per kete, pothuaj kaloi ne depresion. Dashuria e saj per Alqin jo vetem qe nuk u pakesua por u rrit me teper, e deshperoi edhe me shume e ju kthye ne ide fikse dhe e persekutonte.E deshperuar deri ne ate pike sa ne vend qe te qetesonte shpirtin e saj me idene se fundja Alqi nuk e vlente dashurine e saj, luftoi per ta fituar ate. Sigurisht, nje shpirt i lenduar e i deshperuar nuk mund te gjeje mjetet e duhura. Filloi te shkoje neper fallxhore, keto po qe kane ekzistuar edhe ne ato kohe ,siç kane ekzistuar edhe me pare e edhe me vone ne historine e njerezimit e qe me te shumtet jane shushunja , e shpenzoi ato kursime te pakta qe kish per ti bere derman shpirtit te saj. Qe kur Alqi ishte fejuar me Linen vinte shpesh ne shtepine time e qante.Me vinte keq por nuk kisha se ç’ti beja. Ajo ligesi qe shfrente kundrejt asaj vajze qe mua me pelqente dhe e kisha per zemer, me indinjonte ,por kur shihja se si ishte katandisur e lija te shfryhej. U mundova t’i spjegoja se nuk ishte faji i asaj vajze por i atij , Alqit, qe ishte treguar maskara, por nuk degjonte nga ai vesh.Shpesh nuk doja t’ja hapja deren. Ajo ngulmonte qe une duhej t’i tregoja Lines per te, por une kurre nuk pata guximin ta beja kete. Me siguri diçka do te kish degjuar qe i rrinte aq ftohte te fejuarit, por varej se nga çfare gojesh , e ndoshta nuk i kish besuar, ndersa po t’ja thoja une me siguri do te me besonte. Po pastaj? C’rendesi kish ne me besonte apo jo, a do te kish qene aq e forte sa te prishte fejesen? Ne ate kohe bije vetem djemte kishin te drejte te prishnin fejesat, e burrat te linin grate, por vajzat jo. E Lina megjithese ishte inteligjente, me karakter te forte, dyshoj se do te ishte e zonja te perballonte nje opinion te tere. Nese une do t’ja thoja, kjo veç do rendonte shpirtin e saj, do ta ftohte me shume me te fejuarin por gjendjen e saj si nje vajze e premtuar per tu martuar me te, jo.Zgjodha te heshtja.Dhe jam penduar…

- Pse mama, e la ai ?- vajzes sime i ishte shtuar kurreshtja.

- Jo, nuk e la , por degjoje deri ne fund.

- o –

Pasi ishte zhdukur per disa muaj , Diri mbiu perseri ne shtepine time. Syte i shndrinin ethshem. Nuk eshte ne terzi nga trute, mendova, si do ta heq qafe sot qe kam per te studjuar. Por nuk e zgjati shume. Pasi mori karamelen dhe piu kafene qe une ja bera menjehere, shenje kjo qe duhej te ngrinte takat sa me pare, duke me çuditur pak se nuk e zuri fare ne goje deri ate kohe te dashurin e saj u ngrit e mori te ikte. U ndal para deres e nxorri nga xhepi nje shishe te vogel qe mua mu duk shishe penicilline e ma zgjati.

- Dua te me besh vetem nje nder. Nuk te kushton gje. Lage ate vajzen me kete uje, nuk ka rendesi se ku, mjafton qe ta lagesh pak pa i rene ne sy.

- Cfare uji eshte ?- e pyeta e habitur.

- Uje qe kane lare nje te vdekur. Ty nuk te ben dem. Mund te lagesh doren tende me te dhe t’ja kalosh mbi shpine.

Une deri ne ate kohe nuk e dija se ç’ishte uji qe kishin lare te vdekurit dhe nuk e dija se pse perdorej. Megjithate nje vale zemerimi e indinjate u ngrit brenda meje, ç’me kujtonte mua ajo, nje cope injorante qe duhej te besoja e te beja keto gjera? Pa e zgjatur hapa deren dhe e shtyva jashte.

- Mos u duk me ne shtepine time !- i brita nga pas.

- o –

Megjithate kurioziteti me shtyu te pyesja se ç’ishte uji qe lanin te vdekurit dhe pse e perdornin. Nje fqinja ime plake me tha se njerezit e keqinj e perdornin per te ftohur çiftet, per ti ndare . Nuk i besova. Fundja njerez te keqinj ka plot e njerez qe vdesin perdite ka gjithashtu. Nese do te ishte e vertete kushedi sa ndarje do te degjonim çdo dite. Por plaka shtoi se ku ka vertete dashuri nuk funksionon.Edhe kjo nuk ma mbushi mendjen. Sa njerez jane martuar ato kohe pa dashuri dhe martesat kishin rezistuar . Vertet, bej çudi edhe sot, po ta krahasosh me te tashmen ku divorcet jane ne mode… Po ekzagjeroj. Nejse, le ti kthehemi Lines sime, ajo i rezistoi fejeses me Alqin, nje vel ftohtesie e trishtimi veshi figuren e

saj dhe e beri edhe me te bukur, si nje princeshe te nje kohe tjeter, te trishtuar por krenare.Keshtu e mbaj mend ata dy vjet derisa mbaruam shkolle dhe veren e atij viti ajo u martua. E pashe te veshur nuse, e zemra me pikoi. Pertej grimit e trukut qe e bente te dukej si nje perendeshe spikata frike e dhimbje. Dhimbje, po, zemren e saj te re ndoshta ne fshehtesi ja kish falur dikujt qe ne nuk e dinim. Mund te ishte nje sekret qe e kish mbajtur vetem per vete. Nuk eshte çudi, kush mund t’i rezistoje nje marteseje te tille nese nje zjarr qofte dhe imagjinar nuk i ngroh zemren. Une ate çast i bera nje betim vetes, kurre , sido qe te vinin punet nuk do te martohesha me nje qe nuk do ta doja .Kthehemi tek Lina. I rezistoi marteses. Qe çift i çuditshem , asnjehere nuk u pane te dilnin bashke, ai dilte bulevardit me shoke ndersa ajo ose me motrat ose me shoqe e salutoheshin kur kalonin perbri si dy te njohur te zakonshem. Megjithkete pas dy vjetesh Lina u be me vajze.Por as vajza nuk ndryshoi asgje mes tyre, krenare, te ftohte e te adhureshem , ja ç’mund te them per ata si çift.

- o –

Diri. C’te them per te. Nuk e pashe me kurre. Por shpesh takoja motren e saj. Diku me thote se ishte martuar ne nje qytet tjeter e kish lindur tri vajza, te bukura si drita. I shoqi ishte nje djale shume i mire dhe ajo kishte patur fat. Shyqyr, tha qe nuk kishte perfunduar me Alqin, ishin çift i goditur dhe duheshin shume.Pra Diri, mendova, kish patur fat, ndersa Lina jo. Diri ishte e lumtur, ndersa Lina ishte fatkeqe e mbyllur si nje zog ne nje kafaz , per me teper qe flitej se Alqi ja dridhte me te tjera. Po sikur Diri ta kish patur mundesine e ta perdorte ate shishe uji ? Kete kurre nuk mund ta di me siguri, por tek hasja nganjehere rruges, syte e saj te mbushur me boshllek, e ate buzeqeshje te ngrire ne buze, mendja me shkonte tek ajo shishe e mallekuar. Nuk ishte e drejte nese ja kishin bere kete. Kish te drejte edhe ajo te gezonte ne kete jete. Ose me mire kish te drejte te bente dhe ajo nje jete normale…

- o –

Koha kalon, e punet e problemet e ndryshme te bejne te ndahesh nga shoqeria qe frekuentoje dikur e vendin e tyre e zene te tjere. Por kjo nuk ka te beje me ata qe ke per zemer. Ke ke patur ne zemer mbetet gjithnje atje e nuk luan, veç se i shikon me pak e nderkohe ata minuta qe kalon me ta jane çmueshme pasi jane te veshur me nje petk malli. Keshtu dhe une nuk i pashe per vite me rradhe, dhe ate punen e shishes e kisha harruar. Ika jashte shtetit e jeta me mori perpara me problemet e saj. Kur u ktheva pas disa vjetesh degjova se Lina nuk ishte me nder te gjallet, nje semundje e keqe e kish vene perposhte dhe e kish marre brenda disa muajsh. Nderkohe qe ajo pritej t’i thosh lamtumire kesaj bote, u mor vesh se Alqi kish lene nje nga te dashurat e tij shtatzene, e me pas u martua me te. Pra ky kish qene fundi i shoqes sime. Brenda vetes dyshimi se ajo tjetra ja kish helmuar jeten e saj te shkurter u ngrit perseri. Nuk e di se perse me erdhi me keq, per menyren si e kish trajtuar jeta apo per vdekjen e saj. Ndersa Diri me siguri eshte mire me familjen e saj, ka mundesi qe edhe ta kete harruar fare Alqin e nuk ka se si ta dije se ç’i ka ndodhur Lines. Aq i ben tani asaj. Mendova ta kerkoja , doja ta pyesja se ç’kishte ndodhur ne te vertete me ate shishe te vogel uji. E kish perdorur? Une qe nuk i kisha besuar keto gjera doja ta dija. Ne nje nga ato dite te pakta qe me kishin mbetur t’i kaloja ne qytetin tim , vendosa te shkoja ne shtepine e nenes se saj e t’i kerkoja adresen e Dirit. E gjeta ate grua te urte te mpakur e fytyre te vijezuar nga rrudha dhembjeje. Biseduam nje cope here per gjera te pergjitheshme e kur u pyeta per Dirin syte e saj u mbushen me lote e buza e poshtme filloi ti dridhej.

- C’i ka ndodhur ?- u alarmova une e urova me gjithe zemer qe te mos kish vdekur edhe ajo.

- I vdiq i shoqi. Ja vrane ne Greqi ku shkoi per te punuar. Ka mbetur vetem qyqja me tri vajzat, si e ka hallin, nuk e di. Ishte aq djale i mire sa nuk di ç’te te them. E desha si djalin tim.-lotet i rrodhen faqeve.

Une nuk e kerkova me adresen e Dirit. Dola ne rruge edhe me e turbulluar se me pare. Ajo shishe uji ishte perdorur , ate moment nuk kisha asnje dyshim. Nje veprim , nje gje e bere ne deshperim e siper kish shkaterruar te dyja. Te dyja kishin paguar shtrenjte.Beja mire une qe nuk i kisha besuar keto gjera, por pas kesaj edhe nese do ti besoja nuk do te kisha marre kurre guximin per t’i bere., Dhe nuk do te doja qe asnje te mos i bente ne shtepine time.


- E ke fjalen per mua mami ?- pyeti adoleshentja ime duke fshehur veshtrimin.

- Po, meqe ra fjala kam pare nje liber qe nuk me ka pelqyer. Me thuaj si e ke hallin.

Ajo filloi te qeshte.

- Te intereson ai liber ?-vazhdova une.

Ajo tundi koken perseri duke qeshur.

- Une nuk perdor uje te vdekurish- kukurisi ajo,- thjesht dua te mesoj te praktikoj telepatine. Dua ti çoj mesazhe dikujt qe me pelqen.

- Te duket e drejte kjo?

Ajo papritmas u be serioze.

- Mami , ne lufte dhe dashuri , mund te perdoresh te tera mjetet.

Kete rradhe qesha une. Dashuri, ndonje nga ato simpatite fluturake te moshes, pastaj ajo nuk kish nevoje per keto gjera, eshte aq e bukur dhe…

- C’do te beje me nje djale qe do t’i prishesh mendjen ne kete menyre? Kur ta njohesh nga afer e te zbulosh se nuk eshte ai qe ke menduar se eshte , nuk do te mund ta heqesh qafe.

- Do te provoj prape magjine.

- Magjine ? Telepatia nuk eshte magji bija ime dhe as nuk duhet perdorur si e tille. Magjia nuk eshte leximi i mendimit dhe as transmetimi i tyre. Magjia e dashurise eshte hyrja ne nje bote qe per ty eshte ende e panjohur, qe e ke brenda vetes, ne zemren tende te papervoje. Nje dite qe do ta njohesh, do te mrekullohesh e do te vuash. Kjo bote eshte brenda teje, e nuk ka aresye te ekzistoje nese nuk ekziston ti, nese zemra jote nuk do te ndjeje. Ate dite do te kuptosh se nuk ke nevoje per keto libra…

- Naten e mire mami,- ma preu shkurt ajo dhe u fut ne dhomen e saj. E ndoqa me sy silueten e saj te holle e delikate, i mungojne flatrat te duket engjell.Ajo eshte engjell…






Imperia, 24/01/2008


REQUIEM PER NJE ENDERR TE VJETER DHE TE RE
Emigrante. Ekonomike, politike, fundja emigrante.Njerez qe nisen me shpresen per nje jete me te mire e nuk ka bere llogarite se sa e veshtire eshte te shkosh e te fillosh nga e para per me shume ne nje vend te huaj. E shume nga keta e kane patur aq te veshtire sa nuk merr me guximin per tu kthyer e per ta filluar nga e para ne vend te vet. Emigrante. Jane te shume kombeve, te shume ngjyrave, te feve te ndryshme e kulturave nga me te ndryshmet. Por kane nje gje te perbashket: jane emigrante. Nje grup njerezish qe nuk dine me ku e kane vendin, ku e kane shtepine. Fizikisht jetojne e punojne ne vend te huaj por mendjen e zemrat i kane lene ne vendin e tyre. Endrra per nje jete me te mire shpejt merr fund, jeta eshte e veshtire kudo, problemet jane relative. Ke drita, ke uje… por shume gjera qe i kishe atje nuk i ke ketu. Mbi te gjitha mbetesh gjithnje i huaj.Nje njeri pa te shkuar qe te te mbeshtese, nje emigrant eshte dhe mbetet gjithnje nje i dyshuar i perjetshem, çfaredo qe mund te mendojne per te, çfaredo qe mund te thone per te, besohet lehte. Dhe ai kokeulur, megjithese perpiqet te punoje e te sillet mire, disa here me mire se vendasit, rralle degjon nje fjale te mire. Eshte nje i huaj, nje i panjohur dhe njerezit kane frike nga e panjohura. Atehere shterngon dhembet e ben perpara, e kush nuk do ta bente… Kthehet ne atdhe, per pushime, me ate mal malli ne shpirt e shpreson te gjeje ata shoke e miq qe ka lene atje, ate bar te vogel ku dikur pinte kafene, ate komshijen e dashur me te cilen sa e sa here ka qare hallet e i kane mbaruar pune njeri tjetrit. Dhe gjen… ndryshim. Shoket e miqte nuk kane me kohe, ajo kafene eshte prishur per ti lene vendin nje pallati, komshinjte kane ndryshuar, ritmi i ekonomise se tregut dhe i jetes ka ndryshuar. Degjon se njeri eshte bere me para, tjetri vuan per buken e gojes.Me keq akoma dikush e ka lene kete bote… Se ato vajza te bukura e te thjeshta qe shihje dikur, nuk jane me. Te duket sikur nje konkurs bukurie e mode zhvillohet rruges. Shume pak gjera gjen te pandryshuara, aq pak gjera sa vetja te duket i huaj ne vendin tend. Dhe mezi pret te kalosh ditet, i mbushur me maraz, per tu nisur perseri e te kthehesh ne pune ne vend te huaj. Nje i huaj qe iken nga vendi i tij per te shkuar si i huaj ne nje vend te huaj. Dhe tek avioni ngrihet, e ti kthen koken per te pare e per te fiksuar edhe nje here konturet e vendit tend, tere ai maraz te zhduket e malli fillon perseri te ngrihet mal brenda shpirtit e lote deshperimi te veshin syte, e zemra thote : ai eshte vendi yt.Aeroplani vazhdon te ngrihet e ti je mbi det. I ben nje premtim vetes, do te kthehem prape. Tani je mbi re , lart shume lart, dhe premtimi behet deshire, e deshira rritet, e mendja te kthehet perseri tek ato rruge, tek ata miq, tek ajo shkolle apo kafene qe nuk i gjete , e deshira te kthehet ne nje enderr .E re kjo enderr, e merr forme perdite megjithese brenda vetes tende e di se sa me shume kalojne ditet aq me shume behet e parealizueshme. Atehere aty lart, aq lart kur ndodhesh ne kufirin midis dy vendeve , tendit dhe te huajit ndergjegjesohesh se nuk i perket plotesisht asnje vendi, ke mbetur pa atdhe, je emigrant, je nje zog shtegimtar qe nuk leviz sipas motit por sipas mundesive ekonomike e fazave te mallit te zemres. Dhe nje britme e heshtur te ngrihet nga shpirti, si ajo e nje bishe te zene ne lak, ne lakun mashtrues te nje endrreje te re e nje enderreje te vjeter qe ndryshojne vend vazhdimisht…

Bota e Gruas Shqiptare-KOZETA ZAVALANI-POEZI

Mamasë Anika



Atë natë prush me yje,

Vonoi ”Anek” lundrimin nga Pireu

Ndaj nuk sosa dot,

Ndonëse më penguan,

E s’bëra prapakthehu..!

Shpejtoni, ju lutem, u thashë,

Shpejtoni...!

Me sytë nga dera,

Ajo mua më pret.

Mërguar e malluar,

Në ishullin e lashtë me emrin

Kretë.

Ah, moj mama!

Nëpër vapë fillimgushti

me dhimbje ngarkuar,

çava udhën e Pindit

Si dikur mes drerëve kalonin veç komitë,

Të të lagia buzën,

Të të puthja sytë...!



Gjithmonë për ty malluar,

Mbetem,

O Nënë e bekuar!



Kur ndodhem shpirt trazuar

Si mes dallgësh në furtunë

Kurdoherë lyp një këshillë

prej teje, o nënë,

për të dalë tek bregu, a diku në anë

kthej kokën të kërkoj, e mërmëris me vete,

dale them padashur, të pyes njëherë mamanë..!



Trageti “Anek” do të vonohet te Pireu

Por, gjithmonë mua në liman më pret

Si amaneti i nënës sime të bekuar

Në anë të Mesdheut,

Atje larg përmbi Kretë...!

Dashurinë për njëri tjetrin

E kemi amanet!




Kozeta Zavalani

Bota e Gruas Shqiptare-TEUTA SHABANI TOWLER-SHORT STORY

Two months after I moved in America, I got a job at Rental Company. My title was Outer Banks Vacation Specialist, even though I could barely find my way home. It made me feel good until I was faced with challenges.

"Thank you for calling Bla-Bla Realty, this is Teuta how may I help you," what a long way to answer the phone, but I had to do as I was trained, hoping the caller wouldn't ask where I was from and what my name meant.

"I would like to rent a four bedrooms and 4 bathrooms home somewhere in Kitty Hawk," said a women with a thick voice and a heavy accent.

"When do you want to check in and out?" I asked very nervous, my fingers ready to type and my eyes on my yellow cheat stickers that decorated everything in front of me.

"The week of July fourth and we want to be right on the ocean,"

"Ok," I said and started searching but had a hard time holding the phone and typing.

"Please hold while I am searching," I said sounding like a robot. When I found few houses available I picked up the phone but only to hear snoring on the phone. I talked but she didn't wake up. So, I hung up and called her back, thanking Carolyn A. Doughty for inventing caller ID.

"Ma'am, we have a few houses available but they are pretty big, over 10 bedrooms."

"That's fine. Bigger is always better," she said laughing and I knew what she meant. I gave her a property number so she could see online.

"Can you see the ocean from the couch?"

"I don't know how the furniture is set up." What a lazy woman, I thought. She wants to spend all that money to come sit on the couch.

"If you can't see the ocean, move the sofa near the window."

"Are you sure that's ok? Will the owner be mad at me?"

"They may keep the security deposit if they have to call somebody to put it back."

"Then, I will put them back before I leave."

"What is your price range?" I asked.

"Around $1200," she said.

"I am sorry but there is nothing available for that price. Not even one bedroom condos with no water view."

"That's not true. You don't understand. This always happens to us."

"You can check the prices online,"

"You didn't even understand what I asked because I have an accent."

"Ma'am, I have an accent too, and I understood everything you said. Your English is very good," and I repeated everything she told me.

"You don't want us there because we are not Americans."

"I am not American either. I am telling you the truth; there is no vacation in Outer Banks for $1200. This is an expensive area. I am sorry I can't help you."

"Majaka Tarabotata," said the woman in Macedonian.

"Hey, leave my mother alone. It's not her fault you want to vacation in an expensive area."

"Are you a Macedonian?"

"No, but I understood what you just said."

"Oh come on, I embarrassed you and now you don't want to admit you're a Macedonian."

"My name is Teuta and I am glad, I am not Macedonian either American. Please hold, I have another call," I said, took a beep breath and went outside my office seeking help.

Bota e Gruas Shqiptare-MIRELA BOGDANI Flet per Gazeten "ILLYRIA"NY

Prej tre vitesh Mirela Bogdani është anëtarësuar në
Partinë Konservatore Britanike, dhe ka kapërcyer me
sukses dy faza të konkurimit drejt Parlamentit
Europian. Ekskluzive për Illyria-n

Mirela Bogdani: Kërkohet një klasë e re politike që të
çojë Shqipërinë në BE

Është e para grua që tenton ngjitjen në majat e
politikës Europiane. Tre vjet pas anëtarsimit në
Partinë Konservatore të “Zonjës së hekurt”, ish
kryeministres Margaret Thacer, ajo i ka hyrë
konkurimit për t’u bërë e para e racës shqiptare në
Parlamentin Europian. Cili burrë nuk do ta kishte zili
një sfidë të tillë?
Nga Dalip Greca

Në kohëndarjen e viteve, në fundin e 2007-ës dhe
fillimit të 2008-ës, një bashkësi femrash intelektuale
shqiptare në SHBA me qendër në Washington, të cilat
janë bashkuar në “Rrjetin e Bashkuar të Grave në
Amerikë,"Pan Albanian Women Network", kishin
organizuar takimin me dr. Mirela Bogdani, e cila jeton
në Kardif , ndërkohë që vazhdon studimet në
Universitetin numër 2 në botë, Oxford në Londër.
Vendtakimi ka qenë restoranti “Prespa” i
bashkatdhetarit Shaqir Gashi në Lexinton, ndërmjet 31
dhe 32 Street. Merita Bajraktari McCormack, kryetarja
e këtij forumi, ka hapur takimin, pa ndonjë fjalim të
tejzgjatur, thjesh me një urim zemre për mirëseardhjen
dhe një tringëllimë gotash me verë: Gëzuar!
Ndërsa në atë që do ta cilësonim si fjalim të çastit,
Merita tha:” Në emër të Pan Albanian Women Network",
dëshiroj t'ju uroj nga zemra dhe t’ju them shumë
faleminderit, që erdhët në restorantin romantik
"Prespa" në Nju Jork, ku po kalojm një drekë të bukur
së bashku me Mirela Bogdani. Ajo paraqiti vlerat
intelektuale të dr. Bogdanit, duke e vlerësuar atë si
një shembull të veçantë për femrat shqiptare.
Merita tregoi aftësi të shkëlqyra folëse, duke i
kombinuar natyrshëm bisedat. Nuk kishte ndonjë
protokoll burokratik, por secili që e ndjente se duhej
të thoshte diçka, merrte fjalën dhe shprehte mendimin.
Natyrisht që qendra e vëmendjes ishte dr. Mirela
Bogdani, starti i saj shkëlqyer në karrierën
politike, studimet, botimet, familja.
Mirela foli pak në përshëndetjen e saj(natyrisht për
t’u lënë më shumë kohë gazetarëve të pranishëm për
intervista). Ajo përshkroi rrugën nëpër të cilën ke
ecur deri tani karriera e saj, studimet në shkencën jo
të lehtë të politikës, anëtarsimi në Partinë
Konservatore të Britanisë, nisja e procedurave për të
konkuruar në radhët e konservatorëve britanikë drejt
Parlamentit Europian, përvoja në fushën e studimeve
politike, pak fjalë për librin e saj të tretë "Albania
and the EU: The Tumultuous Journey towards Integration
and Accession? - "Shqipëria dhe Bashkimi Europian:
Udhëtimi kaotik drejt pranimit dhe integrimit" etj.
Pjesmarrësit nuk kanë qëndruar inaktivë. Shkrimtari
Naum Prifti, Avni Mustafaj, kryetar ekzekutiv i
Këshillit Kombëtar Shqiptaro-Amerikan, Hakik Mena,
kryetar i Legalistëve shqiptarë të Amerikës, Mark
Shkreli , kryetar i Këshillitë të Kishës ”Zoja e
Shkodrës” dhe kryredaktor i revistës"Jeta Katolike",
Aida Desmondy, Mimoza Dajçi, Adem Belliu, pronar i TV
Kultura Shqiptare, Aida Bode, pronari i Prespës Shaqir
Gashi, e të tjerë kanë shfaqur mendimet rreth
arritjeve, sukseseve dhe shqetësimeve që ka
emigracioni shqiptar, ndërsa poetja Iliriana Sulkuqi
dhe Albana M Lifschin, i kanë zgjedhur një mënyrë
origjinale përshëndetjeje; kanë recituar vargje nga
krijimtaria e tyre poetike.
Për të dhënë më shumë informacion rreth karrierës,
studimeve dhe botimeve të Dr. Mirela Bogdani, i morëm
intervistën e mëposhtme për Illyria-n.

Dr. Bogdani, keni kaluar disa ditë në SHBA. Cilat janë
mbresat nga takimet me shqiptarët e këtushëm dhe cilat
janë lidhjet e reja?

Po, erdha në SHBA për të kaluar festat e fundvitit me
familjen time (motrën dhe prindët) që jetojnë në NY.
Po gjatë diteve të qëndrimit këtu përfitova nga rasti
për t’u takuar me miq e shokë, të vjetër e të rinj.
Ndërmjet tyre më i spikaturi qe takimi me shoqet e
kolegët e mia të Organizatës Mbarë Femërore Shqiptare,
e quajtur “Pan Albanian Women Network” (P.A.W.N), e
themeluar dhe drejtuar nga intelektualja, krijuesja
dhe aktivistja Merita B. McCormack. Në këtë takim, i
cili u zhvillua me 30 dhjetor në restorantin “Prespa”
në Manhattan, pata rastin të takoj jo vetëm anëtarët e
kësaj organizate, mikeshat e mia Albana Melyshi, Aida
Bode, Aida Dismondi, Mimoza Dajci, Ilirjana Sulkuqi,
por dhe të tjerë aktiviste të komunitetit shqiptar si
Avni Mustafajn, shkrimtarin Naum Priftin, Mark
Shkrelin me zonjën, Hakik Menën me zonjën e tij,
Elmira Mujen, gazetarët etj.

- Për lexuesin e Illyria-s ju jeni bërë e njohur
përmes dy intervistave në harkun e 3 viteve dhe të
paraqitjes së librit “Shqipëria dhe Bashkimi Europian:
Udhëtimi kaotik drejt pranimit dhe integrimit”. Si
eshte përvoja që keni fituar në fushën e botimeve? Si
shkoi libri juaj i tretë, ç’ pengesa kaloi, si po
shkon shitja, dhe ç’presim në të ardhmen jo të lagët
në fushën e botimeve?

Unë kam pasur një bashkëpunim shumë të mirë me gazetën
“Illyria” dhe veçanërisht me ju. Po, ky ishte libri im
i tretë. Ai analizon marëdhëniet Shqipëri-BE dhe
eksploron avantazhet e kryesisht pengesat e Shqipërisë
në rrugën e saj drejt BE-së duke analizuar kushtet
politike dhe social-ekonomike si dhe aktorët e
brendshëm. E veçanta e tij ishte që për herë të parë
botova një libër jashtë Shqipërisë. Të botosh një
libër akademiko-shkencor jashte, sidomos në një vend
si Britania e Madhe, është një ndërmarrje e vështirë
dhe e gjatë, sepse kalon nëpër një proces të gjatë dhe
nëpër shumë editore etj. Kurse në Shqipëri është
kollaj të botosh një libër, mjafton ti paguash ca para
pronarit të shtëpisë botuese ose printuese dhe për dy
javë librin e shikon të mbaruar. Unë isha me fat që
ndër ato që pranuan botimin e librit, ishte shtëpia
botuese I.B.Tauris në Londër, e cila ka një reputacion
shumë të mirë, sidomos në fushën e politikës së
jashtme. Më duhet ta pranoj që procesi i prodhimit më
lodhi shumë më tepër se vetë shkruarja e librit: për
një vit mu desh të bashkëpunoja me editorët, për
kontratat, faqosjen, redaktimin, kopertinën, e shumë e
shumë gjëra të tjera, Ishte një odise e vërtetë.
Megjithatë kur libri u botua në shkurt të këtij viti u
lumturova shumë, aq më tepër që kish dalë një prodhim
shumë cilësor dhe prezentabël. Një ceremoni shumë
interesante e përurimit të librit u zhvillua në maj në
Oxford, në St Antony’s College (kolegjin ku studioj
unë), me pjesëmarrjen e shumë akademikëve dhe
studiuesve, si dhe të ambasadorit tonë në Londër.
Libri është vetëm në anglisht, me titull “Albania and
the EU: The Tumultuous Journey toëards Integration and
Accession”, 280 faqe dhe gjendet në libraritë dhe
bibliotekat në UK, Europë, SHBA, Kanada dhe në verë
arriti dhe në Shqipëri në libraritë e “Adrion”. Libri
gjendet gjithashtu dhe Amazon.com. Libri im i
ardhshëm…prap do jetë në fushën time aktuale të
interesit, atë të politikave të BE-së, po me fokus në
impaktin e faktorit religjoz në pranimin e Turqisë në
BE.

Do të donim t’i informonit lexuesit tanë rreth asaj
që po lakohet në media dhe Listat e Internetit: Mirela
dhe ëndërra për t’u bërë Europarlamentare. Si dhe kur
nisi kjo ëndërr?

Ajo nisi pak kohë pasi isha vendosur në Britaninë e
Madhe dhe anëtarësuar në Partinë Konservatore
Britanike (PKB). Arsyet pse vendosa të involvohem në
procesin e kandidimit pikërisht për Parlamentin
Europian dhe jo psh për Parlamentin Britanik ishte
sepse BE-ja dhe politikat e saj janë prej 5 vjetësh
fusha ime e interesit dhe studimit. Megjithatë kjo ide
erdhi e u poq gradualisht, fillimisht qe angazhimi im
në politikë në UK. Duke qenë se në Shqipëri kisha qenë
për disa vite e involvuar në “party politics”dhe në
Cardiff University po bëja një MSc për shkenca
politike dhe për më tepër karierën time të re e
shikoja në politikë, e pashë të arsyeshme të
përfshihesha në politikë në vendin tim të ri. U
anëtarësova me konservatorët, edhe sepse bindjet e mia
janë të djathta (jo si ato në politikën shqiptare),
por edhe se PKB është një nga partitë më të vjetra e
prestigjoze të botës dhe do kisha se cfarë të mësoja e
përfitoja nga angazhimi me to. Kanë kaluar më se 4
vjet që atëhere. Fillimisht u angazhova në aktivitetet
politike dhe sociale të degës lokale (pjesë e
strukturave rajonale të quajtura “party associations”
e që përbëjnë strukturën me të rëndësishme të
aktivitetit të partisë në bazë). Më pas punova në
Asamblenë e Uellsit si researcher në disa projekte me
grupin parlamentar konservator. Para tre vjetesh u
zgjodha anëtare e degës lokale, më pas koordinatore e
politikave (Policy Coordinator) dhe vjet u zgjodha si
sekretare (Honorary Secretary) e degës. Gjatë gjithë
kësaj kohe jam angazhuar vazhdimisht në fushatat
elektorale për Ëestminster (Parlamentin Britanik),
zgjedhjet europiane (Parlamentin Europian), për
zgjedhjet rajonale (Asamblenë e Uellsit) dhe zgjedhjet
lokale, duke punuar ngushtë e ndihmuar kandidatët,
shpërndarë fletushka, duke bërë “canvassing” (biseda
derë më derë me njerëzit), etj. Këto metoda dhe
aktiviteti në bazë janë aq ne kontrast me politikën në
Shqipëri ku baza është e fjetur dhe aktiviteti kryesor
në fushatat elektorale janë mitingjet populiste. Një
pjesë e rëndësishme e aktivitetit ku unë jam përfshirë
është dhe mbledhja e fondeve (fund-raising) për
fushatat elektorale dhe kandidatët, duke organizuar
aktivitete të ndryshme sociale. Kjo përbën një pjesë
të rëndësishme të aktivitetit të degëve lokale sepse
kandidatët financohen nga partia (ose “associations”)
dhe të gjithë shpenzimet deri në detaje regjistrohen
dhe raportohen deri tek një strukturë e vecantë e
pavarur, ndryshe nga ne Shqipëri ku kandidatët shpesh
financohen nga burime të dyshimta deri elementë të
krimit të organizuar dhe shpenzimet nuk regjistrohen
apo raportohen tek askush. Veç kësaj një moment tjetër
i angazhimit tim ka qenë pjesëmarrja e rregullt në
mbledhjet e konferencat e partisë, ku përcaktohen
politikat dhe zgjidhen strukturat drejtuese.


Cilat janë hapat konkretë që keni bërë deri tani për
realizimine kësaj ëndërre?

Procesi i aplikimit dhe përzgjedhjes së kandidatëve në
vendet me demokraci të stabilizuar si Britania e Madhe
zgjat mesatarisht 3 vjet (ndryshe nga ai në Shqipëri
ku fillon vetëm një muaj para zgjedhjeve). Unë fillova
që në fund të vitit 2006. Fillimisht dërgova një letër
në Komitetin e Seleksionimit të Kandidatëve, një
strukturë e pavarur nga kryesisa dhe shoqatat e
partisë, ku shpreha interesimin tim për të kandiduar
në zgjedhjet europiane të 2009. Pas një muaji më erdhi
nje letër e kryetarit të Komitetit, bashkë me
formularin përkatës dhe kërkesën për tre referenca.
Formulari ishte goxha kompleks, sepse përfshinte
kërkese informacioni mbi eksperiencën politike dhe
profesionale të kandidatit, formimin akademik,
përfshirjen në aktivitete vullnetare etj. Pas
dorëzimit të dosjes me formularin dhe emrat e tre
referentëve, Komiteti u dërgoi të tre referentëve të
mi formularë për të plotësuar në lidhje me figurën
time. Shqyrtimi i dosjes dhe referencave nga anëtarët
e Komitetit përbënte fazën e parë të selektimit, të
cilën unë e kalova me sukses dhe për të cilën u
njoftova në maj. Faza e dytë ishte ajo që quhet “Bordi
Parlamentar i Përzgjedhjes” (“Parliamentary Assesment
Board” - PAB) një provim 5 orësh para një paneli të
përbërë nga deputetë, eurodeputetë dhe aktivistë
partie, të cilin duhet ta kaloje çdo kandidat. Testimi
përmban 5 faza: provim me gojë (intervistë), provim me
shkrim (dy ese), një mini-fjalim publik (public
speaking), ushtrim pune në grup (team exercise) dhe
ushtrim për përcaktim prioritetesh (in-tray exercise).
Unë e dhashë PAB-në dhe jam në pritje të rezultateve
(dhe zgjidhjes së ca barierave teknike që shpresoj ti
kaloj). Nëse kalon fazën e dytë, shpallesh kandidate
zyrtare dhe përzgjedh zonën elektorale ku dëshiron të
kandidosh. Faza e tretë (që është pranverën e
ardhshme) konsiston në paraqitjen e kandidatit, se
bashku me kandidatet e tjere (gjithmonë nga e njëjta
parti) ne zonën elektorale para anëtarëve të partisë
së zonës, ku secili bën një prezantim të vetes dhe
programit electoral. Anëtarët e zonës pastaj votojnë
për kandidatët e preferuar dhe ata që dalin në fillim
të listës shpallen si kandidatë të zonës (sepse
zgjedhjet europiane janë sipas sistemit proporcional).
Pas kësaj kandidatët fillojnë punën dhe lidhjen me
zonën dhe elektoratin, periudhë e cila zgjat një deri
në një vit e gjysëm. Pra shikohet sa process i gjatë
dhe i ndërlikuar, por dhe sa demokratik dhe
transparent është. Unë jam akoma në mesin e këtij
procesi dhe shpresoj të arrij në finish, po edhe nëse
jo, prap do jete një experiencë shumë e vlefshme dhe
interesante.


Si po shkojnë studimet në Oxford dhe kur do të
pushojë së qeni studente profesoresha Mirela Bogdani?

Ky është viti im i dytë në Universitetin e Oxfordit,
ku po bëj një doktoratë në politikë dhë marëdhënie
ndërkombëtare në St Antony’s College. Të them të
drejtën, edhe pas një viti nuk e besoj që jam aty dhe
vazhdoj të ndjehem me fat dhe e privilegjuar që Zoti
më dha mundësinë për të studiuar në Oxford. Në
klasifikimin e 20 universiteteve më të mira në botë
për 2007 që bëhet cdo vit nga “The Times Higher
Educational Supplement”, Oxfordi vazhdonte të
rradhitej i dyti ne botë, pas Harvardit, ndërkohë që
kryeson listën e universiteteve europiane si numër 1
në Europë. Më pëlqen ambienti shumë i lartë akademik
dhe intelektual i studentëve e pedagogëve, cilësia e
niveli i bisedave, debateve e diskutimeve, leksionet
me figurat me të spikatura të botës akademike,
politike e intelektuale. Gjë tjetër që më pëlqen shumë
është vetë qyteti me kolegjet, bibliotekat e kishat e
tij, arkitektura e veçantë dhe magjepëse dhe historia
e tyre që prej shekullit të 12 kur u krijuan kolegjet
e para. Pra ka shume traditë, histori, bukuri dhe
aristokraci. Ama nuk më pëlqen të qenurit “studentë”
(jo thjesht për çështje moshe, po se deri vjet unë
isha pedagoge në Universitetin e Kardifit dhe është e
vështirë të kalojë nga mësuese në nxënëse). Tjetër gjë
është se, për të mbajtur statusin e universitetit me
të mirë, nga studentët kërkohet një volum i madh pune
e përgatitje, cilësi dhe standarte tepër të larta dhe
organizim thuajse perfekt, që krijon shpesh momente
frustrimi dhe stresi.

A i mbetet kohë Mirelës të merret me vajzën dhe
aankohet Cindy se mamaja nuk i përkushtohet asaj
njësoj me studimet dhe politikën?

Ky angazhim akademik e politik kërkon shumë punë,
lodhje e sakrifica, aq më tepër aktualisht që më duhet
të kaloj javën në Oxford dhe vetëm fundjavën në shtëpi
në Kardif. Lexoj e punoj gjithë kohën (edhe në tren),
dhe nuk kam asnjë minutë të lirë. Vajza ime Cindy, që
këtë vit është në klasë të pestë, shpesh ankohet që
unë shpenzoj kohe larg shtëpisë, por tashmë është
mësuar me mua. Shtëpia, femija dhe familja ka plot
përgjegjësi dhe angazhime, por kur ke sens të mirë
organizimi dhe menaxhimi, të gjitha bëhen.

E kujton ndonëjherë dashurinë e vjetër (Mjeksinë) dhe
ndjeni pendesë pse e keni braktisë?

Mjekësinë si profesion e mjekët i vlerësoj shumë lart,
po varet se ku i ka njeriu dëshirat, prirjet dhe
talentin. Unë shkova në fakultet të mjekësisë më shumë
nga dëshira e prindërve (që të dy mjekë) dhe nga fakti
që në Shqipërinë komuniste mjekësia ishte dega më e
preferuar. Aso kohe nuk kishte shkenca politike apo
diplomaci e marëdhënie ndërkombëtare. Do të kisha
dashur që studimet në fushën që e kam për zemër,
shkencat politike, ti kisha filluar që 18 vjeç, mbasi
shpenzova kohë studimi e pune 17 vjet me shkencat
mjekesore, po megjithatë çdo dije, njohuri e
experiencë është e vlefshme në jetë.

A mbetet alternativë kthimi në Shqipëri?

Unë kam akoma plane e objektiva për të realizuar në
“atdheun tim të dytë”, ku ndër më kryesoret janë
përfundimi i studimevë ne Oxford dhe ecuria e
kandidimit. Por sic e kam thenë në intervista të mia
të mëparshme, jam me mendje të hapur dhe me kënaqësi
do të pranoja nëse me propozohet apo ofrohet një
pozicion, konform arsimimit dhe eksperiencës sime, ku
mund të jepja kontributin tim. Dhe si unë ka me
dhjetra shqiptarë intelektuale në të gjithë botën, që
do kishin dëshirë të ktheheshin një ditë e që dijet,
aftësitë dhe eksperiencat e fituara në perëndim ti
vinin në funksion të progresit dhe zhvillimit në
Shqipëri.

Ndjeheni ndopak optimiste se Shqipëria do të
anëtarsohet në NATO dhe si e parashikoni fatin e
integrimit në BE?

Unë do të uroja dhe dëshiroja që vendi im të
anërateresohet sa më shpejt në strukturat
Euro-Atlantike. Megjithatë anëtarësimi në këto
struktura është i lidhur dhe kondicionuar me kritere e
kushte të caktuara, të cilat duhen plotësuar në mënyrë
që të meritohet anëtarësimi në këto struktura. Siç
thuhet në raportet zyrtare të instutucioneve të
Brukselit dhe Washingtonit, Shqipëria është akoma larg
plotësimit të këtyre kritereve, sidomos të atyre të
anëtarësimit në BE-në, e cila ndoshta do të zgjasë
edhe një dekadë. Përgjegjësia kryesore për këtë, siç e
kam thënë në shkrimet e prononcimet e mia si dhe në
konkluzionin e librit te fundit, bie mbi klasën
politike shqiptare, e cila me papërgjeshmërinë,
korrupsionin e inkompetencën e saj, është bërë një
faktor nëgativ e pengues në rrugën e Shqipërisë drejt
progresit e demokratizimit. Për sa kohë që Shqipëria
do të ketë këtë klasë politike, perspektiva në NATO e
sidomos në BE ngelet e largët, pandaj ajo që i
nevojitet Shqipërisë është një klasë e re politike e
liderë të rinj, me mentalitet të ri e me dëshirë, dije
e komtetencë për të udhëhequr ate vend e për ta
nxjerrë nga statusi i deri më sotëm si i fundit i
Europës.

Bota e Gruas Shqiptare-Flet Mirela Bogdani-INTERVISTA realizuar nga R.Moisiu

Mirela Bogdani - shqiptarja e pare qe po kandidon per Europarlamentare

Nga: Raimonda Moisiu

1. Dr. Bogdani, ju jeni shqiptarja e pare deri me sot qe keni mundur te perfshiheni ne procesin e kandidimit per nje nga institucionet me te larta politike te Evropes, ate te Parlamentit Europian. Si arritet, si e huaj ne 5 vjet qendrimi ne Britanine e Madhe, tek nje sukses i tille?

Ne vendet si Britania e Madhe me pune, arsimim dhe ambicje mund te arrish gjithshka, sepse ketu vleresohen aftesite dhe meritokracia, pavaresisht nga nacionaliteti, gjinia apo raca. Angazhimi im me Partine Konservatore Britanike (PKB) filloi pak muaj pasi u vendosa ne Britanine e Madhe. Duke qene se ne Shqiperi kisha qene per disa vite e involvuar ne "party politics"dhe ne Cardiff University po beja nje MSc per shkenca politike dhe per me teper karieren time te re e shikoja ne politike, e pashe te arsyeshme te perfshihesha ne politike ne vendin tim te ri. U anetaresova me konservatoret, edhe sepse bindjet e mia jane te djathta (jo si ato ne politiken shqiptare), por edhe se PKB eshte nje nga partite me te vjetra e prestigjoze te botes dhe do kisha se cfare te mesoja e perfitoja nga angazhimi me to. Kane kaluar me se 4 vjet qe atehere. Fillimisht u angazhova ne aktivitetet politike dhe sociale te deges lokale (pjese e strukturave rajonale te quajtura "party associations" e qe perbejne strukturen me te rendesishme te aktivitetit te partise ne baze). Me pas punova ne Asamblene e Uellsit si researcher ne disa projekte me grupin parlamentar konservator. Para tre vjetesh u zgjodha anetare e deges lokale, me pas koordinatore e politikave (Policy Coordinator) dhe vjet u zgjodha si sekretare (Honorary Secretary) e deges. Gjate gjithe kesaj kohe jam angazhuar vazhdimisht ne fushatat elektorale per Westminster (Parlamentin Britanik), zgjedhjet europiane (Parlamentin Europian), per zgjedhjet rajonale (Asamblene e Uellsit) dhe zgjedhjet lokale, duke punuar ngushte e ndihmuar kandidatet, shperndare fletushka, duke bere "canvassing" (biseda dere me dere me njerezit), etj. Keto metoda dhe aktiviteti ne baze jane aq ne kontrast me politiken ne Shqiperi ku baza eshte e fjetur dhe aktiviteti kryesor ne fushatat elektorale jane mitingjet populiste. Nje pjese e rendesishme e aktivitetit ku une jam perfshire eshte dhe mbledhja e fondeve (fund-raising) per fushatat elektorale dhe kandidatet, duke organizuar aktivitete te ndryshme sociale. Kjo perben nje pjese te rendesishme te aktivitetit te degeve lokale sepse kandidatet financohen nga partia (ose "associations") dhe te gjithe shpenzimet deri ne detaje regjistrohen dhe raportohen deri tek nje strukture e vecante e pavarur, ndryshe nga ne Shqiperi ku kandidatet shpesh financohen nga burime te dyshimta deri elemente te krimit te organizuar dhe shpenzimet nuk regjistrohen apo raportohen tek askush. Vec kesaj nje moment tjeter i angazhimit tim ka qene pjesemarrja e rregullt ne mbledhjet e konferencat e partise, ku percaktohen politikat dhe zgjidhen strukturat drejtuese.

2. Ju keni filluar procesin e kandidimit ne 2007, nderkohe qe zgjedhjet e ardhshme europiane jane ne maj te 2009. Pse kaq shpejt dhe a mund te na tregoni ne menyre me te detajuar per kete proces?

Faktikisht une fillova qe ne fundin e vitit 2006, pra eshte nje process qe zgjat 3 vjet. Fillimisht dergova nje leter ne Komitetin e Seleksionimit te Kandidateve, nje strukture e pavarur nga kryesisa dhe shoqatat e partise, ku shpreha interesimin tim per te kandiduar ne zgjedhjet europiane te 2009. Pas nje muaji me erdhi nje leter e kryetarit te Komitetit, bashke me formularin perkates dhe kerkesen per tre referenca. Formulari ishte goxha kompleks, sepse perfshinte kerkese informacioni mbi eksperiencen politike dhe profesionale te kandidatit, formimin akademik, perfshirjen ne aktivitete vullnetare etj. Pas dorezimit te dosjes me formularin dhe emrat e tre referenteve, Komiteti u dergoi te tre referenteve te mi formulare per te plotesuar ne lidhje me figuren time. Shqyrtimi i dosjes dhe referencave nga anetaret e Komitetit perbente fazen e pare te selektimit, te cilen une e kalova me sukses dhe per te cilen u njoftova ne maj. Faza e dyte ishte ajo qe quhet "Bordi Parlamentar i Perzgjedhjes" ("Parliamentary Assesment Board" - PAB) nje provim 5 oresh para nje paneli te perbere nga deputete, eurodeputete dhe aktiviste partie, te cilin duhet ta kaloje cdo kandidat. Testimi permban 5 faza: provim me goje (interviste), provim me shkrim (dy ese), nje mini-fjalim publik (public speaking), ushtrim pune ne grup (team exercise) dhe ushtrim per percaktim prioritetesh (in-tray exercise). Une e dhashe PAB-ne dhe jam ne pritje te rezultateve (dhe zgjidhjes se ca barierave teknike qe shpresoj ti kaloj). Nese kalon fazen e dyte, shpallesh kandidate zyrtare dhe perzgjedh zonen elektorale ku deshiron te kandidosh. Faza e trete (qe eshte pranveren e ardhshme) konsiston ne paraqitjen e kandidatit, se bashku me kandidatet e tjere (gjithmone nga e njejta parti) ne zonen elektorale para anetareve te partise se zones, ku secili ben nje prezantim te vetes dhe programit electoral. Anetaret e zones pastaj votojne per kandidatet e preferuar dhe ata qe dalin ne fillim te listes shpallen si kandidate te zones (sepse zgjedhjet europiane jane sipas sistemit proporcional). Pas kesaj kandidatet fillojne punen dhe lidhjen me zonen dhe elektoratin, periudhe e cila zgjat nje deri ne nje vit e gjysem. Pra shikohet sa process i gjate dhe i nderlikuar, por dhe sa demokratik dhe transparent eshte. Une jam akoma ne mesin e ketij procesi dhe shpresoj te arrij ne finish, po edhe nese jo, prap do jete nje experience shume e vlefshme dhe interesante.

3. Ju keni qene e perfshire ne politiken shqiptare para se te largoheshit nga Shqiperia. Si ju duket dallimi ndermjet procesit te selektimit te kandidateve ne partite shqiptare dhe ato britanike?

Nga ajo qe shpjegova per lart, gjithkush mund te ve re kollaj dallimet e thekshme qe ekzistojne midis dy paleve. Ne kete process dua te ve ne dukje 3 momente nga procesi zgjedhor ketu, qe jane si nata me diten me procesin ne Shqiperi. E para ka te beje me kohen e procesit, e cila sic thashe ketu fillon 3 vjet perpara, per vete faktin se kandidatet i nenshtrohen nje procesi selektimi disa fazash, pastaj trajnimi dhe pastaj njohja me elektoratin perkates. Nderkohe ne Shqiperi procesi i seleksionimit te kandidateve fillon vetem 2-3 muaj para zgjedhjeve, qe eshte qesharake. Momenti i dyte eshte kush eshte kush mund te jete i pershtatshem per te qene kandidat dhe kush i zgjedh kandidatet. Duke qene se politika ne vendet si Britania eshte mbi baza demokratike, te gjithe anetaret e partise kane te drejten te paraqesin kandidaturen. Procesi i seleksionimit te kandidateve behet nga Komiteti qe permenda dhe panele speciale qe ngrihen per kete qellim, kurse lideri dhe kryesia e partise nuk nderhyjne absolutisht ne kete process. Ndersa ne Shqiperi jane kryesisht kryetaret e partive (dhe sa me te vogla te jene partite, aq me fuqiplote jane kryetaret) bashke me kryesite perkatese qe perpilojne listat e kandidateve dhe c'eshte me e keqja ka aludime qe kete e bejne ne shkembim te parave apo favoreve. Kjo sjell pastaj skandale te tilla, psh njerez qe nuk kane qene asnje dite anetare te asaj partie papritur figurojne ne liste e behen me pas deputete (sic ndodhi me Partine Republikane ne zgjedhjet e 2005), apo njerez qe s'kane as me voglen experience ne politike 3 muaj me vone e shohin veten deputete apo ministra (sic ndodhi me anetaret e KOP-it te PD-se), apo njerez pa me te voglin background arsimor e professional apo akoma me keq njerez te dyshimte apo te perfshire me krimin e organizuar perfshihen ne lista (sic ndodhi me PS, PR e te tjera parti). Momenti i trete ka te beje me financimin e fushatave elektorale dhe kandidateve, te cilin e permenda me lart. Pra do te mjaftonte ky aspekt, ai i procesit zgjedhor dhe perzgjedhjes se kandidateve, qe ka te beje me zgjedhjet e lira e te ndershme (nje nga guret e themelit te demokracise dhe kriteri i pare i Kopenhagenit) qe Shqiperia ta shikonte me tejqyre hyrjen ne BE.

4. Ana tjeter e jetes suaj ne Angli jane studimet akademike. Sivjet u botua libri juaj i ri "Albania and the EU: The Tumultuous Journey towards Integration and Accession" (Shqiperia dhe Bashkimi Europian: Udhetimi kaotik drejt pranimit dhe integrimit). Ne mos gaboj, ky eshte libri juaj i trete? Si ju lindi ideja te beni nje liber te tille?

Ideja fillimisht lindi ne veren e vitit 2003. Atehere sapo po mbaroja programin e nje masteri ne fushen e politikave publike Europiane ne Universitetin e Kardifit dhe si teme dizertacioni kisha zgjedhur ate te maredhenieve Shqiperi-BE dhe procesin e integrimit. Ideja e temes ishte te eksploroja avantazhet e kryesisht pengesat e Shqiperise ne rrugen e saj drejt BE-se duke analizuar kushtet politike dhe social-ekonomike si dhe aktoret e brendshem. Ate vere erdha ne Shqiperi per te bere ca intervista per dizertacionin me perfaqesues te kesaj fushe. Njeri prej tyre, Ledi Bianku, drejtor i Qendres per Studime Europiane, me propozoi qe pas perfundimit te botohej nga qendra e tyre. Mu duk interesante ideja e konvertimit te dizertacionit ne liber. Kur u ktheva ne Britani, kete ide e bisedova me supervizorin tim, Prof. John Loughlin, dhe e ftova te behej bashke-autor i librit. Pas perfundimit te dizertacionit (i cili u vleresua me "distinction") fillova punen per ta shkruar si liber. Pas disa muajsh pune, libri ishte gati per botim, megjithate duke qene se ish shkruar ne anglisht, une e pashe te udhes ta perktheja dhe ne shqip per ta bere te lexueshem nga audienca shqiptare (gje qe me mori dhe dy muaj te tjere) duke e bere dy-gjuhesh. Libri, me titull "Shqiperia dhe BE: Procesi i integrimit dhe pranimit", u botua ne shtator te 2004 nga shtepia botuese Dajti 2000 ne Tirane. Pas kesaj u organizua ceremonia e perurimit te librit nga Zyra e Keshillit te Europes ne Tirane. Libri gjendet ne librarite e Tiranes dhe, meqe perfshin nje audience shume te gjere, ka gjetur interes jo vetem nga studentet dhe studiuesit e shkencave politike. Megjithate se bashku me Prof.Loughlin duke pare qe versioni i pare kishte mangesi dhe nevoje per nje analize me te thelle, vendosem te bejme versionin e dyte. Mirepo duke qene se integrimi europian eshte nje teme shume dinamike dhe bashkekohore, duke qene se u shtuan kapituj te rinj e u bene shume ndryshime, doli si nje liber i ri.

5. Sa kohe ju mori pergatitja e tij dhe si e siguruat botuesin e famshem I.B.Tauris?


Libri me mori dhe nje vit tjeter nga koha e botimit te te parit. Por kete rradhe vendosa qe botimi te behej ne Angli, por kjo ishte nje ndermarrje e veshtire dhe e gjate. Nje njeri qe ka botuar nje liber akademiko-shkencor jashte e di sa e veshtire eshte, meqe kalon neper nje process te gjate dhe neper shume editore etj. Kurse ne Shqiperi eshte aq e lehte te botosh nje liber, mjafton ti paguash ca para pronarit te shtepise botuese ose printuese dhe per dy jave librin e shikon te mbaruar. Une isha me fat qe nder ato qe pranuan botimin e librit, ishte shtepia botuese I.B.Tauris ne Londer, e cila ka nje reputacion shume te mire, sidomos ne fushen e politikes se jashtme. Me duhet ta pranoj qe procesi i prodhimit me lodhi shume me teper se vete shkruarja e librit: per nje vit mu desh te bashkepunoja me editoret, per kontratat, faqosjen, redaktimin, kopertinen, e shume e shume gjera te tjera, Ishte nje odise e vertete. Megjithate kur libri u botua ne shkurt te ketij viti u lumturova shume, aq me teper qe kish dale nje prodhim shume cilesor dhe prezentabel. Nje ceremony shume interesante e perurimit te librit u zhvillua ne maj ne Oxford, ne St Antony's College (kolegjin ku studioj une), me pjesemarrjen e shume akademikeve dhe studiuesve, si dhe te ambasadorit tone ne Londer. Libri eshte vetem ne anglisht, 280 faqe dhe gjendet ne librarite dhe bibliotekat ne UK, Europe, UK, Kanada dhe ne vere arriti dhe ne Shqiperi ne librarite e "Adrion". Libri gjendet gjithashtu dhe Amazon.com.

6. Ka kaluar mese nje vit nga hyrja jote ne Oksford. C'mund te tregosh nga eksperienca e deritanishme ne nje nga nga institucionet akademike me prestigjoze te botes? Me c'kam marre vesh kete vit jeni e vetmja studente shqiptare ne Universitetin e Oxfordit prej 16 mije studentesh?

Te them te drejten, edhe pas nje viti nuk e besoj qe jam aty dhe vazhdoj te ndjehem me fat dhe e privilegjuar qe Zoti me dha mundesine per te studiuar ne Oxford. Ne klasifikimin e 20 universiteteve me te mira ne bote per 2007 qe behet cdo vit nga "The Times Higher Educational Supplement", Oxfordi vazhdonte te rradhitej i dyti ne bote, pas Harvardit, nderkohe qe kryeson listen e universiteteve europiane si numer 1 ne Europe. Me pelqen ambienti shume i larte akademik dhe intelektual i studenteve e pedagogeve, cilesia e niveli i bisedave, debateve e diskutimeve, leksionet me figurat me te spikatura te botes akademike, politike e intelektuale. Gje tjeter qe me pelqen shume eshte vete qyteti me kolegjet, bibliotekat e kishat e tij, arkitektura e vecante dhe magjepese dhe historia e tyre qe prej shekullit te 12 kur u krijuan kolegjet e para. Pra ka shume tradite, histori, bukuri dhe aristokraci. Ama nuk me pelqen te qenurit "studente" (jo thjesht per ceshtje moshe, po se deri vjet une isha pedagoge ne Universitetin e Kardifit dhe eshte e veshtire te kaloje nga mesuese ne nxenese). Tjeter gje eshte se, per te mbajtur statusin e universitetit me te mire, nga studentet kerkohet nje volum i madh pune e pergatitje, cilesi dhe standarte teper te larta dhe organizim thuajse perfekt, qe krijon shpesh momente frustrimi dhe stresi.

7. Si e balanconi jeten midis karrieres, studimeve, librave, angazhimit politik, me familjen, vajzen dhe pergjegjesite ne shtepi?

Me shume pune, lodhje e sakrifica, aq me teper aktualisht qe me duhet te kaloj javen ne Oxford dhe vetem fundjaven ne shtepi ne Kardif. Lexoj e punoj gjithe kohen (edhe ne tren), dhe nuk kam asnje minute te lire. Tani vajza, Cindy, eshte rritur (kete vit eshte ne klase te peste), prandaj e kam me te lehte. Megjithate shtepia, femija dhe familja ka plot pergjegjesi dhe angazhime, por kur ke sens te mire organizimi dhe menaxhimi, te gjitha behen.

10. Jeni anetare, ashtu si dhe une, e forumit "Bota e Gruas Shqitpare"? Cfare ju ben pershtypje ne komunikimin dhe aktivitetin tone ne kete grup?

U beme disa kohe ne kete forum te perbere nga gra intelektuale te fushave te ndryshme, krijuese e shkrimtare, dhe qe jetojne kudo neper bote. Ndryshe nga forumet e tjera virtuale shqiptare ne te shumten e te cileve ka polemika e mosmarveshje, ne kete forum ndihesh mire dhe komforte mes mikeshave dhe kolegeve me te cilat ke gjera te perbashketa per te ndare e diskutuar.

11. Nese ktheheni ne Shqiperi, a do te konsideronit ambicjen e nje karrieren politike ne majat me te larta, p.sh si Presidente?

Une kam akoma plane e objektiva per te realizuar ne "atdheun tim te dyte", ku nder me kryesoret jane perfundimi i studimeve ne Oxford dhe ecuria e kandidimit. Megjithate jam me mendje te hapur dhe me kenaqesi do te pranoja nese me propozohet apo ofrohet nje pozicion, konform arsimimit dhe eksperiences sime, ku mund te jepja kontributin tim. Dhe si une ka me dhjetra shqiptare intelektuale ne te gjithe boten, qe do kishin deshire te ktheheshin nje dite e qe dijet, aftesite dhe eksperiencat e fituara ne perendim ti vinin ne funksion te progresit dhe zhvillimit ne Shqiperi. Nje grua presidente…kjo do te perbente nje tjeter rast te paprecedent ne Shqiperi dhe njekohesisht nje gje shume pozitive per shoqerine dhe shtetin shqiptar.



Suksese dhe Faleminderit!

Bisedoi Raimonda Moisiu, Moderatore e Forumit "Bota e Gruas Shqiptare"
Connecticut, USA

Bota e Gruas Shqiptare-ROZI THEOHARI-ESSE

AMERIKANI QE PREKU TOKEN SHQIPTARE

NGA ROZI THEOHARI—Boston

Në pranverën e 2005-ës në downtown Lynn, Mass. u
përurua pallati i banimit për pensionistët me emrin “Shën
Tereza”. E tërhequr nga ky emër, bëra një vizitë te kjo shtëpi
banimi, e cila ndodhet pranë kishës së Shën Mërisë. Në bahçen
e ndërtesës, mes banorëve të rinj takova një plak zezak ulur
në një karrocë invalidi, i ndihmuar nga një infermiere. Kur
mori vesh se unë isha shqiptare, m’u lut të ulesha në bankinën
aty pranë. Buzëqeshja nuk iu nda fytyrës së tij zezane gjithë
kohës që bisedonim. E quanin Andrew dhe nga vitet ’70 të
shekullit të kaluar kishte punuar elektriçist në një kompani
ku ishte shoqëruar me Piterin, një djalosh shqiptar. Piteri, edhe
ai elektriçist, iu lut një ditë Andrewt ta ndihmonte në
vendosjen e disa zbukurimeve dekorative me drita elektrike
në sallën ku shqiptarët do të festonin Ditën e Flamurit. “-
Vendosa ta ndihmoja, - thotë Andrew, - më tepër nga
kurioziteti për t’i njohur cilët ishin këta shqiptare që kremtonin
festën e flamurit amtar në Amerikë. Por kur mora vesh se
shqiptare ishte dhe Nënë Tereza dhe heroi juaj kombëtar
Skënderb (kështu e quante ai Skënderbeun), mbeta i hutuar,
si në ëndërr. Të më besoni, në çastin kur po vendosja llamba
ylberi përqark portretit të Nënë Terezës m’u duk se ajo
buzëqeshi e tha një lutje. Ndërsa fotografinë e Xhorxh
Kashtriotit e zbukurova me llamba të vogla shumëgjyrëshe,
sidomos kalin e përkrenaren. Disa vjet më vonë u mobilizova
në marinën amerikane me profesion elektriçist. “The Cold
War” (Lufta e Ftohtë) ishte atëherë, muri i Berlinit ishte akoma
në këmbë, -vazhdoi ai, - torpedoja jonë “USS George”, anija
amerikane e forcave speciale, la Greqinë e po lundronim në
detin Jon. Dhe unë pashë vendin tuaj, dallova me dylbi një
qytet shqiptar. Ishte një port i bukur. Unë bëra kryq me gishtat
e dorës, u luta dhe përshëndeta: “Mirëmëngjes, Albania, o
vend i shenjtë i Skënderb-it dhe i Nënë Terezës. Nuk e di sesi,
por në minutë më erdhi një ide e marrë që të lundroja deri te
bregu i portit e të prekja tokën shqiptare. Fundja, unë nuk
isha ushtar, por civil. Megjithatë, kur ia propozova këtë
komandantit, ai nuk pranoi. Por këmbëngulja dhe lutjet e mia
së fundi e mposhtën. Mora një varkë të shpejtë dhe shokët
më lëshuan në det.” “Nuk pate frikë?” - e ndërpreva unë. “-
E dini? Unë besoj në Zot dhe Zoti e dinte se për çfarë po
shkoja aty… Kur varka mbërriti te bregu, ushtarët e kufirit
bërtitën: “Halt!” Unë qëndrova në çast, tunda krahun e majtë
në ajër, qesha, thashë një lutje… Kurse me dorën e djathtë
arrita e preka rërën e detit. Dhe…ndodhi diçka…, diçka që
nuk mund ta besoni… Shumë marinarë e civilë u grumbulluan
para varkës sime, si duket, të befasuar që vështronin ndoshta
për herë të parë fytyrën e një afrikano-amerikani. Hutimi i
tyre më dha akoma më shumë kurajë dhe, sa hap e mbyll
sytë, bëra prapaktheu me varkën në drejtim të torpedos,
ndërsa në dorën time të djathtë shtrëngoja një grusht me rërë
të lagur, si kujtim nga toka e Terezës dhe e Kastriotit. Kete rere
e ruaj edhe sot ne nje vazo mbi suprinen e oxhakut.”
“- Dhe tani jeni ulur në kopshtin e pallatit “Shën Tereza”
midis miqsh, mes trëndafilave erëmirë e cicërimave të
zogjve,”- i thashë.
“- Mbas dyzet vjetësh që nga ajo ditë, - foli ai, - siç e shihni,
ndihem i dobët fizikisht, por një zë i brendshëm më pëshpërit:
“Qofsh i bekuar që zgjodhe vendbanim në apartamentet e
Terezës. Zemra “nobël” e Nënë Terezës qëndron në lutjet tona
çdo ditë e përherë…”
Unë shtrëngova dorën me elektriçistin plak zezak dhe
ndjeva të kalonte në pëllëmbën time korrenti i kulluar i një
shpirti të bardhë…

Botoi Illyria

Bota e Gruas Shqiptare-ETLEVA DURMISHI-POEZI

Balade Hijesh

mugetira pllakos mbremjen
ngre skeptrin mbi kalldrem
kurm hijesh ecejake
pasqyrojne amorfe kete skene!

hapa te qete plot gjurme prapa
qe zvarrisen porsi zhive
nderrojne ane,kapin peme
ikin,shihen,vejne e vine!

Kjo drite filantropike e henes
sec rrezaton mbi hijet harbuese
po sa te shpejta e misterioze
pushtim kersherie verberuese.

Bota e Gruas Shqiptare-SIDITA VITOJA-ESSE

"DORA E KOHES"- ESE


"DORA E KOHES"

MBI FRYMEMARRJEN E HESHTUR TE DRUREVE TE GESHTENJES NE PYLLIN E FJETUR PERBRI LUMIT MEMEC ENDEJ NJE PELHURE E DENDUR ME FIJE MENDAFSHI PERHUMBJEJE. MADJE AS DIELLI S'GUXONTE TE THYENTE VUAJTJEN E XHAMTE TE PYLLIT. AS MELODIA E LEBYRSHME E VIOLINES SE YLBERIT S'KISH MUNDUR TE HAPTE DRYRIN E NDRYSHKUR TE KESHTJELLES SE PYLLIT VETMITAR.
I VUANIN RRENJET PLAGET E TRYSNISE QE KISH PJELLE KOHA. DEGET ME TE LARTA BILE DRUHESHIN T'I ZGJASNIN DUART-GJETHE DREJT ASAJ COPEZE QIELLI QE U QENDRONTE MBI KOKE PREJ SHEKUJSH. VESHET I ISHIN SHURDHUAR PYLLIT PREJ KLITHJESH SHQIPONJASH QE PERHERE I KISHIN GRABITUR AJRIN E KULLUAR PREJ MUSHKERIVE FOSHNJORE TE DRUREVE TE TIJ DHE KESHTU ATY RRITESHIN VEÇ TRUNGJE, JO PEME ME ZEMER E JETE.
SYTE I QENE VERBUAR PREJ PASQYRIMIT TE BARDHE MBI LUM TE MALEVE TE MBULUARA ME VELLO TE AKULLT NUSERIE, QE KISHIN HEDHUR KRAHET DREJT PYLLIT DHE E SHTRENGONIN FORT NE KRAHERORIN E TYRE TE ACARTE.
KEMBET E THELLA PREJ RRENJESH TE STERMOSHUARA I DIGJESHIN NGA NGROHTESIA E ZEMRES SE DHEUT. TOKA E VUANTE DERI NE THERRMIJEN E SAJ ME TE IMET FATKEQESINE E FARES TE CILEN E KISH MBESHTJELLUR ME SHPERGENJ DASHURIE KUR QE E VOGEL DHE RRITUR PLOT SHPRESA ME PAS.
.....KALUAN KOHE TE PAMATSHME MBARSUR ME PERSIATJET TORTURUESE TE PYLLIT TE HARRUAR QE PERPIQEJ TE FSHINTE NGA RRATHET E KOHES SE TRUNGJEVE TE TIJ PADREJTESITE E JETES...
POR VJEN NJE DITE...DHE KUPA E ZEMRES SE QIELLIT HYJNOR VENDOS TE ZBRAZET MBI KETE QENIEN TONE ÇUDITERISHT AKOMA TE GJELBER, PLOT DRURE KRENARIE TE VRARE. MJAFTOI NJE PIKEZ SHIU MBI BUZET E TOKES QE DIGJESHIN PREJ ZJARRMISE SE VUAJTJES DHE U RIHAPEN PORTAT E SHPRESES NE DEJET E DHEUT QE USHQENIN DRURET. NE "GJAKUN" QE I LIDHTE KISHTE DASHNI.
PIKEZAT E UJTA QE PO SHTOHESHIN GJITHNJE E ME SHUME, SI ME NJE DORE ENGJELLI PO MBYLLNIN PLAGET E VJETRA DHE PASURIA E HESHTUR JETEDHENESE E LUMIT PERBRI U BE MELHEM PER DEGET E REJA.
TASHME TINGUJT E UJIT ISHIN ZGJUAR DHE NGA MALET SEÇ FRYNTE NJE ERE E RE, SIKUR DONTE TI FALTE PYLLIT FRYMEN QE SHQIPET I PATEN GRABITUR. POR KUJTESA E RRENJEVE NUK HARRONTE SE SIDO QE TE NDODHTE, PERHERE FOLETE E TYRE DO STRUKESHIN TE PAPRISHURA MBI GURET E MALIT SA MBROJTES AQ EDHE KRENAR TE ÇMENDUR DERI NE VDEKJE.
MBI DRURIN ME TE LASHTE PASHE SYTHIN ME TE RI TE ÇELTE. TASHME ATO ISHIN PEME ME JETE E ZEMER. DEGET U PERPOQEN E KESHTU LIDHEN DUART PER TE HARMONIZUAR VARGUN E VALLES RILINDESE, PER TE HEDHUR HAPAT E LEHTE E TE VENDOSUR ME RITMIN BUÇITES SE LODRES SE KOHES.
NE PYLLIN E FJETUR ISH GRISUR TASHME PELHURA E HIRTE E HUMBJES...
...NE ZEMREN TIME FLAKE E BORE.

SIDITA VITOJA

Bota e Gruas Shqiptare-SEVDIJE REXHEPI-POEZI

Our world / Unsere Welt


Our World

You touched my soul
And those eyes told me
I touched yours
When I first saw you
That day you left, I recall
What Awesome Power
Call it what you want
Spiritual...
Fantasy...
Fairy Tale...
Poetry...
Or just love…



Unsere Welt

Sie berührten meine Seele
und jene Augen erklärten mir,
daß ich Ihr berührte, als ich Sie zuerst,
daß Tag Sie verließen,
ich zurückrufe sah,
was ehrfürchtiger Energie Anruf es,
was Sie wünschen Angelegenheiten. ..
Phantasie...
Fairy Geschichte.. .
Poesie...
Oder gerechte Liebe...


Përkthyer në gj.gjermane
Llemadeo




S.Rexhepi
Gjilan

Bota e Gruas Shqiptare-Promovim libri i Iliriana Sulkuqit nga Thanas Jani-pershkrim

Poetja e lotit, me moshë prej ëndrre

Libër i Ri i poetes Iliriana Sulkuqi

Dy libra në një:
Libri i Parë:
Poezi nga autorja & Poezi-kushtim për poeten (238 fq.)
Libri i Dytë: Iliriana dhe poezia
(Nëpër faqet e shtypit dhe internetit: 55 autorë me: shkrime kritike, ese, letra, mesazhe... 144 fq.)
Çmimi: 1000 lekë / 10 €
Shtëpia Botuese “SNAJ”, në botim të parë me 500 kopje.
Nëntor 2007

Nga salla e promovimit në studion e Radio Tiranës

... Dhe në ditën e fundit të Panairit të 10-të, në një nga mjediset e Qendrës Kombëtare të Kulturës në Tiranë, u organizua promovimi i librit “Poezi” të Iliriana Sulkuqit. Edhe pse në një kohë të “nxituar”, nga shtypshkronja tek promovimi, që e arriti, miku i poetëve, Abaz Veizi, u gjendën në sallë, njerëz me Emër të Përveçëm. Mund të thuhet se të gjithë ishin krijues dhe miq të Poetes Iliriana, miq të Fjalës, miq të penës e të jetës ushtarake...
1. Poeti i madh Dritëro Agolli, ishte i pranishëm me përshëndetjen e vet për poeten, edhe pse nuk mund të vinte pas një operacioni “të lehtë” në sy. Në pamumundësi e ftoi poeten në shtëpinë e vetë.
2. Artistja e Popullit: Margarita Xhepa, që ka qenë e pranishme në gjithë promovimet e librave të Ilirianës, nuk e harronte dot “zanatin” e Fjalës së Bukur, recitoi poezinë “Të vi sonte apo...”. Por tërhoqi vëmendjen e pjesëmarrësve edhe fjala e saj: “Kjo grua e vogël ka një zemër të madhe, ka një zë të bukur poetik. Poezia e saj udhëhiqet nga mendimi, nga emocioni dhe brenda shpirtit të saj ka ca llambushka me një dritë të bukur jeshile, një dritë-shprese, se ajo i do njerëzit, e do jetën”...
3. Artistja e Popullit, Tinka Kurti, aty në rradhën e parë, mediton dhe pëshpërit vargjet e Ilirianës që i janë bërë pjesë e kujtesës së pashuar: “....................”
4. Krisulla Prifti (Kaçi) shoqja më e ngushtë e Poetes (kush nuk donte ta kishte shoqe Krisullën-siç thotë Iliriana), me emocionet e viteve shfleton ato faqe-portreti të Ilirianës që, vetë autorja i fsheh në poezitë e saj: Iliriana është njeri i veçantë. E njoh qysh kur ishte vajzë, që bënte poezi shumë të bukura dhe bënte stërvitje shumë të bukura. Ilirianën e njoh edhe kur ishte nënë dhe rriti dy fëmijë të mrekullueshëm, pa iu ndarë poezisë... E njoh edhe tashti-gjyshe, aq të përkushtuar, që vetëm ajo ngjet me veten... Ilirianën e njoh edhe në momente shumë të vështira të jetës, kur i afrohej vdekja dhe ajo e mposhte. Shkonte në spital, operohej dhe sa delte nga spitali ishte po ajo grua e fortë, ajo grua nikoqire, që bënte dhjetë bakllavatë për gjithë natën, për gjithë fqinjët... dhe në mëngjes përsëri do shkruante poezitë e saj aq të bukura... Kjo është Iliriana që sot na solli librin e ri poetik.
5. Poetja, studiuesja dhe përkthyesja Klara Kodra, me atë zërin e dridhur elegant tha: “... Poezia e Ilirianës është e sinqertë dhe e mençur; të kënaq kur e lexon dhe ndjehesh e sigurtë kur e përkthen...”
6. Poeti, Sadik Bejko, pasi foli për lirizmin e poezisë të Ilirianës tha: “Lirika poetike ka portretin e natyrës dhe bukurinë e natyrës... ka portretin e kohës që jeton poetja dhe e kohës që do vijë... Poezia e Ilirianës lëviz befasishëm dhe gjendet aty ku s’e pret dhe ku e do lexuesi...”.
7. Poeti-gazetar, Apostol Duka, ndër të tjera tha: “Iliriana është poete e të papriturave...”
8. Poeti-gazetar, Hysni Milloshi: “Poezia e Ilirianës është e ndjeshme, nga më të ndjerat poete dhe ka ecur përpara, nga njëri libër tek tjetri... është poete e të papriturave, siç e tha dhe Apostoli...
9. Artistja e Merituar, Ema Qazimi, i jep pasion fjalës dhe zërit të saj: “Kanë ardhur të gjithë ata që e duan Ilirianën se ajo di t’i fitojë njerëzit dhe di t’i mbajë. Është një magnet Iliriana, ka energji shumë pozitive dhe di të mbajë ekuilibrin e t’i shpërndajë mirë energjitë... Jo të gjithë e kanë këtë aftësi e këtë shpirt të bukur... Një koncert të tërë dua t’i dhuroj Ilirianës! Me këngë zemre, me këngë shpirti”... (dhe këndon “Gjethen e dafinës e këputi”)

10. Poeti dhe gazetari Demir Gjergji tha: “Iliriana, në një tryezë të pasur aristrokate, nuk ha se do të jetë e uritur... Iliriana, nga një vend që e do shumë, ikën sepse do të ndjejë mall... Iliriana dashuron se do të vuaj... Iliriana edhe në buzë të vdekjes, nuk vdes se do të qeshë me të madhe..”.


Dhe lexon poezinë “Këshillat e nënës sime”:
....Tri fjalë,
thënë njëra pas tjetrës,
ose me të shkruar,
ose vesh më vesh,
janë magji e zezë, bija ime,
të vrasin
pa të thënë: mirë-mëngjes…

Tri fjalë,
si tri rrufé,
njëra pas tjetrës
dhe pemën e moçme
e bëjnë éshkë.

…megjithatë, megjithatë,
me urrejtjen,
asnjëherë mike mos u bëj.

11. Poetja dhe gazetaria e re, Eva Lena nuk e ndau dot fjalën nga loti: “ Unë e kam një nënë që më ka lindur, por Ilrianën e kam Nënë Shpirtërore...jetoj me poezinë e saj, mësoj nga shpirti i saj...” dhe e përqafoi e lotuar...
12. Agim Pepa-poet, përkthyes: Foli për mendimin poetik të Iliriana Sulkuqit, për filozofinë dhe mesazhet që ato japin tek lexuesi...
13. Gazetari, Dilaver Baxhaku, foli për raportet poezi-jetë: “Kur lexon poezitë e Ilirianës njihesh me portretin e saj dhe portretin e kohës ku jetojmë...”.
14. Regjisori, Esat Teliti, solli kujtime nga filmi për Artisten e Popullit Tinka Kurti, ku fjala harmonizohej bukur me poezinë e Iliriana Sulkuqit... dhe këtu nuk ka nevoje të zgjedhësh, po recitoj njërën nga poezitë e librit...
15. Poetja Lida Rapo, kolegia e viteve ushtarake, solli mbresat e krijimtarisë qysh nga rrethi letrar i shkollës...
16. Ilir Mborja-Piktor e kritik, i ardhur nga Elbasani, duke përshëndetur tha: “E dija që do të kishe kaq miq... pa le sikur të mund të vinin gjithë miqtë e tu nga Elbasani, nuk do t’i nxinte kjo sallë kinemaje...”
17. Gëzim Llojdia-arkeolog-poet, i ardhur nga Vlora për të përshëndetur poeten. “Unë nuk e njoh Ilirianën, por njoh poezinë e saj, aq sa kam lexuar në internet. Dhe po lexove poezinë e Ilirianës nuk mund të thuash se je larg portretit të poetes...”.
18. Kastriot Hamzallari-ish studenti i Poetes: “Unë vi këtu me respektin e pedagoges, që nuk e ndaj dot nga poezia e saj....”
19. Agron Kruti-mjeshtër i fotografisë, që e ndoqi veprimtarinë e librit gjatë gjithë ditëve, veç fotografive nuk ndenji pa përshëndetur “Poeten ushtarake, që e kam fotografuar edhe në stërvitje dhe mes studentëve të saj”...
20. Operatori, Ilia Terpini (Artist i Merituar), që filmoi veprimtarinë, tha: “Kjo ditë i shtohet arkivës sime që kam për poeten Iliriana Sulkuqi”...
21. Maksim Zotaj-Poet, studiues-fotoreporter: Mori një herë autografin nga dora e Poetes pastaj përshëndeti me të veçantën e tij...
22. Buqeta me lule që i dhuroi Poetes, mikja e ardhur nga Zvicra, Miradije Maliqi, ishte për të patur zili edhe në dasmat e artistëve të Hollivudit: “Është, për Ty, nga gjithë miqtë tanë poetë që ndodhen në Zvicër...”. Vetëm këto fjalë e “përkthenin” atë buqetë!
Tek urimet për poeten u bashkuan edhe poetët e gazetarët: Petraq Risto, Feruze Bajo, Kujtim Boriçi, Ilia Dede, Vladimir Golemi (Jani), Agim Bajrami, Luan Jaupi, Skënder Jaçe etj... Kolegët e saj ushtarakë: Xhevair Baxhia, e deri te Katjusha e viteve të rinisë...
Gazetaria-poete: Valdete Antoni, fjalën e la për ta thënë në Emisionin e Radio Tiranës: “Udhëtim për te vetja”, ku mbi Një orë e gjysmë bisedoi me Poeten që: “Vjen nga Përtej Oqeani me mallin për vendin dhe mallin për njerëzit. Këtë e thotë bukur poezia e saj... Iliriana dhe Poezia kanë të njëjtën moshë: “Moshë prej Ëndrre”.
Dhe Kryefjala është Nëna tek poezitë e Ilirianës. Nëna stiliste e shpirtit, stiliste e dashurisë, siç ishte dhe “stilistja” e bukurisë femërore...
Një jetë, me jetën dhe vendlindjen brenda, në një emision radioje, në një promovim libri, edhe në një libër me 400 faqe, edhe në 12 libra të autores... nuk mund të mblidhet, por me Poetët ndodh Çudia: “Të vdiskam m’u dashkan tri jetë...” thotë poetja. Mirë e ka, Tri Jetë = me një Vdekje. E, kush mund t’i masë jetët e poetit?!

***

Dhe Iliriana, recitoi, përshëndeti, përqafoi, falënderoi:
“Vetëm dashuria që është një magji dhe miqësia që është një mrekulli, ju mblodhi ju sot pranë meje, si në një ëndërr... Sot ndjeva se miqësia i ka rrënjët aq të thella dhe është aq e vërtetë sa nuk të le të shkosh as në buzë të greminës, as në buzë të harrimit... Unë gjithmonë ju dëgjoj me dashuri, Këtu ishim të gjithë pa ngjyra partiake, të gjithë te “Sofra poetike”, ku poetët dinë të duan, të dashurojnë, të falin, të qajnë e të gëzojnë... ja kush janë miqtë e mi poetë, artistë, miq të njeriut e të letërsisë... “Ç’u shemb shëmtie e ngrehin poetët” thotë poeti i madh Azem Shkreli...
Dhe Iliriana u shkruan miqve të vetë poetë:
“Psherëtimat e kohës,
lotojnë mbi vargun tuaj...”
Pastaj gjithë të pranishmit morën me autograf librin “Poezi” duke i uruar poetes shëndet e krijimtari të mbarë!


Nga Bar-Restaurant “Manhaten” te
“ Grand Kafe De Paris” dhe... nga Shkëmbi i Kavajës, në Elbasanin e lindjes dhe në Gjakovë e Tetovë...


Sa u ndodh në Tiranë, Iliriana, mbeti mes shoqeve e shokëve... Telefoni kishte adresat: “Në “Manhaten”... “Te Kafe Parisi”... Aty u hëngrën dreka e u pinë kafe (cigaria nuk lejohej me ligj). Për miqtë e vet Iliriana shtroi dhe një drekë mirësie... Aty ishte Miradija e ardhur nga Zvicra, miqtë nga Durrësi, Dilaver Baxhaku, aktoret e shquara Margarita Xhepa dhe Tinka Kurti, çifti artist Vitore dhe Skënder Sallaku, djaloshi pasionant i librit, me një bibliotekë të pasur, Artur Jaupaj, që ishte dhe kamerier i “ dë Paris-it”, artisti i fotografisë Agron Kruti, nipi i poetit Ali Asllani, ing. Ardian Asllani; miqtë nga Kosova e Maqedonia, ku poetja ka qenë në çdo qytet, pranë gëzimeve e tragjedive, ku luftohej e mësohej, ku mbulohej vdekja e lindëte një fëmijë me emër shqiptar...............
Të ftuar nga Miradija, te “Shkëmbi i Kavajës”, pallati pranë detit, na shoqëroi dhe “Moxarti” me verë franceze...
Në Elbasan, aty tek “Gjiri i nënës”, e para që e lexon Ilirianën, ishin dhe shoqet e shokët e saj: Milianov Kallupi....... aktoria Qamuran Çala.... ishte dhe Varri i Babait, Krasta që sillte erë e shi, .... ishte shpirti i poezisë së poetes Iliriana Sulkuqi. Kudo me miq, që dijnë të japin mirësi!
Dhe kudo, për çudi, harronte librin e saj të ri “Poezi”. Në çantën ngjyrë reje mbante Revistën “Pelegrin” 8 & 9... Kështu ndodh me njerëzit si Iliriana Sulkuqi!...

Më gjeni një titull

pa fjalën zjarr
pa fjalën akull,
pa fjalën vdekje,
pa uri pa étje…

pa zë të mekur…
pa pikën e lotit,
pa emrin e Zotit,

pa emrin tim
pa emrin tuaj…

pa ngjyra muzgu
pa plor prej hëne
pa diell të djegur
pa mllef, pa hakmarrje,
pa fjalë përralle
pa ëndrra prej nate
pa dallgë e stuhi
pa puthje prej vlage
pa valëza, pa breg
pa mbërritje, pa shteg…

Më gjeni një titull
pa emër shpendi
pa emër ylli
pa emër mali
pa emër ishulli
as oqeani…

pa rrahja zemre
pa ankthe malli…

pa vjeshtë të artë
pa dimër, pa ngricë
pa stinë të pjalmtë
pa verë t’lakuriqtë…

Më gjeni një titull
pa pentagram,
ku notat lozin
me shpirtrat tanë!

Shtator, 2007














Poetja e lotit
Nga Nase Jani
Poetja Iliriana e pasuron krijimtarinë e saj edhe me librin e ri “POEZI”. Janë dy libra në një: Libri i parë përmbledh poezi, kryesisht nga frymëzimet e përtej-oqeanit, kur Poetja i afrohet dhe i largohet dashurive, dhe Libri i Dytë “Iliriana dhe poezia” që plotëson portretin e autores me ese, shkrime kritike, letra elektronike nga miqtë e shokët e saj, etj. Sikur t’i mbledhësh të gjitha, mund të bëhen disa vëllime voluminozë, se Poetja nuk është “vetëm” dhe s’ka qenë askurrë e tillë. Vetë poezia e saj e ka bërë me miq, që dinë: të mendojnë bukur, të ndjejnë bukur e të shkruajnë bukur... Vetë poezia e saj i ka dhenë shumë lexues që, edhe pse nuk janë “profesionistë” në fushën e letrave, e njohin poezinë e Ilirianës pa e lexuar emrin e saj në krye të librit...
Duke “ecur” nga faqja në faqe, nga poezia në poezi, nga njëra fjalë tek tjetra, krijova një bindje emocionale se poezia e Iliriana Sulkuqit portretizon aq bukur “tërmetet” e shpirtit të Njeriut, sa ndjen sikur poezia nuk është vetëm poezi, por është edhe diçka e “paemër”, që njeriu, edhe pse nuk e njeh, e ka të domosdoshme...
Mendimi i zgjedhur i njerëzve të letrave, i njerëzve të kulturës e artit dhe dashamirëve të letërsisë, që nga Dritëro Agolli, Pëllumb Kulla, Anna Kohen, Peter Prifti, Anton Çefa, Tinka Kurti, Margarita Xhepa, Klara Kodra, Perikli Jorgoni, Lirim Deda, Julia Gjika (Naçi), Sokol Jakova, Kolec Traboini, Vasil Qesari, Lambert Savigneux, Kristo Tumanidhi, Milianov Kallupi, Farruk Myrtaj, Pirro Kuqi, Demir Gjergji, Nexhip Ejupi, Rozi Theohari, Eglantina Kume, Ema Qazimi, Thanas Tane, Dalip Greca, Odise Goro, Sotir Lashova, Rami Kamberi, Aleko Likaj, Alban Ruli, Agim Pepa, Vaid Hyzori, Miradije Maliqi, Merita Bajraktari-McCormack, Kozeta Zavalani, Medije Vraniqi, Albana Mëlyshi Lifshin, Gëzim Llojdia, Ilia Vasili, Klajd Kapinova, Honela Kumi, Elmira Mujo, Eleonora Gjoka, Aida Dismondy, Dhurata Agalliu, Dallëndyshe Kacabani, Aida Bode, Llazar Vero, Argentina Tanushi, Donika Timko, Arlinda Camaj, Raimonda Moisiu ... për Ilirianën-Poete dhe Ilirianën-Njeri, më kanë bërë që të ndjej paaftësinë time për të thënë diçka të re... Por, me përgjegjësinë e botuesit dhe detyrimin poetik ndaj shoqes sime ushtarake, do të gjej dhe unë “një stol bosh” për të zënë vend pranë “sofrës poetike” të autores...

Për lotin që del nga shpirti i njeriut, nga dhimbja dhe gëzimi, kanë shkruar, qysh kur është shpikur poezia dhe do të shkruhet sa të ketë poetë dhe poezi: domethënë sa të ketë jetë njerëzore... Poezia lind nga dhimbja, siç dhe gëzimi, rrënjët tek dhimbja i ka.
Të dish ta mbjellësh poezinë dhe ta rritësh, brenda vetes: këtu nis e vërteta krijuese. Dhe kur bëhet art me fjalën, që del nga shpirti, i je afruar suksesit. Poetja Iliriana, në të shumtat e poezive, merr portretin e poezive të saj. Ajo “fshihet” bukur brenda “lotit” sa nuk e sheh dot pa i lexuar e rilexuar poezitë... Se poezia është aq shpirtërore sa “lotin” e ka në çdo varg, në çdo strofë, në çdo poezi...
“Poezitë e lotit”, nuk do të thotë të jenë qaramane, me “oh-e” e “ahe”. Loti është i bukur kur nuk duket, kur fshihet i tretur brenda fjalës poetike. Loti kërkon bukuri, fshehtësi, delikatesë, që të shndërrohet në poezi... Kërkon mendim se ndryshe del nga funksioni “lot-poeti” dhe “lot-shpirti”.
Jeta e Poetes, me thellësi dhe maja, i ka dhenë më tepër favor që loti të jetë i tillë: poetik dhe shpirtëror... Diçka duhet t’i fshehësh ditës, çastit, vetes, që të shkruash poezi. Kush nuk di ta bëjë këtë fshehje (dhe kush nuk do ta bëjë), vargëzon jashtë poezisë. Është pak të them se poetja Iliriana Sulkuqi, gjithë situatat e jetës i kapërcen... dhe i kapërcen pa tjetër, me “poezinë e lotit”. Nuk kemi thënë asgjë për poeten po harruam këtë të vërtetë që është kryefjalë e jetës së saj.
Por si ndodh kjo?
Kot pyesim. Ky është sekreti i shpirtit të Ilirianës, si çdo poet që ka sekretet e poezisë së vet. Ne shohim dhe njohim “burimin”, nga del uji i kulluar... E pimë me etje pa ditur se nga kalojnë udhët e atij uji të kulluar... Orgjinën ia dimë ama, është ujë-bore, ujë-mali, është “pikë-loti”, ku ne vëmë pëllëmbën e dorës së majtë dhe pastaj buzët; ku zogjtë njomin krahët dhe luajnë lojën e zogjve; ku dhe zhapiku i gjelbër e nepërka, rrëshqasin drejt burimit dhe harrojnë orgjinën e tyre...
Kështu ndodh me burimet-poetikë...
Në gjithë “stinët e jetës” Iliriana i ka ushqyer burimet e lotit me rininë e vet, (sa pak rini!), me gëzimin(sa pak gëzim!), me dashuri, (sa shumë dashuri!), me dhimbje (pse kaq shumë dhimbje?!), me mëmësi (atë e ndjejnë jo vetëm dy fëmijët e saj), me nënësi (sa e përkushtuar gjyshe-Lili për mbesën dhe dy nipërit deri në këta vite-jete!)...
Por çfarë moshe ka poetja? Kot pyesim! Asnjëherë s’e dimë dhe s’kemi për ta mësuar, se nuk njihet mosha e poetit. Poetët nuk janë të atij “fisi” me ata që e fshehin jetën se s’kanë bërë gjë me vitet e saj... Poetët nuk kanë moshë se “kanë lindur para Adamit, dhe vdesin në lotin e fluturës, dhe treten në botën e së padukurës...”, siç kam shkruar, dikur, në një poezi. Nuk e dinë as vetë se ç’moshë jetojnë. Jetojnë moshën kalendarike dhe moshën e shpirtit, ose moshën poetike. Poetët dalin nga mosha kalendarike dhe jetojnë moshën e shpirtit... Është e vërtetë kjo.
Graviteti i poezisë i prish kalendarët.
Kështu ndodh!
Poeti Richard Eberhart, që jetoi 101 vjet (5 prill 1904-12 qershor 2005) ishte i ri kur vdiq. Qeshte, shkruante poezi, bënte shëtitje, bisedonte me miq, (dhe jo vetëm kaq)... se jetonte moshën e shpirtit, me të fshehtat dhe bukuritë e saj. Edhe Lasgush Poradeci, edhe Ali Asllani, ... luanin me moshën-poetike, duke e injoruar, deri në harrim, moshën e kalendarëve dhe të “kartave të kokës”, siç quhej dokumenti personal i njeriut shqiptar.
Kështu ndodh.
Ndodh që brenda një jave, mosha të lëvizë me dekada... Edhe brenda javës: të hënën je 30 vjeç, të martën 25, të shtunën 60... Dhe, në gjithë këtë lojë-moshe që luhet, çuditshëm, tek poeti, mosha e fëmijërisë është më e lakmueshmja.
Edhe pse autore e dymbëdhjetë librave, edhe pse nënë dhe gjyshe, poetja jonë, Iliriana, preferon këtë moshë, të paplakur kurrë... Edhe unë, siç e kanë uruar miqtë e saj, i uroj poetes që të jetojë sa më gjatë në moshën-poetike për të na dhenë më të bukurën e “lotit” të saj “Poezi”!...
“Kur t’i mbaroj të gjitha këngët dhe të më shuhet frymëzimi,
më rrahjet, s’dua t’ja ndjej zemrës, dhe po të jem, s’jam unë, ta dini!”
Këta vargje nuk i kam shkruar vetëm për vete...

Athinë, nëntor 2007

Bota e Gruas Shqiptare-KOSOVA INDEPENDENT NOW_Photos

These are few photos of Dec.10 Rally at the UN ,New York.
Keto foto jane marre ne Manifestimin paqesor prane Selise se Kombeve te Bashkuara ne Nju Jork me 10 Dhjetor 2007

Bota e Gruas Shqiptare-SEVDIJE REXHEPI-FLAMURI YNE NE IRAK-REPORTAZH

Shqiponja dykrenëshe edhe në Irak

Në një largësi të pamatshme malli…zogjë të shumtë të mbledhur në një vend të pa ëndërruar ndonjëherë…ëmer i dëgjuar vec në lëndën e gjeografisë dhe në ditarin e luftërave të Azisë..Kudo në botë lamë gjurmë prej shqiptari…shkelëm tokën e zjarrtë, erdhem në enigmën e këtij vendi, tashmë punojmë e veprojmë me muaj të tërë…dikush edhe me vite...fluturuam pa e ditur ku dhe si…rrugë ajri e shtjellë reshë të shumta na shoqëruan.Kaluam kontinente e oqeane.

Që nga fillimi dicka nuk ecte dot…zbrazëtirë e madhe dhe pa fund për ne, mu si kjo shkretëtire pa gjelbërim, ashtu edhe shpirti ynë…tërë kohën dicka mungonte…dhe na mungonte të gjithëve…NËNA.

Cdo muaj ka diamantet e saj…nëntori ynë ka ndriçimin qindravjeçar…Këtu në këtë skaj të botës morëm me vete gjithcka ,edhe atë më të shtrenjtën … ndjenjën dhe krenarinë e të qenurit shqiptar.

Thonë se kur je larg atdheut mungesa është e shumëfishtë . Vrulli i shpirtit shtyri një grup të rinjësh shqiptarë të punojnë dhe të bisedojnë me njerëzit kompetent që të sjellin shqiponjën me flatrat e saja këtu në Kopshtin e Edenit…

Që nga dita e parë e ardhjes sonë këtu ,shkonim e hanim racionet por çuditërisht ditë e më shumë na sëmbonte uria. Përditë shikonim flamuj të shumtë të SHBA-ve që dekoronin kuzhinën, sa e zjarrtë ishte dëshira që ngjyrat tona të frymojnë në familjen e flamujve të tjerë…

Në ditën e Festës së Faleminderimeve( festë amerikane) shqiponja dykrenare ndali këtu , I flisnin të gjithë, sa kurreshtarë !! kush na ishte, pyesnin pastaj , SHQIPONJA DYKRENËSHE nga është , ta shihnit se si valonte, kishte udhëtuar që nga larg…nga vendi i shqiponjave, për t’iu gjindur afër zogjëve të saj….nuk dukej fare e lodhur.

Trupi u rënqeth dhe uria iku…në dritën e syve tanë kuqëlonte shikimi…nuk ndiheshim të vetëm, të harruar…Nëna erdhi mes nesh…na mblodhi në gjirin e saj me 28 Nëntor.

Nën dritë neonësh vërehej gëzimi në fytyrat tona…mund ta lexoje lehtë alfabetin e ndjenjës kombëtare në secilin prej nesh.

Festa ishte në prag, Nëna do pushonte deri në Ditën e Madhe…të gjithë pa dallim, pasditën e datës 28 do të mblidhen në ceremoninë e ngitjes së flamurit.Me të gjitha nderimet u ngrit lart, shumë lart, duke valuar mes atij amerikan dhe irakian.

Fluturoi lart dhe preku qiellin , sa e madhe ndjenja , sa e papërshkruar… tërë shqiptaria erdhi këtu, Dardania e Shqipëria, Camëria, Epiri. Zemra nuk përmbahej dot…

Arianit, emër tipik ilir, me ndjenjë të thellë kombëtare bashkë me shokët mundësoi valimin e Shqiponjës sonë nën qiellin e këtij vendi…dhe na bëri edhe më të bashkuar në këtë ditë …Meqenëse jemi pjesë e Ballkanit shpesh na përziejnë me të tjerët, identifikimi më i mirë, më i drejtë dhe që nuk ka nevojë për koment është ai me Flamur…kështu përherë kanë bërë të parët tanë apo jo? Në këtë ditë të huajt lexuan dashurinë tonë për flamur, ndjenjën e atdhedashurisë, ishin të fascinuar se si një popull mund ta dojë aq shumë flamurin dhe identitetin, stërghyshërit dhe historinë…në të njëjtën kohë shihej xhelozia e disa të tjerëve ngase flamuri ynë ishte i pari që valonte në atë hapësirë.

Në mbrëmjen e 28 Nëntorit, pas ditës se lodhshme dhe të gjatë ,na bashkoi sërish flamuri, ishim familje, ishim atdhe…ishim një…flamuri valonte edhe më nën shkëlqimin e hënës.

Me himnin filloi kënga Rreth flamurit, sa ndjenjë e thellë, e ëmbël njëkohësisht, krenar përjetësisht…ishim aty të gjithë ne, e tërë shqiptaria, , kujtuam edhe numëruam nëntorat e tjerë…ecëm pas për të kujtuar lavdinë, morëm forcë për të vazhduar për në ardhmëri…na printe flamuri dhe amaneti si gjithmonë nëpër histori.

Shqiponja fluturoi përsëri në origjinë, na tha:

Ju pres zogjtë e mi,

Shihemi në Dasmën e Dardanisë

S.Rexhepi

Gjilan/Irak