Botoi Shekulli 15 Korrik 2007
Naum Prifti -
MIDIS DY EPOKAVE,
midis dy Kontinenteve…
- Kurbeti i një shkrimtari 75-vjeçar-
Intervistuan
ILIRIANA SULKUQI
ALEKO LIKAJ
I lindur në Rehovë, Kolonjë, më 7 mars 1932, ku ka kryer shkollën fillore Më pas, në Ersekë, atë 8-të vjeçare.
Në 1953, mbaron Politeknikumin Mjeksor në Tiranë. Punon një vit si ndihmës mjek në Sanatoriumin e Korçës... I apasionuar pas letërsisë, vazhdon studimet për Gjuhë e Letërsi Shqipe në Universitetin Shtetëror të Tiranës.
1954-1960, redaktor në revistën Hosteni.
1960-67, redaktor në revistën "Ylli"
1967-70, arsimtar në Divjakë të Lushnjes.
Në 1970-72, redaktor përgjegjës për buletinin "Skena e fëmijëve", pranë Shtëpisë Qendrore të Krijimtarisë Popullore, Tiranë
1972-74, shkrimtar në profesion të lirë,
1974-76, inspektor teatri në Ministrinë e Arsimit dhe të Kulturës.
1974-76, petagog i jashtëm për Letërsinë Shqipe në Universitetin e Tiranës,
1976- 1991, shkrimtar në profesion të lirë.
1991, emigron në Amerikë (New York), ku vazhdon të japë ndihmesën e tij për komunitetin shqiptar këtu dhe për Letërsinë Shqipe.
Në vitin 1995, zgjidhet sekretar i Federatës Panshqiptare Vatra, detyrë që e ka edhe sot. Me krijimin e Shoqatës së Shkrimtarëve Shqiptaro-Amerikanë e zgjedhin kryetar të saj.
Ka fituar shumë çmime për veprat letrare si vëllime me tregime, novela, letërsi për fëmijë, humor dhe skenarë filmash.
Në vitin 2001 nderohet nga Ministria e Kulturës dhe Lidhja e Shkrimtarëve me çmimin: "Penda e Argjendë", për vëllimin me legjenda "Nëna e Diellit"
Çmimin "Penda e Artë" për vëllimin me tregime dhe skica humoristike "As Miço, As Muço" nga Shoqata e Shkrimtarëve Shqiptare-Amerikane, New York, 2003.
Për punën e tij të gjatë, të vazhdueshme letrare dhe me nivel artistik, është Dekoruar nga Kuvendi Popullor me Medaljen e Punës dhe "Urdhërin "Naim Frashëri" klasi ll-të.
Krijimtaria e tij letrare është e larmishme dhe shtrihet në disa gjini: tregime, drama, komedi, novela, skenarë filmash, pjesë për teatrin e kukullave, skenarë për filma vizatimorë, biografi, artikuj kritikë, publicistikë, etj,
Janë thuajse 100 vepra letrare, më shumë se vite jete dhe dyfishi i një gjysmëshekulli krijimtarie.
Mijëjra e mijra faqe të shkruara me dorë , të shtypura me makinë të thjeshtë shkrimi, dhe të hedhura në kopjuterin e ditëve tona , qindra e qindra analiza, diskutime, letërkëmbime, biseda, që mund t'i quash pa frikë-publicistikë, për nga idea dhe mesazhi që mbartin dhe përcjellin.
Tregimi: "Dimri i Urisë" ka fituar çmim Nderi (Honour Prize), në Konkursin Letrar Ndërkombëtar të Maison Naaman pour la Culture, 2004-2005. Autori pranohet antar Nderi i Shoqatës Kulturore Naji Naaman.
Intervista jonë me shkrimtarin që lidh tre brezat:
- Ç'do të thonë për Naum Priftin "75 Pranvera" dhe më shumë se një gjysëm shekulli në letërsi?
-Ky është monumenti që i ndërtova vetes me punë të mundishme dhe kënaqësi të jashtëzakonshme. Më duket se Pushkini ka një poezi Exegi Monumentum të cilin e kam lexuar të përkthyer në rininë time. Atëhere nuk e kuptoja, tani i kujtoj me mirënohje vargjet e tij:
Monument i ngrita vetes,
Që me dorë nuk ndërtohet…
Nuk shkruhet me penë, as me bojë, as me stilolaps e kompjuter! Shkrimtari shkruan me zemër, me mendim e ndjenjë.
- "Erdhi" letërsia tek ju, apo "shkuat" ju tek ajo?
-Unë u nisa drejt letërsisë që kur isha trembëdhjetë vjeçar dhe hyra me dinjitet te dyert e saj. Rasti e fati më ndihmoi të arsimohesha e të zgjeroja kulturën time letrare, po shpirtin poetik e kisha të trashëguar. Më duket se në familje kishim një dell artistik të fortë, qëkurse stërgjyshi skaliste figura zoomorfike mbi gur dhe gjyshi i binte kitares dhe këndonte.
- Cila është biografija letrare e Naum Priftit ?
-Me biografinë letrare le të merren biografët, kritikët dhe studiuesit. Unë shkrojta në shumë gjini, sepse ashtu ishte koha. Së pari më shtynte edhe egoja letrare të provoja veten në fusha të reja, së dyti, na detyronte koha dhe kërkesat letrare të kohës. Rilindasit dhe shkrimtarët e pavarësisë nuk kanë skenarë, sepse atë kohë filmin s'e njihte kush në vendin tone. Brezi im u desh të merrej seriozisht me atë gjini, e po ashtu edhe me gjini të tjera.
- Nëse do t'u kërkohet që të përshkruani jetën tjetër në kontinentin e largët, jo si në një tregim, cila është ajo?
-Jeta asnjëherë dhe në asnjë vend nuk është shesh me lule. Janë të lumtur ata njerëz që dinë ta mbushin me aktivitet, që zbulojnë kurdoherë gjëra të reja dhe interesante. Amerika e Re ka më shumë antikitete se Bota e Vjetër. Nuk mjafton një jetë për të vizituar kuriozitetet e një qyteti si New Yorku.
- Amerika për ju, ëndërr, aventurë apo e detyruar?
-Amerika, ëndërra ime e kahershme. Sapo arrita në Philadelphia desha të vizitoja restorantin që ndodhej në 48-32 Woodland Ave. Ai vend më tërhiqte më shumë se Kambana e Lirisë, se Muzeumi Roden dhe kuriozitetet e tjera. E mbaja mend adresën nga letrat që vinin prej babait. Në atë restorant ai punoi një kohë të gjatë tok me ortakët e tij. Nipi, Gary Prifti, ma plotësoi dëshirën. Tek e vizitoja m'u rëmbushën sytë nga kujtimi i babait, ndërsa pronarët e rinj më shihnin disi të habitur. Në Amerikë erdha qytetar amerikan nga babai dhe mund të them pa iluzione. E njihja Amerikën nga rrëfimet e babait kur u riatdhesua më 1957 dhe nga bisedat me vëllezërit Paul e Peter Prifti që erdhën si vizitorë. Shpërngulja edhe nga një shtëpi te një tjetër krijon probleme e jo më në një kontinent tjetër, në një botë të huaj e të panjohur. Në Amerikë ndieva humbjen e identitentit, të rrethit shoqëror dhe të jetës intelektuale. Humbje të rënda për çdo intelektual. Mendoja ta shijoja Amerikën për tre katër vjet dhe të kthehesha në atdhe, por ca nga që Amerika ka magjinë t'i mbajë ata që vijnë e ca nga detyrimet e ndryshme, dëshira mbeti dëshirë. Ndoqa një kurs pranë Kishës Lutherane në Upper Darby, (Philadelphia) të përmirësoja anglishten dhe një semestër hyra në Kolegj ku ndoqa kursin "Bazat e të shkruarit," të cilat i dija pa vajtur atje, por jo me termat anglisht. Pedagogeja u habit kur mësoi që kishte në kurs një shkrimtar me disa vepra letrare. Fillova të aktivizohem në shtypin shqiptar të diasporës dhe nëpërmjet Vatrës mora pjesë në veprimtaritë politike për Kosovën. U ngazëlleva kur më zgjodhën sekretar të Federatës Panshqiptare Vatra. Jeta ime në Amerikë ka ecur në dy palë shina, aktivitete shoqërore politike kultore dhe krijimtari letrare.
- Le të kthehemi paksa prapa në vite, fëmijëria e kolonjarit Naum…
-U rrita jetim me baba gjallë se im atë ishte në Amerikë kur linda unë më 1932. E pashë për herë të parë më 1938 kur erdhi për një vizitë të shkurtër në vendlindje. Në atë kohë isha 6 vjeç dhe mbaj mend që më solli një palë xhinse dhe pasi m'i veshi e m'i provoi, më tha: "Ikë, zhgryeju tani se këto nuk grisen!" Këshilla e babait ishte konkrete se ne fëmijët në verë shkarraviteshin nëpër rrëpirat e përrenjve. Babai iku sërish në SHBA pas disa muajsh dhe unë mbeta me nënën, gjyshen dhe vëllain e madh. Disa muaj më vonë nëna lindi një vajzë dhe unë u bëra me motër.
U rrita pa kufizimet e autoritetit të babait në familje, por ndërkohë edhe pa këshillat e tij të dobishme. Nuk isha fëmijë i përkëdhelur, as fatkeq. Lodrat e shumëllojshme në natyrë gjatë verës e në mjedise të mbyllura gjatë dimrit na ndihmonin të stërviteshim fizikisht e mendërisht. Cikli i lodrave respektohej vetvetiu me rregullsi të pandryshueshme. Koha e bilbilave, e cinglave, e sofateve, e fugave, e detkave, lojë me potka, me arra, tregurëzi, kusarëzi, etj. Më vjen keq që brezat pasardhës i braktisën ato lodra aq të bukura dhe si pasojë u harruan. Fshati im, Rehova, i pasur me festa fetare e pagane, me rite, këngë e kalimere na e jepte edukimin artistik në mënyrë të natyrshme.
-Adoleshenca, a ka patur ritmin e fëmijërisë mbresëlënëse?
-Nuk di të kem patur adoleshencë. Qysh në moshën më të njomë (7-8 vjeçar) ndihmoja familjen me punë të ndryshme, çka sot duket si ekzagjerim, por kjo ishte e zakonshme për çdo djalë a vajzë në fshat. Sëbashku me nënën dhe gjyshen, korrja grurë me drapër, vaditja kopshtin, livadhet ose arat, mblidhja bar e urov, prashitja, mbartja me gomar kunguj, misra e duaj nga arat, shkundja e mblidhja kumbulla për raki, prisja e qëroja misrat, mbushja ujë, rrihja fasulet, etj., etj. Qysh në moshën 11 vjeçare shkoja në pyll për dru, tre-katër orë larg e po aq për t'u kthyer. Duheshin siguruar 40-60 barrë dru zjarri për dimrin e gjatë e të ashpër. Ngrihesha natën, në orën 2 a 3 e duke udhëtuar rrëzë maleve të Gramozit vëreja zbardhjen e ditës së re, humbjen e yjeve, farfuritjen e tokës nga rrezet e diellit, prarimin e pyllit në vjeshtë. Mjaft nga mbresat e asaj kohe i derdha më vonë në tregimet e mia. Natyrën e kundroja me kërshëri e kënaqësi, që nga bulëzimi, hapja e konxheve, shpërthimi i luleve, lidhja e frutit, rrëzimi i gjetheve. Më duket se edhe tani dëgjoj frushëllimën e arrave që bien në tokë mes fletëve, ndiej aromën e barit të kositur, të kashtës së grurit në lëmë. E quaj veten me fat që u linda dhe u rrita në fshat, në gjirin e natyrës. Edhe tani më merr malli të eci mes pyllit në vjeshtë, të dëgjoj pikat e ujit që kullojnë nga fletët, të ndiej aromën pickuese të gjetheve të rëna, të shoh bashkat e mjegullës së bardhë shpateve të Gramozit, retë e përskuqura mbi malet e Radomit. Që në atë kohë mendoja sa interesante do të ishte të ndiqje rrjedhën e përrenjve nga burimet malore deri në det. Pastaj na kapi pasioni i alpinizmit. Shkelëm disa nga majat e Gramozit, kataraktin e Kroshovicës, Grykën e lumit, Bregun e Erës. Argëtoheshim duke rrokullisur gurë rrëpirave e greminave.
- Thuhet se në adoleshencë , vjen edhe puthja e parë. Naum Prifti,bën pjesë në këtë traditë klasike.? Ka ndodhur kjo tek ju, apo...Po e fundit?
-Puthjen e parë e mbaj mend mirë se nuk ishte puthje, mbasi akti nuk u konsumua, sikurse thuhet me gjuhë juridike. Kam qenë 15 vjeç dhe doemos edhe unë e kisha një "nuse," si moshatarët e mi. Edhe ajo e dinte që ishte imja, se më jepte fruta e ndonjë vezë fshehurazi. Një mbrëmje e hasa papritur në një sokak të ngushtë. Ajo kishte dalë të kërkonte viçin. I premtova ta kërkonim bashkë, iu afrova dhe tentova ta puthja. Ajo u mbrojt sa mundi, mbuloi fytyrën me duar dhe më shtyri. Kjo ishte e natyrshme për konceptet e vajzave të fshatit. Pas asaj që ngjau, prisja që ajo të largohej me vrap, ndërsa M., rrinte e mbështetur pas murit, duke pritur t'i afrohesha sërish, mbase e penduar që nuk më lejoi ta puthja. I prekur në sedër nga reagimi i saj, dhe nga druajtja se skenari mund të ripërsëritej, nuk iu afrova më. Puthja e fundit???...
-A keni qenë njeri me fat në dashuri?
-Nuk pata kohë të dashuroja, u martova i ri, njëzetvjeçar dhe po jetoj prej 54 vitesh me gruan që zgjodha në rini, qysh në bangat e shkollës shtatëvjeçare.
- Dhe kur mbaron adoleshenca e në dyert e jetës troket rinia, shumë prej nesh mendojnë edhe për martesën, si shqiptare të vërtetë. A i keni qendruar strikt kësaj formule të kohës që lamë pas?
-Kur isha mendoja se dashuria dhe martesa ishin detyrimisht te pazgjidhme. Prej kohësh mendimi im ka evoluar. Njeriu dashuron e dashurohet qe të zgjedhë partnerin më ideal, ose që atë kohë e quan të tillë. Nuk është e thënë që ç'do dashurojë të përfundojë në shtratin e martesës.
-Çfarë i mungon Naum Priftit në New York?
-Plot gjëra të shtrenjta e të dhimbshme. Në radhë të parë rrethi shoqëror e miqësor, në një farë mase identiteti. Më përpara e ndieja mjaft humbjen e jetës intelektuale, ndërsa këto vitet e fundit vë re me kënaqësi një shtim të vrullshëm të aktiviteteve artistike, sidomos promovime librash dhe festa kulturore.
-Pengjet për miqtë dhe "armiqtë" që la në Shqipëri.
-Nuk di të kem lënë armiq në Shqipëri, as të hapur, as të fshehtë. Por natyrisht ambiciozët nuk mungojnë kurrë, në asnjë kohë e në asnjë vend. Besoj se e dini proverbin popullor: "Pema që ka fruta qëllohet me gurë," një e vërtetë e hidhur. E ka ndonjë popull tjetër këtë proverbë veç nesh? Ndiej angushti sa herë e kujtoj se kjo thënie përligj shpifjet, ambiciet, shfrimet pa kurrfarë logjike e skrupulli. Besoj se kam shumë shokë e miq në atdhe që më duan dhe i dua. Me vjen keq për mikun tim piktorin Llambi që ka humbur dritën e syve, sepse kjo është shqisa më e vyer për piktorin. Tani ai jeton i rrethuar nga errësira, por me sytë e mendjes në shpirt ka dritë dhe ai vazhdon të punojë.
- Po pengu për vete?
-Kam ëndëruar një shtëpi me bahçe e me kopsht. Shpirti im prej poeti lindur në fshat e sheh kopshtin si vend pune e prehje. Deri tani ka mbetur dëshirë.
Të vijme tek krijimtaria juaj. me sa duket kritika, nuk paska gabuar kur e cilëson Naum Priftin " magjistar i shpirtit njerëzor"" mjeshtër i përshkrimit të situatave egsistenciale, psikologjike," ku çmon veçanrisht "punën me frazën". Kjo e fundit e marrë nga një studim i profesorit të institutit të gjuhësisë, Jorgo Bulo, i cili nuk nguron të shprehet se vepra juaj" i ka qendruar kohës, e bukur , e pa përdhosur dhe e shëndetshme". Te gjitha keto vleresime per tregimin e novelen. Pse mungon romani tek shkrimtari Naum Prifti , kur të gjithë shokët tuaj i mbeten pastaj, besnik atij?. A jeni penduar?
-Dikur e kisha nje fare meraku, nje fare deshire te barazohesha me koleget. Tani jo. Ka plot romane te dobët qe mezi lexohen, ose nuk lexohen. E para sepse mua me mjafton I tregimet për të thënë dufet e shpirtit tim. Më sakt nuk më lin in tregimet t'I futesha romanit. Mendoj se mjaft nga novelat e mia mund te kategorizohen plotësisht si romane te shkurtër.
- Në krijimtarinë tuaj, dallohen dy ngjyrime.Ajo e Kolonjës ku ju jeni lindur dhe rritur, por edhe ajo e fushave te Myzeqesë.Madje, kjo e fundit tregon se jeni një myzeqar i vërtetë. Njëzetekatër karat.
-Subjektet nga Kolonja zenë nje vend të madh ne krijimtarinë time. I kam falur Kolonjës disa xhevahire letrare, kam derdhur aty ndjenjat dhe mendimet e mia, sepse ishte vendi ku u rrita, vendi që më mëkoi me poezi e dashuri. Kam pritur të më bëjnë së paku "Qytetar Nderi," por me sa duket kjo gjë as u ka shkuar ndermend. Jam i sigurt se pasardhësit do të më çmojnë më mirë se bashkëkohësit. Myzeqeja më adoptoi si birin dhe unë e quaj vendlindjen time të dytë. Ajo më pasuroi me motive letrare, me subjekte dhe unë ndiej kënaqësi kur disa dashamirë besojnë se jam nga Myzeqeja. Ndihem krenar që më njehsojnë myzeqar.
-Nëse Divjaka që ju ka pasur për disa vite në gjirin e saj si mësues, do t'u ofronte një "Qytetar Nderi"… ?
-Divjaka jo, se nuk është rreth, nuk e gëzon atë të drejtë, por do të isha i lumtur sikur ata të më ftonin me ndonje rast feste përkujtimore.
- Në ç'raport është folklori me tregimin tek ju?
Besoj se të gjithë shkrimtarët më të njohur të vendit kanë dalë nga zhguni i folklorit. Nëse për letërsine ruse flitet që ka dalë pelerina e Gogolit, ne i përkasim par exelance folklorit. I kemi dhënë, por më shumë kemi marrë prej tij. Vëllimet e mia "LEGJENDA E RREFIME PER SKENDERBEUN" dhe "NENA E DIELLIT" janë krijime te mirëfillta të krijuara mbi bazë folklorike, të ngritura ne nivelin e letërsisë artistike.
- Ç'të kujton "Mulliri i Kostë Bardhit"?. Po "Dasëm pa nuse"?... "Rrethimi i bardheë?
-"Mulliri i Kostë Bardhit" me futi ne radhën e dramaturgëve dhe fakti që u bë film (PYLLI I LIRISE) dhe operë (ZGJIMI), tregon vlerat e saj. Ndërsa DASME PA NUSE me ngjall emocione të këndshme me shfaqjen e Tetarit të Vlores, drama RRETHIMI I BARDHE më sjell të ngjethura nga kritikat e njëpasnjëshme që vazhduan disa vjet. Sot ka plot artistë të njohur që e përmendin si një dramë me vlera të padyshimta, madje habiten pse nuk rivihet në skenë.
-Keni shkruar edhe për fëmijë, madje me sukses, ndërkohë që nuk i keni munguar as edhe ekranit, në gjininë e skenarit. Subjektet e tregimeve tuaja kanë dhënë 5 filma artistikë të kinostudios dhe të televizionit. Mendoni se ka qenë një eksperiencë interesante dhe e papërsëritshme për Priftin. A do të vazhdoni sërrish?
-Drama dhe skenari (filmi) janë gjinitë ku autori i përfton emocionet e lexuesve direkte, menjëherë, jo tërthorazi e nga kjo anë janë të pakrahasueshme me çdo gjini tjetër. Në Amerikë, veç talentit, skenari kërkon shpenzime të jashtëzakonshme, të paarritshme, prandaj edhe për shumë s'kemi për të patur veçse filma dokumentarë e artistikë të shkurtër, sikurse po tregon përvoja e viteve të fundit.
-Kë do të veçonit nga krijimtaria juaj sot, nëse do ta bënit këtë pa dhimbje?
-Dyshoj se lista e përzgjedhjes sime do të ishte tepër e gjatë. S'di kë të marr e kë të le, por po them se kur rilexoj tani disa nga tregimet e mia, them se më të mira e më artistike s'kisha për t'i bërë as tani pas një përvoje mëse gjysmë shekullore.
- Ç'ka qenë çensura për ju?. Po tani që mungon ajo?
-Dija t'i shmangesha censurës, t'i shkisja pa zhurmë. As metoda e realizmit nuk më shqetësonte. Unë mbeshtetesha te realizmi kritik dhe nuk u gabova. Po ju them një episod komik. Më kujtohet se si Qamil Buxheli dhe redaksia e YLLIT e cilësuan tregimin tim NJERIU QE NDIQTE KUAJT të realizmit kritik, se unë e perfundoja tregimin duke e lënë lidhur kalin e egër te kunjat e qerres së tregetarit. Ata më sugjeruan ta liroja kalin, se kjo do të ishte protesta e Vlashit, ndjekësit të kuajve. Kaq u desh qe tregimi te renditej në hullinë e realizmit socialist.
- A mendoni se mungojnë veprat cilësore sot? Si do ti komentonit prurjet e fundit në letërsi?
-Edhe sot ka vepra mjaft të mira, cilësore, të bukura, se çdo brez sjell prurjet e tij. Do të përgëzoja veçanërisht krijimet e femrave në prozë. Vajza e gra, të cilat po sjellin freski e këndvështrime të reja.
-Të ndalemi në një moment tek procesi juaj letrar.Preferencat për temat, koha dhe teknikat që ka për zemër Naum Prifti kur ulet që të bëj letërsi.?
-Të vazhdoj në hullinë që kam hapur pa bërë eksperimente. Sa është krijuesi i ri, shkruan për të kenaqur veten e tij, më vonë e kupton se shkruan për lexuesit dhe vepra fiton vlera kur pëlqehet prej tyre. Tani kam një vëllim gati për shtyp me subjekte nga jeta nën diktaturë tragjike dhe komike, ashtu sikurse ishte jeta.
-Botimet në Kosovë.Eshtë një dukuri personale e viteve të fundit, apo...?
Kosova ështe pjesë e pandarë e kombit dhe autorët kanë detyra morale kundrejt kësaj pjese të kombit. Sa më shpejt të kuptohet ndërsjelltësia aq më mire do të jetë për kulturën kombëtare. Më vjen keq që e kemi lënë mënjanë krijimtarinë e arvanitasve dhe të arbëreshëve dhe askush nuk po kujtohet të shkruajë një recension sado modest për krijimet e tyre.
-Kë do të veçonit në fushën e tregimit nga tregimtarët e rinj?
-Për fat të keq nuk i njoh sa t'i përmend me emra. Më kanë pëlqyer tregimet e Ylljet Aliçkës.
-Cilat janë raportet e sotme me krijues të vjetër e të rinj?
Po të mos mungojë mirekuptimi dhe respekti reciprok, të tjerat zgjidhen lehtë.
-Cila ngjarje ju ka mbetur në mendje, të cilën ende penda juaj nuk e ka hedhur në letër?
-Viti 1914, tragjedia e asaj kohe. E kam subjektin, pres të vijë koha ta hedh në letër.
- Po ajo që e ka tronditur më shumë Naum Priftin?
Pabesia e kolegëve, e atyre që të hiqen miq dhe të ngulin thikën pas shpine. Pyes veten a mund të ketë artistë me shpirt të shëmtuar?
-E vërteta, ju dhemb, ju tremb apo jeni indiferent?
-Të vërtetën e kam dashur me shpirt dhe vazhdoj ta dua. Nuk më ka sjellë gjithmonë të mira, përkundrazi më ka hapur telashe, por unë vazhdoj ta dua.
-E keni ndjerë veten në ndonje rast të tepërt? A i mungon dikujt?
-Disa herë gjatë jetës e kam ndierë veten të tepërt. Së pari nga Partia Demokratike. E ndihmova me gjithë zemër qysh nga fillimet e saj, pranova të kandidoja për deputet, edhe pse e dija që shanset e fitimit ishin të papërfillshme, bashkëpunova te gazeta "Rilindja Demokratike." Nuk e di pse më kthyen krahët e më shpërfillën në një kohë që besoja të isha i dobishëm. Nuk synoja asnjë farë posti e pozite. Më 1991 Natasha Lako më tha se mendonte të më propozonte për ministër të kulturës. U befasova ngaqë kurrë s'e kisha menduar veten në kolltuk ministerial. Jam ndierë i tepërt në atdhe nga mospërfillja e institucioneve kulturore, gazetave dhe masmedias. Mendoj se shkrimtarët e artistët që vazhdojnë aktivitetin në vendet ku ndodhen, s'kanë pse quhen të ikur, derisa punojnë njëlloj si ata që ndodhen në atdhe. Problemi qendron gjetkë, sa çmohen e nderohen talentet e çdo fushe.
-Ç'farë do të bënit që të ndryshonit tek vetja, nëse do t'ju jepej mundësia për ta bërë këtë?
-Sikur të kisha ardhur në Amerikë në moshë të re, sikur të dija të shkruaja anglisht, do të bëja pjesë ndër shkrimtarët e nderuar të Amerikës në fushën e tregimit të shkurtër dhe novelës, do të isha një Nabokov. Shtëpitë Botuese Amerikane thuajse nuk tregojnë pikë interesi për vlerat letrare të etniteteve.
-E kaluara, bashkjeton me të tashmen tek ju?
- Emigrantët jetojnë të tashmen në vendin e adoptuar dhe të kaluarën nga vendi që vijnë. Sa për vete e quaj detyrë morale e qyetare ta pasqyroj me vërtetësi jetën e njeriut të thjeshtë nën diktaturë. Ky është vëllimi i ri me tregime të cilin po e përfundoj tani.
-Kush qëndron më pranë jush në këto momente?
-Kompjuteri, edhe pse disa herë tregohet kapricioz. Jam krenar për vajzat e mia të cilat e nderojnë njëlloj babain dhe artistin.
- Cila është muzika juaj e preferuar?
-Në adoleshencë i bija mandolinës, më vonë i kërkova babait në Amerikë të më dërgonte një fisarmonikë. Qoftë se tipet italiane ishin të shtrenjta, qoftë se e quante jo të denjë atë zanat për mua, më dërgoi një akordeon, të cilin nuk arrita ta zotëroja. Gjithsesi një lloj edukimi muzikor e kisha fituar falë gramafonit që solli babai më 1937. Kishim pllaka me muzikë shqiptare, italiane, greke dhe amerikane. Një shoku im, Llazi Konini vinte më lutej të dëgjonim këngët që i kishte për zemër si "Maria Laho," "Roza munda" e ndonjë tjetër. Kur isha i ri shpesh vrisja mendjen të gjeja si përhapeshin këngët, meloditë? Misteri i madh u shua sapo mora njohuritë fillestare në unike për pentagramin dhe notat.
-Në shkencë, art, kulturë. Idhujt?
-Në shkencë më ka pëlqyer Edisoni për energjinë e tij të pashtershme, për fantazinë e tij, për shërbimin që i solli mbarë njerëzimit me shpikjet e tij. Në art Bajroni e Petëfi që dhanë jetën për lirinë. Më kanë pëlqyer Mioja dhe Buza që kanë punuar gjithë jetën me modesti, pa zhurmë, kokëulur, por gjithmonë duke derdhur në telajo ndjenja dhe poezi. Në disa peizazhe të Mihos ndiej aromën e vendlindjes sime, ngjyra e drita që rrezatonin poezi, lirizmë, ngrohtësi.
- Po pasioni i fshehtë i Naum Priftit?
-Pasionet e fshehta kanë lidhje me moshën dhe zakonisht janë efemere. Kam patur passion fotografinë dhe gjithmonë përpiqesha të gjeja pika shikimi e këndvështrim domethënëse. Disa prej fotografive të mia patën fatin të botoheshin në revistën e ilustruarYLLI. Kam pastur passion veglat muzikore, mësoja t'i bie mandolins dhe akordeonit. Pisha passion sportin, sidomos alpinizmin, sado që nuk e praktikova kurrë Pasioni im i përhershëm ka qenë të vizitoja sa më shumë shtete të botës. Tani më duket sikur i kam par të gjitha hapësirat e globit dhe më vjen të qesh me dëshirën time që të shihja e t jetoja disa koh me eskimezt…
-Dhe nëse nuk ështe aspak sekret. Cilat janë planet tuaja krijuese të afërta e të largëta.
-Tani kam vetëm plane të afërta, pasi të largëtat sa vjen , largohen më tej. Dua të botoj një vëllim me tregime e novela nga jeta nën diktaturë.Kam botuar deri tani vetëm dy prej tyre dhe mbresat e lexuesve kanë qenë zemërdhënëse.. Do të dëshëroja që një pjesë e tyre të përktheheshin në anglisht. Një miku im amerikan më sugjroi titullin GULAGU SHQIPTAR. Shpresoj të priten mirë nga lexuesit e huaj, sidomos për të njohur realitetin shqiptar. Plani tjetër i afërt, po përgatis vëllimin me Tregime të Zgjedhura, nga krijimtaria e gati 25 viteve të fundit. Shpresoj të ngjallin interes tek lexuesit e rinj për atë botë që zbulova dhe përshkrova. Më tej, dua të shkruaj disa subjekte që për arësyet nga më të ndryshme, kanë mbetur pa u hedhur në letër…
- Ç'farë do t'u thotë lexuesve të librave të tij?
-Një gjë të thjeshtë, ta kuptojnë kohën dhe kushtet në të cilat kam
shkruar dhe botuar. Duhej guxim dhe shpesh herë, duhej të rrezikoje kur tentoje të kapje subjekte gjembaçe. Edhe pse cilësohesha nga tregimtarët më të mirë, rrugën e botimeve nuk e kam patur të lehtë.
- Po 70 vjetori i Naum Prftit, është kujtuar apo festuar…?
-Edhe u kujtua, edhe u festua, nga miq dhe kolegë si Thanas Gjika, Rozi Theohari, Lumira Berati, Skifter Këlliçi dhe shumë bashkëatdhetarë, në restorantin e të madhit patriot Anthoni Athanas, Boston…Një festë e paharruar për mua dhe familjen time… Ndërsa 75 vjetori kaloi në heshtje… Megjithatë, unë vazhdova dhe vazhdoj punën studiuese dhe krijuese si kurdoherë, sepse e vetmja gjë që mbetet është puna. I falenderoj nga zemra miqtë dhe kolegët,të cilët privatisht më dërguan urime, duke vlerësuar njëkohësisht edhe krijimtarinë time.
- A besoni tek triologjia e Dante Aligerit, Parajsa. Ferri...Në fund të fundit a keni frikë nga vdekja?
-Jo, nuk besoj as në ngjallje, as në ringjallje. Nga vdekja nuk kam frikë aspak, se njëherë vdiqa për pak kohë pa ndierë asgjë. Pësova shock analgjezik ndërsa po rruhesha në banjë. Rashë dhe nuk di sa kohë ndenja pa ndjenja.
-Në emër të redaksisë së gazetës ju urojmë, këtë vit Jubilar të 75 vjetorit, jetë të gjatë dhe me shumë libra të bukura. Paçi gëzime e shëndet më shumë se një shekull!
Disa nga veprat:
Tregime të Fshatit-1956
Lëkura e Ujkut – 1958
Çezma e Floririt-1960
Një pushkë më shumë-1960(e ribotuar)
Rrëfime dhe Legjenda për Skënderbeun –1968, 1998,Prishtinë,1999)
Litar i zjarrtë-`69
Tregime të zgjedhura-`72
Njerëz të kësaj kohe-'79 (çmim i parë në Konkursin Kombëtar)
Njëqind vjet –`82
Tre vetë kapërcejnë malin - 1983 (Prishtinë)
Erë mali – Erë fushe – `88( çmim i parë)
Nëna e Diellit – 2001( çmimi " Penda e Argjendë")
Teatri në kohën e krizës – Tiranë, 2002(Ese, mbresa, analiza dhe shënime nga shfaqjet e teatrit në vitet !974-'80)
Rrethimi i bardhë- 1963(vënë në skenë nga trupat e teatrit të Elbasanit, Korçës dhe Instituti i Arteve. Për shkak të kësaj drame autori u dënua duke e larguar nga Tirana në Divjakë të Lushnjes
Dasmë pa nuse-1969( teatri i Vlorës, Instituti i Arteve)
Mulliri i Kostë Bardhit- (teatri i Durrësit, opera "Zgjimi" nga Teatri i operas dhe Baletit
Plumbat e shkronjave-1969 (Fieri, Korça)
Etj...
Skenarë filmash
Era e ngrohtë e thellësive – Televizioni Shqiptar
Kush vdes në këmbë – Kinostudioja Shqipëria e Re
Zani – Partizani – Televizioni Shqiptar
Tre vetë kapërcejnë malin – Kinostudioja `Shipëria e Re"
Fejesa e Blertës- kinokomedi (Kinostudioja "shqipëria e Re"
Letërsi për fëmijë:
Cikoja dhe Beni – Novelë
Pikat e ujit – përralla
Legjenda dhe rrëfime për Skëndërbeun
Përralla paër një muaj
Si ylber që vezullon –tregime
Pas abetares – tregime, përralla, përshtatje
Zani – partizani – dramë
Talent i rrallë – komedi
Këpuca që ra në det – pjesë për kukulla
Pika e ujit – skenar filmi vizatimor
Përkthime:
Katër stinë me përralla 1984 ( nga italishtja, autorë të ndryshëm)
Gjiganti i mdh i mirë -1990 (roman nga Roald Dahl- nga anglishtja në shqip), Shtëpia botuese N. Frashëri dhe ribotuar nga "Çabej"2001.
Princi i vogël – novelë nga Antuan de Sent-Ekzyperi – nga frengjishtja, botuar nga "Toena", tiranë 2000.
Duke vazhduar me botime të tjera të viteve të fundit:
Yjet ndrisin lart – tregime dhe novela (Prishtinë),
Ndjekësi i kuajve –tregime për adoleshentë
As Miço, as Muço – tregime dhe skica humoristike – Tiranë , 2003
Midis dy kohësh – Mbresa udhëtimi, portrete, kujtime – Prishtinë, 2005
Përgatiti:
Aleko Likaj – Francë
Iliriana Sulkuqi – New York
Wednesday, July 18, 2007
Friday, July 13, 2007
Bota e Gruas Shqiptare-MERITA BAJRAKTARI McCORMACK -ESE
Në Zot ne Besojmë
Botoi Tirana Observer 13 Korrik 2007
Merita Bajraktari
Ishte mesi i viteve 1980. Për ne, shqiptarët që kemi jetuar atë periudhë në Shqipëri, e mbajmë mend mjaft mirë vuajtjen e madhe ekonomike dhe atë shpirtërore. Ekonomikisht vendi ynë ishte më i varfri dhe po shkonte drejt urisë, shpirtërisht ne ishim bosh... Truri ynë ishte krejtësisht i shpëlarë me ideologjinë marksiste-leniniste dhe për brezin tim që ishte ende adoleshent ose në rininë e hershme, në atë periudhë për të cilën unë flas, ishte një periudhë konfuze, një periudhë paqartësie dhe stresi të jashtëzakonshëm. Në atë periudhë unë i kisha shpëtuar "për nji fije" regjimit nga duart dhe u gjenda studente në ILB Kamzë, sot Universiteti Bujqësor i Tiranës. Flas i kisha shpëtuar, se biografia ime "ishte për ditë të hallit", sipas sekretarëve të Byrove dhe i shpëtova për shkak të mesatares sime maksimale në të katër vitet e shkollës së mesme. Kështu mundësova diplomimin tim në atë kohë të vështirë. Mbas vetes lashë me dhjetëra shokë e shoqe që kishim pothuaj të njëjtën biografi, por që mesatarja e tyre ishte diçka rreth 9.3. Ne ishim një grup i vogël studentësh që shiheshim me kujdes e "ruheshim" se çfarë do thoshim. Ne ishim ata që në marksizëm apo histori të Partisë së Punës së Shqipërisë s'mund të merrnim kurrë dhjetë, se automatikisht ulej një ose dy nota nga biografia. Dita e parë që shkela në mjediset e ILB, dikush më orientoi drejt një burri të qeshur, të mbushur e me flokë të rëna. - Shikoje atë burrin, është filozof i madh, ateisti numër një. Ai është Hulusi Hako, të cilin Papa Gjon Pali e ka dënuar me vdekje në mungesë.... - Çfarë, - thashë unë, duke hapur sytë, - Vatikani nuk dënon me vdekje, i ke mendtë në koke ti...? - E kam të sigurt, - më tha bashkëbiseduesi, - është filozof që ia ka sjellë Vatikanit në majë të hundës, me argumente i ka treguar që feja me të vërtetë është "opium" për popullin... E thashë mirë..., do ta mbaj mend.... Dhe, që atëherë s'e kam harruar profesorin... Sidomos në këto dy dekadat e fundit, e kujtoj me shpresë se mbase ai e ka harruar ateizmin dhe ka gjetur Zotin...Ishte viti i tretë i fakultetit 1987, filloi pluralizmi i ideve, pluralizmi i mendimeve..., ju kujtohet??? Dhe, ne, studentët në ILB, ishim në atë vorbull, në atë ekzaltim, në atë shpresë që një ditë do thoshim diçka lirisht më në fund. Shpresonim....Ishte leksion në një nga lëndët marksiste.... - Kush ka pyetje, - si zakonisht pyeti profesori im i Marksizmit. Ai porsa kishte shpjeguar diçka "dialektike", se gjithçka nuk zhduket, por transformohet. - Ja, - thoshte profesori, - djegim drurin, bëhet hi e hedhim hirin në fushë me grurë, na jep drithë se e merr drithi në formën e fosfatit.... A si e ka emrin.... Po kukurisnim ne grupi "rebel" dhe krahasonim me mjetet e përshtatshëm që na dukeshin përkatës për momentin... G. ishte një student që erdhi në vitin e tretë nga një fakultet tjetër. Po, transferim babai në prodhim, transferim i biri nga (mbase) Inxhinieri Elektronike në Ekonomi Bujqësore. - Shpirti, profesor, në çfarë transformohet? - ngriti zërin një nga studentët afër meje.- Çfarë tha profesori?Heshtje... - A ka pyetje tha ia?Heshtje sërish... - Pra e mbyllim, e vulosim për sot, Zot nuk ka dhe shkoni e jetoni për sot, kur vdes njeriu mbaron jeta e tij. Pra nuk ka Zot e thamë. Ka vetëm... E, nuk po e sjell me detaje shpjegimin e tij....G. kishte një adhurim special për Amerikën dhe mbante me vete gjithnjë simbole amerikane. Atë ditë kishte një dhjetëdollarëshe dhe ndërsa profesori thoshte “s'ka Zot, transformimi është natyral, mëma natyrë, e të tjera”, G. nxori dhjetëdollarëshen dhe më tha mua me zë të ulët: - Merita, ti di anglisht, ç’do të thotë "In God We Trust"? Mezi e mbajta të qeshurën dhe megjithëse unë isha e sigurt që G. e dinte, unë ia shkrova në një copëz letër me gërma të mëdha si për të ritheksuar atë që ne na mohohej përditë, "Në Zot ne besojmë". - Keni pyetje ju andej nga e majta? - pyeti profesori filozof duke u drejtuar nga qoshja jonë. G. e kroi pak kokën dhe tha: - Profesor na tregove se çdo gjë transformohet, po shpirti pas vdekjes ku shkon profesor? Profesori nuk ndërroi ngjyrë as u inatos, por zgjati krahët e sikur u shtriq disi nga podiumi dhe tha: - Ah ti, e di ku e ke, e di ku e ke fjalën (mbase i referohej "fjalëve" të hapura që H. Hako ishte themeluesi i ateizmit dhe ne studentët e kolegët duhet të ishim në ballë në mbrojtje e në manifestim të ateizmit)… - Kemi me dhjetëra studentë këtu që duan pyetje e përgjigje serioze. Dialektika është gjë e madhe R... dhe i përmendte G. mbiemrin me një të qeshur të çuditshme… Kështu kalonin ditët dhe ne ushqeheshim me urrejtje për fenë, për Zotin e vërtetë, për Papa Gjon Palin e Dytë dhe paraardhësit e tij, për klerikët e institucionet fetare në përgjithësi. Për Papën, këtë udhëheqës shpirtëror të miliona njerëzve. Ne ushqeheshim me helm fjalësh në shkolla. Ne ishim tjetër, ne s'na duhej Papa i Romes, ne kishim "Papët" tanë, sipas të cilëve, ai Papa i vërtetë për popujt ishte kriminel, gjakatar, armiku numër tre i Shqipërisë pas Rusisë e Amerikës. Dhe, ne dëgjonim, hapnim sytë, mësonim broçkulla. Dëgjonim në gjuhë të huaja radiot fshehurazi, netëve vonë, me zë të ulur në maksimum. Papa tregohej ai që ishte, dëgjonim lutjet e tij të vërteta për ne, thoshim pse na gënjejnë në shkollë? Por kush guxonte të pyeste profesorët? Një ditë sërish ne, "rebelët" biografi-keqët, "korruptuam" një pedagog që na mbante disi afër, ishte shpirtmirë, por ama dhe i "binte qylit" dendur, mbase nuk kishte para të mjaftueshme për të pirë ekstra kafe shoqëruar me petulla me sheqer në kafen e institutit. E qerasëm me pare "borxh" nga latat tona, se dhe ne ishim me para jo me “bursa”, por ia vlente të qerasnim profesorin, na pëlqente aventura dhe rreziku. Natyrisht matnim hapin mirë, por e dinim që mund të ishim disi më të hapur me të. Pyetja jonë ishte: - Profesor, ku shkon shpirti pas vdekjes? G. gjithë humor e mbështillte profesorin vocërrak me trupin e tij dhe ishim në sekret të plotë: - "Djema dhe vajza shihni punën, mos bëni shaka me të tilla gjëra, ju e dini që ne jemi ateistë, nuk besojmë në shpirt. Ka veç trup, ai vdes, ai transformohet, kocka e mos më pyesni më të tilla pyetje të rrezikshme. - Po pastaj, - i tha M., një studente që erdhi pesë vjet me vonesë, ishte nga Jugu.- Pastaj profesor, të lutem na trego si mendon ti apo je i një mendjeje me profesorin e dënuar nga Vatikani?- Ohu..., më erdhi ora e leksionit mua, ikni se u bëmë vonë, mos më ngatërroni me këto gjëra. Hajde atë kafen ma bëj petull ti L..., e ha rrugës, - iu drejtua një studenti nga Laçi. Dhe na la pa përgjigje dhe profesori tjetër i Filozofisë, duke shijuar petullën në rrugicat e institutit.U diplomuam, u emëruam ku donte organizata bazë e partisë apo e rinisë dhe përjetuam shokun e madh, tërmetin, revolucionin përmbysës. Demokracia erdhi dhe tek ne! 5 prill 1993... Papa viziton Shqipërinë. Unë punoja në Tiranë atë kohë, zyrën e projektit e kishim në Ministrinë e Bujqësisë dhe pata mirësinë të shoh Papën në makinën e tij antiplumb pothuajse jo më larg se 3-4 metra dhe nuk e di si ta përshkruaj atë që kam ndjerë. Mbaj mend Adën, mbeskën time 4-vjeçare që drejtonte gishtin nga shkonte makina e Papës dhe bërtiste: “Papa, Papa”, dhe e ëma e saj e emocionuar i thoshte se ai është i dërguar nga Zoti. I shihja nënë e bijë, gëzoja për vete dhe për to, por më tepër më qeshte shpirti im. Vizita e Papës për ne ishte shpresë për vazhdimësi të tilla, pasi ishin shenja drejt lirisë së ëndërruar. Një vit më vonë, unë pashe Papën të dielën për Pashkë, më 10 prill 1994, në sheshin e SHEN PJETRIT në Vatikan, pasi John dhe unë të nesërmen vumë kurorën në Romë. Prindërit e tim shoqi ishin kaq të emocionuar. Lot pashë në sytë e tyre tek filmonin Papën dhe tek bisedonin me njëri-tjetrin. Ndërsa unë mendoja se ç'mund të bënte profesori im nëse do ndodhej në këtë moment kur mijëra e mijëra njerëz prisnin përshëndetjen dhe bekimin Papal për Pashkë.Serish unë mësoja kush ishte Papa Gjon Pali i Dytë. Ishte po aq bukur, po aq paqësore, po aq shpirtmbushëse të përjetoja ato çaste. Pas kaq vitesh, tashmë në emigracion, plotësisht e lirë në zgjedhje informacioni, pa imponim, më ka mjaftuar të mësoj kush ka qenë Papa Gjon Pali apo kush janë kardinalët në Vatikan apo institucionet dhe udhëheqësit e besimeve të tjera fetare në të gjithë botën. Po kështu kam mundësuar të zgjedh rrugën time drejt Zotit dhe ndjehem absolutisht e lumtur për këtë. Ashtu si unë, ndjej se janë me mijëra ata shqiptarë që kanë gjetur qetësinë e vendin e tyre në zgjedhjen e besimit dhe rrugën e tyre drejt Zotit. Nuk e di se çfarë bëjnë netëve të vetmisë apo në moment meditimi profesorët e mi të filozofisë marksiste-leniniste. A ju shkon ndonjëherë mendja se mbase Zoti ekziston?
...................................................................................
Krye
Botoi Tirana Observer 13 Korrik 2007
Merita Bajraktari
Ishte mesi i viteve 1980. Për ne, shqiptarët që kemi jetuar atë periudhë në Shqipëri, e mbajmë mend mjaft mirë vuajtjen e madhe ekonomike dhe atë shpirtërore. Ekonomikisht vendi ynë ishte më i varfri dhe po shkonte drejt urisë, shpirtërisht ne ishim bosh... Truri ynë ishte krejtësisht i shpëlarë me ideologjinë marksiste-leniniste dhe për brezin tim që ishte ende adoleshent ose në rininë e hershme, në atë periudhë për të cilën unë flas, ishte një periudhë konfuze, një periudhë paqartësie dhe stresi të jashtëzakonshëm. Në atë periudhë unë i kisha shpëtuar "për nji fije" regjimit nga duart dhe u gjenda studente në ILB Kamzë, sot Universiteti Bujqësor i Tiranës. Flas i kisha shpëtuar, se biografia ime "ishte për ditë të hallit", sipas sekretarëve të Byrove dhe i shpëtova për shkak të mesatares sime maksimale në të katër vitet e shkollës së mesme. Kështu mundësova diplomimin tim në atë kohë të vështirë. Mbas vetes lashë me dhjetëra shokë e shoqe që kishim pothuaj të njëjtën biografi, por që mesatarja e tyre ishte diçka rreth 9.3. Ne ishim një grup i vogël studentësh që shiheshim me kujdes e "ruheshim" se çfarë do thoshim. Ne ishim ata që në marksizëm apo histori të Partisë së Punës së Shqipërisë s'mund të merrnim kurrë dhjetë, se automatikisht ulej një ose dy nota nga biografia. Dita e parë që shkela në mjediset e ILB, dikush më orientoi drejt një burri të qeshur, të mbushur e me flokë të rëna. - Shikoje atë burrin, është filozof i madh, ateisti numër një. Ai është Hulusi Hako, të cilin Papa Gjon Pali e ka dënuar me vdekje në mungesë.... - Çfarë, - thashë unë, duke hapur sytë, - Vatikani nuk dënon me vdekje, i ke mendtë në koke ti...? - E kam të sigurt, - më tha bashkëbiseduesi, - është filozof që ia ka sjellë Vatikanit në majë të hundës, me argumente i ka treguar që feja me të vërtetë është "opium" për popullin... E thashë mirë..., do ta mbaj mend.... Dhe, që atëherë s'e kam harruar profesorin... Sidomos në këto dy dekadat e fundit, e kujtoj me shpresë se mbase ai e ka harruar ateizmin dhe ka gjetur Zotin...Ishte viti i tretë i fakultetit 1987, filloi pluralizmi i ideve, pluralizmi i mendimeve..., ju kujtohet??? Dhe, ne, studentët në ILB, ishim në atë vorbull, në atë ekzaltim, në atë shpresë që një ditë do thoshim diçka lirisht më në fund. Shpresonim....Ishte leksion në një nga lëndët marksiste.... - Kush ka pyetje, - si zakonisht pyeti profesori im i Marksizmit. Ai porsa kishte shpjeguar diçka "dialektike", se gjithçka nuk zhduket, por transformohet. - Ja, - thoshte profesori, - djegim drurin, bëhet hi e hedhim hirin në fushë me grurë, na jep drithë se e merr drithi në formën e fosfatit.... A si e ka emrin.... Po kukurisnim ne grupi "rebel" dhe krahasonim me mjetet e përshtatshëm që na dukeshin përkatës për momentin... G. ishte një student që erdhi në vitin e tretë nga një fakultet tjetër. Po, transferim babai në prodhim, transferim i biri nga (mbase) Inxhinieri Elektronike në Ekonomi Bujqësore. - Shpirti, profesor, në çfarë transformohet? - ngriti zërin një nga studentët afër meje.- Çfarë tha profesori?Heshtje... - A ka pyetje tha ia?Heshtje sërish... - Pra e mbyllim, e vulosim për sot, Zot nuk ka dhe shkoni e jetoni për sot, kur vdes njeriu mbaron jeta e tij. Pra nuk ka Zot e thamë. Ka vetëm... E, nuk po e sjell me detaje shpjegimin e tij....G. kishte një adhurim special për Amerikën dhe mbante me vete gjithnjë simbole amerikane. Atë ditë kishte një dhjetëdollarëshe dhe ndërsa profesori thoshte “s'ka Zot, transformimi është natyral, mëma natyrë, e të tjera”, G. nxori dhjetëdollarëshen dhe më tha mua me zë të ulët: - Merita, ti di anglisht, ç’do të thotë "In God We Trust"? Mezi e mbajta të qeshurën dhe megjithëse unë isha e sigurt që G. e dinte, unë ia shkrova në një copëz letër me gërma të mëdha si për të ritheksuar atë që ne na mohohej përditë, "Në Zot ne besojmë". - Keni pyetje ju andej nga e majta? - pyeti profesori filozof duke u drejtuar nga qoshja jonë. G. e kroi pak kokën dhe tha: - Profesor na tregove se çdo gjë transformohet, po shpirti pas vdekjes ku shkon profesor? Profesori nuk ndërroi ngjyrë as u inatos, por zgjati krahët e sikur u shtriq disi nga podiumi dhe tha: - Ah ti, e di ku e ke, e di ku e ke fjalën (mbase i referohej "fjalëve" të hapura që H. Hako ishte themeluesi i ateizmit dhe ne studentët e kolegët duhet të ishim në ballë në mbrojtje e në manifestim të ateizmit)… - Kemi me dhjetëra studentë këtu që duan pyetje e përgjigje serioze. Dialektika është gjë e madhe R... dhe i përmendte G. mbiemrin me një të qeshur të çuditshme… Kështu kalonin ditët dhe ne ushqeheshim me urrejtje për fenë, për Zotin e vërtetë, për Papa Gjon Palin e Dytë dhe paraardhësit e tij, për klerikët e institucionet fetare në përgjithësi. Për Papën, këtë udhëheqës shpirtëror të miliona njerëzve. Ne ushqeheshim me helm fjalësh në shkolla. Ne ishim tjetër, ne s'na duhej Papa i Romes, ne kishim "Papët" tanë, sipas të cilëve, ai Papa i vërtetë për popujt ishte kriminel, gjakatar, armiku numër tre i Shqipërisë pas Rusisë e Amerikës. Dhe, ne dëgjonim, hapnim sytë, mësonim broçkulla. Dëgjonim në gjuhë të huaja radiot fshehurazi, netëve vonë, me zë të ulur në maksimum. Papa tregohej ai që ishte, dëgjonim lutjet e tij të vërteta për ne, thoshim pse na gënjejnë në shkollë? Por kush guxonte të pyeste profesorët? Një ditë sërish ne, "rebelët" biografi-keqët, "korruptuam" një pedagog që na mbante disi afër, ishte shpirtmirë, por ama dhe i "binte qylit" dendur, mbase nuk kishte para të mjaftueshme për të pirë ekstra kafe shoqëruar me petulla me sheqer në kafen e institutit. E qerasëm me pare "borxh" nga latat tona, se dhe ne ishim me para jo me “bursa”, por ia vlente të qerasnim profesorin, na pëlqente aventura dhe rreziku. Natyrisht matnim hapin mirë, por e dinim që mund të ishim disi më të hapur me të. Pyetja jonë ishte: - Profesor, ku shkon shpirti pas vdekjes? G. gjithë humor e mbështillte profesorin vocërrak me trupin e tij dhe ishim në sekret të plotë: - "Djema dhe vajza shihni punën, mos bëni shaka me të tilla gjëra, ju e dini që ne jemi ateistë, nuk besojmë në shpirt. Ka veç trup, ai vdes, ai transformohet, kocka e mos më pyesni më të tilla pyetje të rrezikshme. - Po pastaj, - i tha M., një studente që erdhi pesë vjet me vonesë, ishte nga Jugu.- Pastaj profesor, të lutem na trego si mendon ti apo je i një mendjeje me profesorin e dënuar nga Vatikani?- Ohu..., më erdhi ora e leksionit mua, ikni se u bëmë vonë, mos më ngatërroni me këto gjëra. Hajde atë kafen ma bëj petull ti L..., e ha rrugës, - iu drejtua një studenti nga Laçi. Dhe na la pa përgjigje dhe profesori tjetër i Filozofisë, duke shijuar petullën në rrugicat e institutit.U diplomuam, u emëruam ku donte organizata bazë e partisë apo e rinisë dhe përjetuam shokun e madh, tërmetin, revolucionin përmbysës. Demokracia erdhi dhe tek ne! 5 prill 1993... Papa viziton Shqipërinë. Unë punoja në Tiranë atë kohë, zyrën e projektit e kishim në Ministrinë e Bujqësisë dhe pata mirësinë të shoh Papën në makinën e tij antiplumb pothuajse jo më larg se 3-4 metra dhe nuk e di si ta përshkruaj atë që kam ndjerë. Mbaj mend Adën, mbeskën time 4-vjeçare që drejtonte gishtin nga shkonte makina e Papës dhe bërtiste: “Papa, Papa”, dhe e ëma e saj e emocionuar i thoshte se ai është i dërguar nga Zoti. I shihja nënë e bijë, gëzoja për vete dhe për to, por më tepër më qeshte shpirti im. Vizita e Papës për ne ishte shpresë për vazhdimësi të tilla, pasi ishin shenja drejt lirisë së ëndërruar. Një vit më vonë, unë pashe Papën të dielën për Pashkë, më 10 prill 1994, në sheshin e SHEN PJETRIT në Vatikan, pasi John dhe unë të nesërmen vumë kurorën në Romë. Prindërit e tim shoqi ishin kaq të emocionuar. Lot pashë në sytë e tyre tek filmonin Papën dhe tek bisedonin me njëri-tjetrin. Ndërsa unë mendoja se ç'mund të bënte profesori im nëse do ndodhej në këtë moment kur mijëra e mijëra njerëz prisnin përshëndetjen dhe bekimin Papal për Pashkë.Serish unë mësoja kush ishte Papa Gjon Pali i Dytë. Ishte po aq bukur, po aq paqësore, po aq shpirtmbushëse të përjetoja ato çaste. Pas kaq vitesh, tashmë në emigracion, plotësisht e lirë në zgjedhje informacioni, pa imponim, më ka mjaftuar të mësoj kush ka qenë Papa Gjon Pali apo kush janë kardinalët në Vatikan apo institucionet dhe udhëheqësit e besimeve të tjera fetare në të gjithë botën. Po kështu kam mundësuar të zgjedh rrugën time drejt Zotit dhe ndjehem absolutisht e lumtur për këtë. Ashtu si unë, ndjej se janë me mijëra ata shqiptarë që kanë gjetur qetësinë e vendin e tyre në zgjedhjen e besimit dhe rrugën e tyre drejt Zotit. Nuk e di se çfarë bëjnë netëve të vetmisë apo në moment meditimi profesorët e mi të filozofisë marksiste-leniniste. A ju shkon ndonjëherë mendja se mbase Zoti ekziston?
...................................................................................
Krye
Tuesday, July 10, 2007
Bota e Gruas Shqiptare-LINDITA AHMETI -POEZI
Linditë Ahmeti
VASHA, HELIOSI III
Këngëtari popullor e ul malin
Të dalë Heliosi.
Pëlcasin qelqet e frengjive
nga gezimi.
Virrmat nga dhembja
fiken një nga një
dhe i dorëzohen ëndrrës.
Mëkatarët e përcjellin natën
të dëshpëruar.
(Të presim o e nderuar,
ty që i mbulon fshehtësitë!)
Vasha e përgjumur
zbret shkallëve
ta hapë derën
prej nga shihet udha që shpie
kah e panjohura.
Dhe më në fund
Heliosi!
Një shkëlqim,
me një kunorë të paparë,
me gurë të cmueshëm,
e shpërndan gëzimin
i cili troket nëpër dritare,
me gishtat prej rubini,
nga lartë
poshtë,
duke dhënë shenja
ta marrësh me mend
se cfarë bukurie
nuk mund të shihet
nga poshtë lartë.
Paqe e qetësi!
Vasha
del nga nata e rëndë.
Para saj Heliosi
i ngre perdet e zeza
të natës.
Në skenë është
kopshti, vajza,
fluturat dhe bilbilat rreth saj.
Vashën e ndjekin rryma lotësh.
Heliosi i fal mollë të arta
që ajo ta ndërtojë udhën e saj
të gëzimit
derisa ajo e shikon paskajin
në të kufizuarën absolute.
Fluturat ndalen e pushojnë
në ëndrrën e saj
dhe vijnë bilbila të kaltër
t’ia akordojnë zërin
për këngën e dashurisë.
Përsëri Heliosi ia fal lirën e tij
Për t’i vënë kurorën bukurisë.
Ecën kështu vasha
duke kënduar,
duke mbajtur bardhësinë me vete,
kurse Heliosi
ia shtron udhën me flori.
Mirëpo kur Heliosi
hedh dritë
këtu poshtë,
edhe dorës së huaj
i hapet shtegu
ta kthejë cdo gjë për së prapthi
dhe përsëri Heliosi
tërhiqet
prapa mali
dhe përsëri
bie nata.
VASHA, HELIOSI III
Këngëtari popullor e ul malin
Të dalë Heliosi.
Pëlcasin qelqet e frengjive
nga gezimi.
Virrmat nga dhembja
fiken një nga një
dhe i dorëzohen ëndrrës.
Mëkatarët e përcjellin natën
të dëshpëruar.
(Të presim o e nderuar,
ty që i mbulon fshehtësitë!)
Vasha e përgjumur
zbret shkallëve
ta hapë derën
prej nga shihet udha që shpie
kah e panjohura.
Dhe më në fund
Heliosi!
Një shkëlqim,
me një kunorë të paparë,
me gurë të cmueshëm,
e shpërndan gëzimin
i cili troket nëpër dritare,
me gishtat prej rubini,
nga lartë
poshtë,
duke dhënë shenja
ta marrësh me mend
se cfarë bukurie
nuk mund të shihet
nga poshtë lartë.
Paqe e qetësi!
Vasha
del nga nata e rëndë.
Para saj Heliosi
i ngre perdet e zeza
të natës.
Në skenë është
kopshti, vajza,
fluturat dhe bilbilat rreth saj.
Vashën e ndjekin rryma lotësh.
Heliosi i fal mollë të arta
që ajo ta ndërtojë udhën e saj
të gëzimit
derisa ajo e shikon paskajin
në të kufizuarën absolute.
Fluturat ndalen e pushojnë
në ëndrrën e saj
dhe vijnë bilbila të kaltër
t’ia akordojnë zërin
për këngën e dashurisë.
Përsëri Heliosi ia fal lirën e tij
Për t’i vënë kurorën bukurisë.
Ecën kështu vasha
duke kënduar,
duke mbajtur bardhësinë me vete,
kurse Heliosi
ia shtron udhën me flori.
Mirëpo kur Heliosi
hedh dritë
këtu poshtë,
edhe dorës së huaj
i hapet shtegu
ta kthejë cdo gjë për së prapthi
dhe përsëri Heliosi
tërhiqet
prapa mali
dhe përsëri
bie nata.
Tuesday, July 03, 2007
Bota e Gruas Shqiptare-ILIRIANA SULKUQI-RECENCE
Botoi Illyria
Dehje Poetike…
( “Dje preva Flokët”- “Yesterday I cut my hair”, duke“shetitur” nëpër shtëpinë time)
NGA ILIRIANA SULKUQI
Pas emocioneve të ndërthurura që më krijuan poezitë eAlbanës me leximin e parë, fillova t’i lexoj sërish,e, disa prej tyre, thuajse po i mësoj përmendësh, gjëqë rrallë ndodh me mua kjo gjë. Ende nuk e kamvendosur në bibliotekën time të “mërguar”, pasi më“sillet rrotull” nëpër shtëpi, sa nga duart e mia, sanga të vajzës dhe të kujtdo që vijnë për një vizitëdhe e shohin “sa andej këndej”... aq sa , disapika yndyre dhe erë kuzhine mund t’ia shohë dhe ndjejëkushdo. Befasohesh nga rrëfime kohore dhebashkëkohore që të lidhin me dhimbjen.Era e ndryshimeve, e ngrohtë apo e ftohtë, e nxehtëapo e akullt, kaloi edhe nëpër vitet më të bukura tëmoshës së poetes, kështu s’ka se si të mos liningjurmë edhe në vargjet e saj, pasqyrë e ndijimeve,perceptimeve . Në kohë të vështira jetohen jetë tëvështira, ku ajo që e pëson më shumë është Dashuria,në kuptimin më të gjerë të saj. Pra , kuptohet qëmotimet e mallit, të mërgimit…, patjetër do të hyjnënatyrshëm nëpër krijimtari, herë si brenga, herë siklithma, herë si pendesa, herë si falje. Këto motivepreken me dinjitet, pa bërë “qaramanen”, por prekshëm, dhimbshëm, butësisht,me metafora femërore, me figuratë natyrshme, aspak të kërkuara…Titulli " Dje preva flokët" është sa i bukur aq edheintrigues. Kur lexon poezinë e kupton se s'ështëthjesht një prerje flokësh, por një përpjekjeshpirtërore e dështuar për t’u shkëputur me tëkaluarën... Nga e kaluara nuk shkëputemi dot padhimbje dhe as artificialisht. Ky është mesazhi ipoezisë që mbërthehet në dy vargjet e fundit " pa tydhe pa flokët /dy herë e zhveshur". Do të thoja qëështë një poezi e denjë për çdo antologji të letërsisëshqipe, dhe jo vetëm ajo. Po citoj një poezi tëshkurtër: "Pse të desha ty?... Sepse ti zgjove tekunë /sekretin e rinisë sime/unë çelsin e kisha harruar/ e humbur diku/ Si munde ta gjesh ti?“Blerta” -Albanë apo Albana -“Blertë ”, e kambështjellë me kujdes gjithë poezinë e saj me njëmëndafsh magjik, ku, sa herë e lexon, ndjen butësi,dhe padashje të shpëton ndonjë lot, nga gjithë ata lotqë ajo i ka përtypur brenda vetes, duke “ngrënë vetenme dhëmbë”, në emër të faljes, në emër të ndryshimeve,në emër të lirisë së individit (“Çukitje nëdritare”fq.60…). Ajo pranon , edhe pse me dhimbjerealitetin, dhe qetësisht mundohet ta jetojë duke ecurpërpara, duke u mbajtur fort pas njerëzores –Dashuri (“Dashuria ime”fq.66 ). Këtu është edhe sekreti i“kodit “ të komunikimit të poetes me të gjithashtresat e lexuesve. E lirë, e sinqertë, paparagjykime ndaj motiveve lirike që ishin “tabu”, apoedhe kur shkruheshin, fshiheshin në njëqind sirtare.Një gjethe e varur nga vjeshta kishte mbeture vetme në trupin e dimrit të lagësht e të bardhë,sot kallkan u këput e ra mbi pezullin e dritares simeNdoshta kështu do të kisha rënë edhe unë at’herë….Sikur të mos më kishe mbajtur ti, dashuria ime!Nuk mund të rri pa përmendeur poemën "Rini e dytë”.Historia e dhimbshme e një brezi të kaluar, e gruas qësakrifikon rininë e saj dhe gjithë jetën për të qenëvetë nënë e vetë babë për fëmijët e vet. Ndjej endedridhjen e zemrës së poetes kur thotë: "Ç'tu them/ qënëna ime zakonin kish ruajtur në zemër /më shumë sedashurinë? E dekoratat e njerëzve për ndershmërinë?Se qëndroi e fortë e gjysëm llafi si doli / e bravo iqoftë se burrë të dytë s'mori?!...” Eshtë një thirrjepër nderim deri në dhimbje të nënave tona, që qenëbërë skllave të rregullave të ngurta të kanunit,trashëguar nga e kaluara. Kjo poezi ka përlotur dhedo të përlosë shumë sy lexuesish, që ndjejnë dramën engjashme në mos tek vetja, tek motra, shoqja,kolegia…. Albana, duke derdhur ndjenjat e saj megjenerozitet, hyn në resonancë me shpirtin e lexuesit,pa dallim moshe, siç është edhe vetë shpirti i saj qënjeh vetëm moshën –Blertë. Ka shumë të drejtë poetiVaid Hyzoti kur shkruan se duke lexuar librin eAlbanës , pa aty një vajzë njëzet e një vjeçe " Nësepoeti ka një shpirt të ri, atëhere do shkruar pa vënëfotografi në libër e pa cv. "Nuk le dot pa përmendur edhe poezinë "Dhimbje dhemall"- mbresa nga vizita e parë e autores në Kosovë ,në vitin 2001. Autorja ndihet e tronditur sepsendodhet në një tokë që është e saj, por që ia kanëmohuar prej dekadash.“ Një mollë për dashuri ndahet me dysh, një pjeshkëgjithashtu,/por një atdhe për dashuri nuk ndahet në dyshkurrsesi!Dhe përfundon:"Nuk e ndjeva mungesën tënde në Prishtinë, Tiranë,/çfarë ndjeva ishte Dhimbje… dhe Mall!”. Poezitë e Albanës janë të thjeshta, shumica prej tëcilave të japin ndjesinë e të kënduarit me vete. Nukshohim stilizime figurash “moderne”. Sejcila prej tyreështë vetvetja dhe vetja që bën të tjerët.Albana-poete të ofron situata emocionale dhe njerëzoresa shpesh thua…’”Ua, sikur e ka shkruar për mua…!”, “Sikur e kam shkruar unë…!”, “…Edhe mua kështu më kandodhur…!” Para disa javësh pata nje bisedë me njëkoleg, i cili më tha se këtë poezi e kishte mësuarpërmendësh ai edhe e dashura e tij. U dukej sikurautorja e kishte shkruar për ta. .Lëvizja poetike e Albana M. Llifschin, në kohë dhenë hapësirë .Motivet e poezive lëvizin nga njeri shtet në tjetrin,nga Shqipëria në Europë, nga Kosova , në Amerikë(nëpër shtetet e saj)…. Sigurisht që peshën më tërëndë dhe hapësirën më të madhe në vëllim e mban“Hallemadhja”- Dashuri, brengë, dhimbje, mall, që jovetëm poeti, por askush nuk do të shpëtojnë dot prejsaj. … Vargu i saj di të falë, edhe pse me shpirt tëdrithëruar; i dhemb tej vetvetes ndarja, largimi,zemërimi…Duke qenë shumë larg, gjeografikisht, nga nëna,vëllai, të afërmit dhe të njohurit e saj, por ca mëshumë nga ata që nuk mund ta kuptojnë mendimin dheshpirtin e saj profetik, poetja ndjehet e vetmuar.Pak vargje ze në gjithë vargjet e saj vetmia, por kaqmjafton, për të thënë se këtë dhimbje po e përjetojnë,nga dita në ditë e më shumë, të rritur e të vegjël,gjyshër apo fëmijë, dashuri apo mbidashuri…(“…e vetmeshetis në avenjunë N /me çap të lehtë kthehem pas / nëheshtje qortoj botën që fle, /nuk kam askend me kë tëflas”.Universalizimi i ndjenjës së dashurisë, çka do tëthotë se ajo nuk e ka parë dhe kërkuar atë tek njëobjekt i veçuar, qoftë ky dhe i adhuruar prej saj, pornë një kompleks të pafund njohjesh, ndarjesh,kërkimesh, dëshirash e lënies së saj për të tjetrët,si një trashëgimi e çmuar, prej të cilave poetët nukfituan gjë për vete, përveç zgjedhjes më të dëshiruarpër këdo - për ta jetuar jetën –është mesaszhi–Kryefjalë që përcjell tek lexuesi ky vëllim poetik.Lirizmi i Albana M. Lifschin rrezaton drejt nesh,feminitet, delikatesë dhembshuri, të cilat, në mjaftraste, duket sikur i braktisin përmasat e tyre tëzakonshme dhe trokasin në portën e hiperbolës për mëtë thjeshtin e më fisnikun qëllim: ta bëjnë lexuesintë jetojë pak çaste të bukura, ashtu si vetë krijuesjae këtyre lirikave.Emocionin lirik, Albana, nuk e përdor si dukje, sifasadë për t’u bërë me zor interesante, por si njëmënyrë të përzgjedhur, si një pohim të ekzistenës sësaj, që i përket botës reale, me të gjitha dhimbjetqë ajo mbart.“Dje preva flokët”(fq.12), “Shpirti ipoetes”(fq16),“Trupi dhe shpirti” (fq.22), “Nuk e dipër ju…”(fq.20), “Pse erdhe kaq vonë”(fq28),“Ike ti”(fq.48 ), ”Moment”( fq.50), “Buqetë lulesh në tëgdhirë”(fq. 56), “Dashuria ime”(fq.66), “Zgjimi”(fq.80), “E papritura”(fq.86), “Puthja” (fq.132),“Gjethja”(fq.134), “E di për çfar më ka marrëmalli?”(fq.144), “Pejsazh darke”(fq.166),… janë, padyshim, nga lirikat më të bukura të këtij vëllimi, kuflet një një zë shpirtëror me emrin Blertë, Albanë,apo çdo emër tjetër që ndjehet brenda këtyremonologjeve poetikë.“Nuk e di për ju,por muamë janë plasaritur buzë për një puthjepër puthjen e atijqë mbeti qiej larg nga unë…”…“dy herë hyra sot në dushdy herë dola…e tharëPuthjen që më le në gushëNuk desha uji të ma marrë…”“U ktheve një momentSa të shkëmbenim lotët,vetëm një sekondë,sa të më ngrije kokënU largove i kërrusurDuke mallkuar botën”E gjithë natyra bëhet pjesë e lirikës Albë-Blertë,qëtë ngacmon ndjenjën dhe përfytyrimin:, diell, hënë,shi, borë, lule, zog, pëllumb, erë stinë (verë evjeshtë, dimër e pranverë), …:“Mëngjes vere”, “Nuk diç’gjau me verën”, “Luleshqerra nëUilliamsburg”,”Çukitje në dritare”, “Zgjimi”,“Batica”, “Gjethja”, “Xhaketa e dashurisë”, “KujtimDimri”,etj…Natyra shfaqet në poezitë e Albanës me kuptimin esaj të vërtetë, herë metaforikisht, sipas mendimit qëajo kërkon të përcjellë, herë e trupëzon atë (natyrën) me shpirtin e saj poetik. Ajo “luan” dhimshëm mestinët (“Xhaketa e dashurisë”, “Gjethja”), sikur atotë jenë bashkëfajtore me botën e gjallë.Por , ndodh, në ndonjë rast, që natyra të“zhvleftësohet”, trishtueshëm. Lexoni, ju lutem:”Kuvete, e dashur?”Midis dy botëve,Midis dy jetëve-Njera e lënëTjetra e panxënë.Ku vete e dashur?Nëna e braktisur,Njerka e stolisur,ti ëndërr e grisur…Endesh rrugëve hije,bukuri Perëndie;natyra përrethnuk ka asnjë shije……. Tashmë, natyra nuk “ka fytyrë” t’i bëjë karshillëkdramës njerëzore; tashmë, stuhitë e saj e kanë bërë tëvetën, duke rrëzuar e shkatërruar gjithçka të brishtëdhe të sapolindur, qoftë kjo një gjethëzë e njomë, aponjë dashuri që vdes pa lindur. Tashmë, as “Blerta” nukështë më Blertë, por një poete që klith sëbrendshmi,retorikisht. E dhimbshme , por e vërtetë. Kur brendateje vdes diçka më frymore se natyra, atëhere, bieedhe pushteti i saj mbi ty.Shpesh, poezitë, seç hedhin mbi “shqisat” e tyreshpirtërore një vello magjike që është aq natyrore.Me cipëvellon e tyre, ato veshin “kërcijtë e pemëve,që kushedi/pse i la skelete të nderur të zi”, dëboraqë mbuloi gjithçka me të bardhë…(“KujtimDimri”-fq.154).Hiperbolat, që nxjerrin krye herë pas here, janëshprehje e stilit të saj të pjekur, të cilat, duke ugërshetuar me antitezat dhe pyetjet retorike, tregojnëse kemi të bëjmë me një poete të mirëfilltë dhe jo menjë provë për t’u rreshtuar me poetët.Valëdallgët poetike të këtij vëllimi, që na vijnë parasyve dhe na futen në shpirt si “Batica dhe Zbatica” tëvetë jetës tokësore dhe ca më shumë të jetësshpirtërore, po të mundja, do t’u kisha thurur njëkurorë me “Luleshqerat” e Albanës dhe me luleshqerrate të gjitha dashurive tona të virgjëra. Të jeni tësigurt , se në fundin e çdo “loje”: “Më do, s’më do”,do t’ju dilte që, Dashuria , gjithmonë të do, nëse eka emrin Dashuri… Dhe Albana, për ta quajtur Dashurinë- Dashuri, i lutet: ”…Ngrije kokën lart, besomë, mëshih! (“Unë nuk kisha ikur”, vargu i fundit).Poezi të tilla, të dala nga një botë e pasurshpirtërore, janë të denja për t’u përkthyer dhe përt’ia dhënë lexuesit anglisht folës e atij evropian.Ndaj, mendoj se bashkëpunimi i suksesshëm midis poetessë talentuar Albana Mëlyshi Lifschin dhe linguistittë shquar Profesor Peter Prifti në Kaliforni, qërealizohet me vëllimin poetik dygjuhesh”Yesterday Icut my hair”,është një hap drejt atij objektivi që,vetë poetja, shtroi para lexuesit në një shkrim tësaj, botuar tek ILLYRIA, me rastin e 5-së vjetorit tëkrijimit të Shoqatës së Shkrimtarëve Shqiptaro -Amerikane, për prezantimin e vlerave letrare ekulturore të botës shqiptare tek lexuesi amerikan.Kujtoj këtu thënien e shkrimtarit Naum Prifti :"…vlerat tona duhet t’i zhvillojmë në gjuhën tonë ,por për t’i mbrojtur duhet t’i mbrojmë në gjuhë tëhuaj".Në Amerikë kanë ardhur shkrimtarë dhe poetë tëafirmuar, të cilëtduhen ndihmuar t’u njihen vlerat e letrave shqipe edhenë gjuhë të huaj,në gjuhën angleze, që është gjuha enjohjes në botën e sotme.Albana, edhe pse i hoqi tisin virgjëror BlertaTiranës, mbetet sërish një Blertë e virgjër, veçse, ika ca borxhe për t’ia larë , nëse do që Blerta të jetëmikja e saj poetike. Them “borxhe”, pasi, për shumëkohë, e “braktisi”atë, e la në gjumë letargjik…;them”borxhe”, sepse, ashtu si ajo vetë, nga dita nëditë po rritej, forcohej, dhe pasurohej me eksperiecadhe njohje të reja situatash e personazhesh, duhett’ia transmetonte edhe Blertës së saj – poetikisht(edhe pse si Albanë na i ka transmetuar në prozë-kujtovëllimet e saj me tregime!).***…Edhe unë, sikundër ju , sikundër poetja në fjalë ,nuk mund t’i themi të gjitha në një shkrim apo vëllim.Unë, psh., kam mbetje fjalësh; ti, lexues kembetje…dëshirash për të lexuar më shumë shkrime mevlerë…Ndërsa poetja e “Dje preva flokët”, ka ”Mbetjepoezish”, “të harruara në sirtar…/mbi tavolinë…,/tëngjeshura në çantë…”Dëshiroj që mikja ime Albanë, të mos i gjejë më“Mbetjet…” e trishtuara !Le ti lemë lexuesit të shijojnë rininë e shpirtit tëpoetit, atë shpirt të bukur, të cilit i këndon edhevetë poetja:" Mbrëmë një gotë verë piva me një poete,pashë si shpirtin magjisht derdhi në gotë…Unë fshehurazi gotat i shkëmbevadhe shpirtin ia mora me vete"…Gjithsesi pranë dhe larg njera-tjetrës, “Blerta” dheAlbana nënshkruan me firmën e tyre :“Dje prevaflokët”, me një ballinë intriguese - dy sy që tëshohin në sy, realizuar nga vetë bashkëshorti i saj,Paul Lifschin dhe shtypur me kujdes dhe cilësi nështypshkronjën “Arbëria” .
Bota e Gruas Shqiptare-ALBANA M.LIFSCHIN-Proze
Shpallja e Pavaresisë së Amerikes
Në skenën e historisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës asnjë ngjarje nuk ka patur atë rëndësi aq të madhe sa Shpallja e Deklaratës së Pavarësisë.
Në 7 qershor 1776 Riçard Henri Li nga Virgjinia i ofroi Kongresit të dytë kontinental mocionin në të cilin nëpërmjet të tjerave thuhej se "Kolonitë e bashkuara, janë dhe kanë të drejtë të jenë shtete të lira të pavarura, të shkëputura nga çdo detyrim me Kurorën Britanike."
Por përderisa ende shumë delegatë nuk ishin gati për një hap kaq drastik siç ishtë ai i pavarësisë, Kongresi e shtyu vendimin edhe tre jave të tjera duke u dhënë kohë të mendoheshin. Ndërkohë Kongresi caktoi pesë delegatë për të hartuar projektin e Deklaratës se Indipendences, midis të cilëve Tomas Xhefersonin,( me i riu nga ta) e bashkë me të Xhon Adams, Benxhamin Frenklin, Roxher Sherman dhe Robert Livingston. Tomas Xhefersonit i takon merita e Deklaratës se Pavarësisë së SHBA.
Kur shkroi Deklaratën e Pavarësisë, si anëtar i kongresit të dytë Kontinental, delegati Virxhinias, Xhefersoni, ishte vetëm 32 vjeç. Ai donte që deklarata të shkruhej nga avokati Xhon Adams, por Xhon Adamsi insistoi që deklarata të shkruhej nga Xhefersoni dhe madje i dha Xhefersonit këto arsye: "E para, se ti je nga Virxhinia, (Xhorxh Washingtoni, Xhejms Madison e Petrik Henri ishin gjithashtu nga Virxhinia )
Arsyeja e dytë: Ti je më pëlqyshëm se unë. Arsyeja e tretë: Ti shkruan 10 herë më mirë së unë.
Deklarata e Pavarsisë e shkruar prej Xhefersonit është dokumenti historik që shkëputi Amerikën nga Britania e madhe, ishte akti i çlirimit të saj dhe hedhja e themeleve të një shteti të ri.
Në deklaratë Tomas Xhefersoni pasi bënte analizën e pakënaqësisë së kolonive ndaj Britanisë së madhe rendiste arsyet që justifikonin shkëputjen e kolonive amerikane prej saj. Në Deklaratën e Pavarësisë thuhej se "qeveria egziston vetëm për të siguruar të drejtat e popullit dhe kur ajo behet destruktive; atëherë populli ka të drejtë ta ndryshojë apo refuzojë atë qeveri e të zgjedhë një tjetër që i përgjigjet aspiratave të tij"
Idea themelore "Të gjithë njerëzit janë të barabartë" ishte një ide revolucionare në atë kohë kur bota perëndimore jetonte në sundimin e familjeve mbretërore që gëzonin pasuri e privilegje që i veçonin shumë nga njerëzit e tjerë, të zakonshëm.
Kjo ide ishte revolucionare edhe për vetë Amerikën, që në atë kohë një e pesta e popullsisë të saj ishin skllevër.
Aprovimi i Deklaratës së Pavarësise nuk u bë në mënyrë të menjëherëshme, pa debate. Ishte një hap shumë i rëndësishëm dhe aspak i lehtë për t'u hedhur.
Në mëngjesin e 1 Korrikut rezolucioni i Riçard Henrit u lexua përsëri e u hodh për aprovim. Debate të zjarrta u bënë në datën 1 dhe 2 korrik. Delegatët e Pensilvanisë dhe Nju Jorkut nuk donin të nxitoheshin në marrjen e vendimit.
Të tjerë mendonin se ishte koha që duhej vendosur pasi kolonitë aktualisht po luftonin.
Në mbyllje të datës 2 korrik, përfaqësuesit e 12 kolonive u shprehën në favor të rezolutës së Riçard Henrit për shkëputje të kolonive nga Anglia. Atëhere deklarata e shkruar nga Tomas Xhefersoni u lexua edhe një herë nga ai dhe u analizua me kujdes pjesë pjesë. Me pak ndryshime të vogla deklarata u aprovua ashtu siç e kishte shkruar ai. Deklarata shpallte se " të gjithë njerëzit janë krijuar të barabartë dhe nga Krijuesi u janë dhënë të drejta të pamohushme si jeta liria dhe kërkimi i lumturisë."
Këto ishin të drejta themelore të cilat nuk mund tua merrte askush.
Pastaj Xhefersoni vazhdoi:"Ndaj që të sigurohen këto të drejta, ngrihen qeveritë me pushtet të dhënë nga pëlqimi i të qeverisurve.."
Kjo do të thoshte që qeveritë duhet të gëzojnë pëlqimin, aprovimin e popullit.
Kështu pas debateve, Kongresi Kontinental, në mbrëmjen e 4 Korrikut 1776, aprovoi Deklaratën e Pavarësisë me miratimin e 12 kolonive. Nju Jorku e shtoi votën e tij më vonë, kur përfaqsuesve të tij u erdhën udhëzimet.
Erdhi momenti i firmosjes. Firmosja kërkonte kurajo. Përfaqësuesit ishin të ndërgjegjshëm se me firmosjen e këtij akti, nëse Anglia do ta shtypte lëvizjen, ata kishin firmosur vdekjen e tyre. I pari që hodhi firmen ishte Xhon Henkoku (John Hancock) përfaqsuesi i Massachussets. Ishte një firmë e madhe
"Në këtë mënyrë, mbreti s'do këtë nevojë të vërë syzet për ta parë" u shpreh ai pasi la penën.
Me firmosjen e Deklaratës së Pavarësisë nga përfaqësuesit e kolonive, më 4 korrik 1776, një shtet i ri, i pavarur u lind. Të trembëdhjetë kolonitë angleze krijuan Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Përfaqësuesit e popullit, sipas fjalëve të Tomas Xhefersonit betoheshin se do ta mbronin pavarësinë me jetën e nderin e tyre. Kopjet e Deklaratës së Pavarësisë u nisën menjëherë për tu shpërndarë në të 13 kolonitë. Në datën 9 Korrik Deklarata e Pavarësisë mbërriti në Nju Jork. Ajo iu lexua trupave të gjeneral Uashingtonit dhe ushtarët duke thirrur "Urra" hodhën kapelet në erë. Atë natë statuja e mbretit Xhorxh III, në Bowling Green, në Manhattan u rrëzua nga piedestali.
Kuriozitete nga Dita e Pavarësisë
"4 korrik 1776. Asgjë me rëndësi"
Në 4 korrik 1776, kur Këmbana e Filadelfias shënonte firmosjen e Deklaratës se Pavarësisë së 13 kolonive amerikane nga perandoria britanike, për ironi të fatit mbreti i Anglisë, Xhorxh III, shkruante në ditarin e tij: "4 korrik 1776. Asgjë me rëndësi"
Këtë lajm shumë të rëndësishëm, që përbënte një pikë kthese jo vetëm në historinë e marrëdhënieve të Britanisë së Madhe me Amerikën por edhe në historinë botërore, mbreti do ta merrte vesh dy muaj më vonë.
Këmbana e Lirisë
Kush ka patur rastin të vizitojë qytetin historik të Filadefias ka parë edhe këmbanën e madhe që lajmëroi Shpalljen e Pavarësisë nga Anglia. Këmbana e famshme mori emrin Këmbana e Lirisë. Kjo këmbanë qe bërë vite më parë që në 1751, në kujtim të lirisë që themeluesi i Pensilvanisë, Uilliam Pen i dha kolonisë. Madje mbi këmbanën ka një mbishkrim: ''Shpall lirinë gjithë vëndit dhe banorëve të saj."
Këmbana është riparuar dy herë që nga ajo kohë. Ajo ka rënë në të gjitha rastet e ngjarjeve të rëndësishme.
Sot këtë këmbanë të vendosur në Hollin e Indipendencës së Filadelfias si simbol të lirisë amerikane, e vizitojnë më shumë se 1 milion njerëz në vit.
Vula e shtetit të ri.
Ditën e adoptimit të Deklaratës së Independencës amerikane, Kongresi Kontinental zgjodhi një komision që të bënte dizenjon e vulës së shtetit të ri. Megjithatë konceptimi i vulës mori vite derisa u aprovua. Figura qëndrore siç vihet re edhe në dollarin amerikan është një shqiponjë (simbol i lirisë) e cila mban një degë ulliri dhe nën thonj mbërthen 13 shigjeta. Në të shkruhet "E pluribus Unum." Këto fjalë latine do të thonë "nga shumë-një" që nënkupton se Amerika u krijua nga bashkimi i shumë kolonive. Ishin pikërisht 13 kolonitë e para ato që formuan shtetin amerikan. Ato u përfaqësuan nga 13 yjet të vendosur mbi kokën e shqiponjës.
Albana Lifschin ( Nga "Udhetim ne historine Amerikane", bot.2003).
Në skenën e historisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës asnjë ngjarje nuk ka patur atë rëndësi aq të madhe sa Shpallja e Deklaratës së Pavarësisë.
Në 7 qershor 1776 Riçard Henri Li nga Virgjinia i ofroi Kongresit të dytë kontinental mocionin në të cilin nëpërmjet të tjerave thuhej se "Kolonitë e bashkuara, janë dhe kanë të drejtë të jenë shtete të lira të pavarura, të shkëputura nga çdo detyrim me Kurorën Britanike."
Por përderisa ende shumë delegatë nuk ishin gati për një hap kaq drastik siç ishtë ai i pavarësisë, Kongresi e shtyu vendimin edhe tre jave të tjera duke u dhënë kohë të mendoheshin. Ndërkohë Kongresi caktoi pesë delegatë për të hartuar projektin e Deklaratës se Indipendences, midis të cilëve Tomas Xhefersonin,( me i riu nga ta) e bashkë me të Xhon Adams, Benxhamin Frenklin, Roxher Sherman dhe Robert Livingston. Tomas Xhefersonit i takon merita e Deklaratës se Pavarësisë së SHBA.
Kur shkroi Deklaratën e Pavarësisë, si anëtar i kongresit të dytë Kontinental, delegati Virxhinias, Xhefersoni, ishte vetëm 32 vjeç. Ai donte që deklarata të shkruhej nga avokati Xhon Adams, por Xhon Adamsi insistoi që deklarata të shkruhej nga Xhefersoni dhe madje i dha Xhefersonit këto arsye: "E para, se ti je nga Virxhinia, (Xhorxh Washingtoni, Xhejms Madison e Petrik Henri ishin gjithashtu nga Virxhinia )
Arsyeja e dytë: Ti je më pëlqyshëm se unë. Arsyeja e tretë: Ti shkruan 10 herë më mirë së unë.
Deklarata e Pavarsisë e shkruar prej Xhefersonit është dokumenti historik që shkëputi Amerikën nga Britania e madhe, ishte akti i çlirimit të saj dhe hedhja e themeleve të një shteti të ri.
Në deklaratë Tomas Xhefersoni pasi bënte analizën e pakënaqësisë së kolonive ndaj Britanisë së madhe rendiste arsyet që justifikonin shkëputjen e kolonive amerikane prej saj. Në Deklaratën e Pavarësisë thuhej se "qeveria egziston vetëm për të siguruar të drejtat e popullit dhe kur ajo behet destruktive; atëherë populli ka të drejtë ta ndryshojë apo refuzojë atë qeveri e të zgjedhë një tjetër që i përgjigjet aspiratave të tij"
Idea themelore "Të gjithë njerëzit janë të barabartë" ishte një ide revolucionare në atë kohë kur bota perëndimore jetonte në sundimin e familjeve mbretërore që gëzonin pasuri e privilegje që i veçonin shumë nga njerëzit e tjerë, të zakonshëm.
Kjo ide ishte revolucionare edhe për vetë Amerikën, që në atë kohë një e pesta e popullsisë të saj ishin skllevër.
Aprovimi i Deklaratës së Pavarësise nuk u bë në mënyrë të menjëherëshme, pa debate. Ishte një hap shumë i rëndësishëm dhe aspak i lehtë për t'u hedhur.
Në mëngjesin e 1 Korrikut rezolucioni i Riçard Henrit u lexua përsëri e u hodh për aprovim. Debate të zjarrta u bënë në datën 1 dhe 2 korrik. Delegatët e Pensilvanisë dhe Nju Jorkut nuk donin të nxitoheshin në marrjen e vendimit.
Të tjerë mendonin se ishte koha që duhej vendosur pasi kolonitë aktualisht po luftonin.
Në mbyllje të datës 2 korrik, përfaqësuesit e 12 kolonive u shprehën në favor të rezolutës së Riçard Henrit për shkëputje të kolonive nga Anglia. Atëhere deklarata e shkruar nga Tomas Xhefersoni u lexua edhe një herë nga ai dhe u analizua me kujdes pjesë pjesë. Me pak ndryshime të vogla deklarata u aprovua ashtu siç e kishte shkruar ai. Deklarata shpallte se " të gjithë njerëzit janë krijuar të barabartë dhe nga Krijuesi u janë dhënë të drejta të pamohushme si jeta liria dhe kërkimi i lumturisë."
Këto ishin të drejta themelore të cilat nuk mund tua merrte askush.
Pastaj Xhefersoni vazhdoi:"Ndaj që të sigurohen këto të drejta, ngrihen qeveritë me pushtet të dhënë nga pëlqimi i të qeverisurve.."
Kjo do të thoshte që qeveritë duhet të gëzojnë pëlqimin, aprovimin e popullit.
Kështu pas debateve, Kongresi Kontinental, në mbrëmjen e 4 Korrikut 1776, aprovoi Deklaratën e Pavarësisë me miratimin e 12 kolonive. Nju Jorku e shtoi votën e tij më vonë, kur përfaqsuesve të tij u erdhën udhëzimet.
Erdhi momenti i firmosjes. Firmosja kërkonte kurajo. Përfaqësuesit ishin të ndërgjegjshëm se me firmosjen e këtij akti, nëse Anglia do ta shtypte lëvizjen, ata kishin firmosur vdekjen e tyre. I pari që hodhi firmen ishte Xhon Henkoku (John Hancock) përfaqsuesi i Massachussets. Ishte një firmë e madhe
"Në këtë mënyrë, mbreti s'do këtë nevojë të vërë syzet për ta parë" u shpreh ai pasi la penën.
Me firmosjen e Deklaratës së Pavarësisë nga përfaqësuesit e kolonive, më 4 korrik 1776, një shtet i ri, i pavarur u lind. Të trembëdhjetë kolonitë angleze krijuan Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Përfaqësuesit e popullit, sipas fjalëve të Tomas Xhefersonit betoheshin se do ta mbronin pavarësinë me jetën e nderin e tyre. Kopjet e Deklaratës së Pavarësisë u nisën menjëherë për tu shpërndarë në të 13 kolonitë. Në datën 9 Korrik Deklarata e Pavarësisë mbërriti në Nju Jork. Ajo iu lexua trupave të gjeneral Uashingtonit dhe ushtarët duke thirrur "Urra" hodhën kapelet në erë. Atë natë statuja e mbretit Xhorxh III, në Bowling Green, në Manhattan u rrëzua nga piedestali.
Kuriozitete nga Dita e Pavarësisë
"4 korrik 1776. Asgjë me rëndësi"
Në 4 korrik 1776, kur Këmbana e Filadelfias shënonte firmosjen e Deklaratës se Pavarësisë së 13 kolonive amerikane nga perandoria britanike, për ironi të fatit mbreti i Anglisë, Xhorxh III, shkruante në ditarin e tij: "4 korrik 1776. Asgjë me rëndësi"
Këtë lajm shumë të rëndësishëm, që përbënte një pikë kthese jo vetëm në historinë e marrëdhënieve të Britanisë së Madhe me Amerikën por edhe në historinë botërore, mbreti do ta merrte vesh dy muaj më vonë.
Këmbana e Lirisë
Kush ka patur rastin të vizitojë qytetin historik të Filadefias ka parë edhe këmbanën e madhe që lajmëroi Shpalljen e Pavarësisë nga Anglia. Këmbana e famshme mori emrin Këmbana e Lirisë. Kjo këmbanë qe bërë vite më parë që në 1751, në kujtim të lirisë që themeluesi i Pensilvanisë, Uilliam Pen i dha kolonisë. Madje mbi këmbanën ka një mbishkrim: ''Shpall lirinë gjithë vëndit dhe banorëve të saj."
Këmbana është riparuar dy herë që nga ajo kohë. Ajo ka rënë në të gjitha rastet e ngjarjeve të rëndësishme.
Sot këtë këmbanë të vendosur në Hollin e Indipendencës së Filadelfias si simbol të lirisë amerikane, e vizitojnë më shumë se 1 milion njerëz në vit.
Vula e shtetit të ri.
Ditën e adoptimit të Deklaratës së Independencës amerikane, Kongresi Kontinental zgjodhi një komision që të bënte dizenjon e vulës së shtetit të ri. Megjithatë konceptimi i vulës mori vite derisa u aprovua. Figura qëndrore siç vihet re edhe në dollarin amerikan është një shqiponjë (simbol i lirisë) e cila mban një degë ulliri dhe nën thonj mbërthen 13 shigjeta. Në të shkruhet "E pluribus Unum." Këto fjalë latine do të thonë "nga shumë-një" që nënkupton se Amerika u krijua nga bashkimi i shumë kolonive. Ishin pikërisht 13 kolonitë e para ato që formuan shtetin amerikan. Ato u përfaqësuan nga 13 yjet të vendosur mbi kokën e shqiponjës.
Albana Lifschin ( Nga "Udhetim ne historine Amerikane", bot.2003).
Bota e Gruas Shqiptare-AIDA DISMONDY-TREGIM
VIJAT
Vija te bardha, bojkafe dhe bezhe marshojne poshte e perpjete ne fushen e ndare te spitalit.
Nje marshim qe te con kurrkund vecse para, mbrapa, majtas, djathtas dhe ne cdo drejtim prek telat e hekurt ose murin e ftohte. Vijat perplasen me njera tjetren ne nje katastrofe monstruoze, ne nje pafundesi deshperimi. Brenda tyre jane trupat e lodhur, te rraskapitur, te derrmuar, te shpuar, te mos ushqyer mire. Mbi to duken kokat e transformuara, me floke te prere pa forme, me floke te harlisur, te ndotur, por ka dhe koka ne anen tjeter qe jane floke rruar.
Vijat levizin dhe krijojne nje panorame marramendese gati ne hipnotizim.
Dy fusha: nje per grate, nje per burrat.
Qenie njerezore levizin poshte e larte, majtas, djathtas, duke terhequr me vete me shpine, kraharor, kembe e krahe vijat e bardha, bojkafe dhe bezhe. Duart jane te zena nga cigaret.
Jete te syrgjynosura ne shkretetiren e cmendurise. Jete qe vazhdojne ekzistencen ne dhimbje. Jete te harruara ne nje qoshe te lena ne meshiren e botes sikur qente e lene rrugeve ne meshiren e plehrave.
Dhimbje ka cmenduria, ndonese shume prej fytyrave kane nje buzeqeshje te fiksuar.
Marsh marsh marsh pa fund.
Nje grua afrohet, me pershendet, s¢e di emrin e saj, e ka harruar, porse nje emer e mban mend.
Stela, eshte vajza ime, me thote. Mbledh duart ne gji a thua se mrekullisht perpara saj do te shfaqet nje foshnje qe te mund ta perkedhele. Stela, ma moren? Dua te dal prej ketu, dua te shkoj tek Stela?
Dhimbje nene, e mbledhur grusht e harruar ne cmenduri. Duart mbledhur shtrengojne gjokset a thua se prej tyre do te shpertheje qumeshti qe la femijen pa ushqyer e do te bucoje sikur llava e nje vullkani dhe do te niset neper rruget e qytetit e te fshatrava t¢u bashkohet lumenjeve dhe burimeve e mbase prej tyre Stela imagjinare apo e vertete do te marre jete.
Cigare kerkon. Natyrisht, racioni i hershem, bashkeudhetari i dhimbjes dhe cmendurise.
Dua te largohem. Vecse s¢mundem. Gruaja rri pas kangjellave dhe me deshperim me shikon dhe kerkon nje premtim: Une duhet t¢i gjej Stelen dhe t¢ia sjell.
Stelen ja moren nga duart. Dhe fillon e kendon nje nina nana qe une s¢e kuptoj, me shikon dhe me duart ne gjoks sikur te perkedhele nje foshnje me shikon dhe si ulkonja qe leshon ungerimen per kelyshet e saj, nderpret nina nanen dhe therret: Stela.
Dy njolla te bardha vrapojne drejt meje, pertej meje, dhe marrin gruan e paemer.
Vija te bardha, bojekafe dhe bezhe si vargonje te stermedhenj te nje zinxhiri levizin poshte e perpjete, majtas e djathtas, rrotullohen per te asfiksuar jetet qe mbajne brenda.
© Aida Dismondy, Korrik 2007-07-02
Vija te bardha, bojkafe dhe bezhe marshojne poshte e perpjete ne fushen e ndare te spitalit.
Nje marshim qe te con kurrkund vecse para, mbrapa, majtas, djathtas dhe ne cdo drejtim prek telat e hekurt ose murin e ftohte. Vijat perplasen me njera tjetren ne nje katastrofe monstruoze, ne nje pafundesi deshperimi. Brenda tyre jane trupat e lodhur, te rraskapitur, te derrmuar, te shpuar, te mos ushqyer mire. Mbi to duken kokat e transformuara, me floke te prere pa forme, me floke te harlisur, te ndotur, por ka dhe koka ne anen tjeter qe jane floke rruar.
Vijat levizin dhe krijojne nje panorame marramendese gati ne hipnotizim.
Dy fusha: nje per grate, nje per burrat.
Qenie njerezore levizin poshte e larte, majtas, djathtas, duke terhequr me vete me shpine, kraharor, kembe e krahe vijat e bardha, bojkafe dhe bezhe. Duart jane te zena nga cigaret.
Jete te syrgjynosura ne shkretetiren e cmendurise. Jete qe vazhdojne ekzistencen ne dhimbje. Jete te harruara ne nje qoshe te lena ne meshiren e botes sikur qente e lene rrugeve ne meshiren e plehrave.
Dhimbje ka cmenduria, ndonese shume prej fytyrave kane nje buzeqeshje te fiksuar.
Marsh marsh marsh pa fund.
Nje grua afrohet, me pershendet, s¢e di emrin e saj, e ka harruar, porse nje emer e mban mend.
Stela, eshte vajza ime, me thote. Mbledh duart ne gji a thua se mrekullisht perpara saj do te shfaqet nje foshnje qe te mund ta perkedhele. Stela, ma moren? Dua te dal prej ketu, dua te shkoj tek Stela?
Dhimbje nene, e mbledhur grusht e harruar ne cmenduri. Duart mbledhur shtrengojne gjokset a thua se prej tyre do te shpertheje qumeshti qe la femijen pa ushqyer e do te bucoje sikur llava e nje vullkani dhe do te niset neper rruget e qytetit e te fshatrava t¢u bashkohet lumenjeve dhe burimeve e mbase prej tyre Stela imagjinare apo e vertete do te marre jete.
Cigare kerkon. Natyrisht, racioni i hershem, bashkeudhetari i dhimbjes dhe cmendurise.
Dua te largohem. Vecse s¢mundem. Gruaja rri pas kangjellave dhe me deshperim me shikon dhe kerkon nje premtim: Une duhet t¢i gjej Stelen dhe t¢ia sjell.
Stelen ja moren nga duart. Dhe fillon e kendon nje nina nana qe une s¢e kuptoj, me shikon dhe me duart ne gjoks sikur te perkedhele nje foshnje me shikon dhe si ulkonja qe leshon ungerimen per kelyshet e saj, nderpret nina nanen dhe therret: Stela.
Dy njolla te bardha vrapojne drejt meje, pertej meje, dhe marrin gruan e paemer.
Vija te bardha, bojekafe dhe bezhe si vargonje te stermedhenj te nje zinxhiri levizin poshte e perpjete, majtas e djathtas, rrotullohen per te asfiksuar jetet qe mbajne brenda.
© Aida Dismondy, Korrik 2007-07-02
Monday, July 02, 2007
Bota e Gruas Shqiptare-Rozi Theohari -A heartly letter to Mrs.Laura Bush
Rozi Theohari50 Lynnway Apt.718Lynn, MA 01902-4637
Dear Mrs. Laura Bush,
When you and your husband, President Bush, took the journey toEurope at the beginning of June, 2007, I remembered your dear letterthat was sent to me on March 31, 2003, on the occasion my donation of my two books of poems to you:
Two Halves and Rozafat.
I felt gladness when I received your letter—the gladness has addedtoday another happy event the extraordinary visit to Albania ofPresident Bush and you, The First Lady. This was a visit to gladden theheart of every Albanian, a visit that will be recorded in the historicmemory of the Albanian people and the Albanian Kosovar people.Every Albanian says Thank you !I wanted to be there, in downtown Tirana, to applaud and to cheerwith my people wearing Uncle Sam top hats and waving American flags towelcome the most notable guests we ever had in all time.I watched with curiosity your short time spent in our capital,accompanied by Mrs. Berisha. I was touched when I learned that youvisited the Obstetrical & Gynecological Hospital—where my late husband,Viktor, worked all his life as a doctor and as a surgeon.I was thrilled when I read about your dinner with a group ofAlbanian women who sang two Albanian songs. One of these songs, “TheDrenova’s Girlâ€, has its origin from the town Drenova which is adjacentto my birth town, Dardha. I want to inform you that this Albaniantradition—to sing around the celebration table—also continues here, inAmerica, from Alaska to Texas…from California to New York. Usually thishappens in November, when we celebrate Flag Day.I was affected by the human gesture at Fusche Kruje City where youand President Bush were invited with a heartfelt welcoming receptionand with the ceremonial warmed bread. This kind of bread recalled to methe time when I first came to America, in 1994. I am a writer and ajournalist, so the first step I took in the Boston area, was meetingand interviewing Albanian-American people who grew up in America. Iwill never forget Elizabeth, a 93 year old woman in Somerville, Mass.,who showed me an old big stone oven in her garden. In the beginning ofthe “30’s†of the last century, when she was in Albania and married toan Albanian-American immigrant, she asked her husband to promise tobuild a stone oven for baking the traditional Albanian bread when theyarrived in America. Elizabeth’s hot bread became the image of a hotfireplace for Albanian immigrants who visited her house, tasted herbread and remembered their dear country.Honored First Lady, the grassroots of Albanian pro-Americanfeelings have existed from the beginning of the 20th century when30,000 Albanians emigrated to the USA. They worked hard and learned.They created organizations and elected leaders. They published Albaniannewspapers. They created a Diaspora that for more than 100 years hasbeen fighting and protecting Albanian national interests. At everystep, this Diaspora drew the attention, the help and the support of theAmerican Government and American Presidents.My maternal grandfather came to America in 1903 as a young boy whoworked in Maine until his old age. My father came to America when hewas 12 years old, in 1916. When his ship got close and he could see theStatue of Liberty—out of enthusiasm, he took off his coat and threw itinto the ocean. My father settled in Detroit, he studied music andbecame a musician. My father and his friends, Albanian immigrants, cameback to Albania from time to time, to build a new house, to marry andto have children. After World War II, the communists controlled mycountry and they considered America to be the enemy. My family had tofight for their living conditions, for schools, for jobs, foreverything because our father was in America and it looked like he waswith an enemy. But that wasn’t true. Our family survived the bad times,waiting and hoping for the future.Albanian women, who share their native land with Albanian MotherTheresa, are strong. Our mothers and grandmothers waited for decadesand prayed faithfully for their husbands. When I was a little girl, Ithought that the house of God was in America to protect my father andgrandfather…I couldn’t imagine at that time that one day I would becomean American citizen, I would live in USA and I would get involved inAmerican life and culture.Finally, I want to close this letter with the waving of Americanand Albanian flags, as a signal of Albanian-American friendship. Ourred-black flag has waved in freedom in every corner of the USA foralmost 100 years. Moreover, the Albanian flag was carried into space in1995 by the American astronaut W.Gregory, of Albanian origin. Also,American astronaut, Alan Shepard, the first American to travel intospace was of Albanian origin. Shepard carried a small Albanian flagwhen he walked on the Moon on Jan. 31, 1971, in Apollo 14. ThanksAmerica !However, in the past it was not so easy for an American flag towave in the Albanian sky. My mother said to me that, when my fathercame from America to marry her in 1930, among many gifts he brought wasan American flag. Years later, to hide this flag, my mother quilted itbetween two blankets that covered our children’s beds when we slept.Dear Mrs. Bush,You and your husband, President Bush, symbolically brought toAlbania a big American Flag to cover, to care for and to protect theAlbanian nation!
Sincerely yours,
ROZI THEOHARI
Lynn, Mass, June 20, 2007
Dear Mrs. Laura Bush,
When you and your husband, President Bush, took the journey toEurope at the beginning of June, 2007, I remembered your dear letterthat was sent to me on March 31, 2003, on the occasion my donation of my two books of poems to you:
Two Halves and Rozafat.
I felt gladness when I received your letter—the gladness has addedtoday another happy event the extraordinary visit to Albania ofPresident Bush and you, The First Lady. This was a visit to gladden theheart of every Albanian, a visit that will be recorded in the historicmemory of the Albanian people and the Albanian Kosovar people.Every Albanian says Thank you !I wanted to be there, in downtown Tirana, to applaud and to cheerwith my people wearing Uncle Sam top hats and waving American flags towelcome the most notable guests we ever had in all time.I watched with curiosity your short time spent in our capital,accompanied by Mrs. Berisha. I was touched when I learned that youvisited the Obstetrical & Gynecological Hospital—where my late husband,Viktor, worked all his life as a doctor and as a surgeon.I was thrilled when I read about your dinner with a group ofAlbanian women who sang two Albanian songs. One of these songs, “TheDrenova’s Girlâ€, has its origin from the town Drenova which is adjacentto my birth town, Dardha. I want to inform you that this Albaniantradition—to sing around the celebration table—also continues here, inAmerica, from Alaska to Texas…from California to New York. Usually thishappens in November, when we celebrate Flag Day.I was affected by the human gesture at Fusche Kruje City where youand President Bush were invited with a heartfelt welcoming receptionand with the ceremonial warmed bread. This kind of bread recalled to methe time when I first came to America, in 1994. I am a writer and ajournalist, so the first step I took in the Boston area, was meetingand interviewing Albanian-American people who grew up in America. Iwill never forget Elizabeth, a 93 year old woman in Somerville, Mass.,who showed me an old big stone oven in her garden. In the beginning ofthe “30’s†of the last century, when she was in Albania and married toan Albanian-American immigrant, she asked her husband to promise tobuild a stone oven for baking the traditional Albanian bread when theyarrived in America. Elizabeth’s hot bread became the image of a hotfireplace for Albanian immigrants who visited her house, tasted herbread and remembered their dear country.Honored First Lady, the grassroots of Albanian pro-Americanfeelings have existed from the beginning of the 20th century when30,000 Albanians emigrated to the USA. They worked hard and learned.They created organizations and elected leaders. They published Albaniannewspapers. They created a Diaspora that for more than 100 years hasbeen fighting and protecting Albanian national interests. At everystep, this Diaspora drew the attention, the help and the support of theAmerican Government and American Presidents.My maternal grandfather came to America in 1903 as a young boy whoworked in Maine until his old age. My father came to America when hewas 12 years old, in 1916. When his ship got close and he could see theStatue of Liberty—out of enthusiasm, he took off his coat and threw itinto the ocean. My father settled in Detroit, he studied music andbecame a musician. My father and his friends, Albanian immigrants, cameback to Albania from time to time, to build a new house, to marry andto have children. After World War II, the communists controlled mycountry and they considered America to be the enemy. My family had tofight for their living conditions, for schools, for jobs, foreverything because our father was in America and it looked like he waswith an enemy. But that wasn’t true. Our family survived the bad times,waiting and hoping for the future.Albanian women, who share their native land with Albanian MotherTheresa, are strong. Our mothers and grandmothers waited for decadesand prayed faithfully for their husbands. When I was a little girl, Ithought that the house of God was in America to protect my father andgrandfather…I couldn’t imagine at that time that one day I would becomean American citizen, I would live in USA and I would get involved inAmerican life and culture.Finally, I want to close this letter with the waving of Americanand Albanian flags, as a signal of Albanian-American friendship. Ourred-black flag has waved in freedom in every corner of the USA foralmost 100 years. Moreover, the Albanian flag was carried into space in1995 by the American astronaut W.Gregory, of Albanian origin. Also,American astronaut, Alan Shepard, the first American to travel intospace was of Albanian origin. Shepard carried a small Albanian flagwhen he walked on the Moon on Jan. 31, 1971, in Apollo 14. ThanksAmerica !However, in the past it was not so easy for an American flag towave in the Albanian sky. My mother said to me that, when my fathercame from America to marry her in 1930, among many gifts he brought wasan American flag. Years later, to hide this flag, my mother quilted itbetween two blankets that covered our children’s beds when we slept.Dear Mrs. Bush,You and your husband, President Bush, symbolically brought toAlbania a big American Flag to cover, to care for and to protect theAlbanian nation!
Sincerely yours,
ROZI THEOHARI
Lynn, Mass, June 20, 2007
Thursday, June 28, 2007
Bota e Gruas Shqiptare-Mimoza Dajci-Takim me Kryeministrin-Meeting the Albanian Primeminister
Kryeministri Shqiptar Sali Berisha ne New York
Me ftese te organizates "Oxonian Society" me seli ne New York, me daten 14 qershor, erdhi si i ftuar nderi, per nje vizite dy ditore Kryeministri i Shqiperise Sali Berisha. Tema kryesore e tij ne konferencen per shtyp me gazetaret ishte e ardhmja e Europes dhe prespektivat e paqes ne kete rajon. Ai foli mbi viziten e sukseshme te presidentit Bush ne Shqiperi, ku ceshtja kryesore ishte edhe pavaresia e kosoves per te cilen Amerika eshte totalisht ne mbeshtetje te saj, foli mbi punen e bere deri me tani nga qeveria e tij, mbi demshperblimin e ish te perndjekurve politike, kanunin si nje problem shume shqetesues por qe po shikohet me prioritet nga qeveria qe ai drejton, per gjeneraten e re shqiptare qe studion jashte dhe si dhe kushtet qe ofron qeveria per rikthimin e tyre ne atdhe, etj. Vlen per tu permendur se "Oxonian Society" qe kishte ftuar Kryeministrin Shqiptar ne SHBA mes te tjerave ne njoftimin e saj shkruante: "Shqiperia eshte vendi qe i solli botes Nene Terezen". Kjo organizate eshte nje NGO jo qeveritare qe ka nje emer shume te mire ne Amerike, eshte jo fitim prurese dhe ka per qellim te nxise debate dhe te diskutoje mbi ceshtje te ndryshme te politikes, kultures, ekonomise dhe problemeve sociale kudo ne bote. Me ftese te po kesaj organizate kane qene te ftuar personalitete nga vende te ndryshme te botes si kryeministri i Anglise John Major, Richard Hollbrooke, Jack Kemp, Newt Gingrich etj, etj. Nga Mimoza Dajci New York
Sunday, June 24, 2007
Bota e Gruas Shqiptare-MEDIJA VRANIQI -POEZI
Ne kerkim te pafund...
Kerkova diellin …e gjeta
Por tash s'me ngroh me...
Sonte, Ti, Ku je?
Oh,......sikur ...
Edhe vetem njehere
Zerin tend ta degjoja,..
... Ike, po PSE?.........
Ah,..kot therras,
Kur s`me pergjigjet njeri
Sa e rende qenka kjo ndjenje
Qe me ndrydh shpirtin
Fjalet e pathena
I shnderruaka ne plage qe s'myllen…
Kush do ma plotesoje mungesen tende .........
Ahh… ......dhimbjet e thella
S`paskan forcen e fjales,
Por te nje heshtjeje te pafund ...
Qershor 2007
Thursday, June 21, 2007
Bota e Gruas Shqiptare - Raimonda Moisiu - Reportazh
LEVIZJET E GABUARA TE BORIS JELCIN!
Vleresime tejet te ekzagjeruara u bene per Boris Jelcinin ,mbas vdekjes ,nga lidere boterore .Ata ,gjithashtu u nguten ta paraqisnin ate ne bote si nje figure kurajoze dhe me potencial politik ne politiken boterore .Nje gje eshte e vertete ,e kjo dihet boterisht tashme ,se ishte Boris Jelcini ai qe cmontoi perandorine komuniste sovjetike .Lenja e zyres vullnetarisht ishte zgjedhja me e mire qe Jelcini ,beri ,gje qe solli krijimin e Rusise demokratike .Te gjithe e perfytyrojme Jelcinin ,mbi tank,me 1991 ,kur I VETEM ,rrezoi e perballoi "Coup d'etat (grushtin e shtetit).Shume lidere e njeres te thjeshte ndajne admirimin e tyre per figuren e Boris Jelcinit.Po a gaboi Boris Jelcini?? Sigurisht !Por ai do te mbetet nje figure thelbesore e karizmatike ne histori-pamvaresish t se ai e drejtoi shtetin me dore te hekurt e ne drejtim te gabuar .Le te krahasojme Rusine me Kinen! Ne fillim te viteve '90 ,te shekullit te kaluar ,Kina e Rusia ishin vende shume te rendesishme ne arenen boterore, te cilat i rezistonin kohes duke qendruar jashte sferes demokratike e vendeve kapitaliste . Rusia drejtoi me dore te forte diktature dhe konsiderohej si nje nga superfuqite e botes -,e dyta -,ku nuk mungonin ndihmat ekonomike ,politike e materiale qe ajo jepte ne ndonje orvatje nderkombetare ,si p.sh.ne Luften e I-re te Gjirit apo ne negociatat per paqen ne Lindjen e Mesme.Ushtria ruse ishte nje nga me te fuqishmet dhe me e madhja ne bote.Rusia gjithashtu dallohej se ajo ishte e pasur ne burimet natyrore qe ajo posedonte.GDP- ja e Rusise ishte $1 trillion ,nje nga me te fuqishmet ne tregetimin e saj dhe nje nga marreveshjet me te medha per trainimin teknik te personelit,Gjithash tu kishte nje president ,BorisJelcinin qe drejtonte me dore te hekurt e te bute sipas rrethanave -nje lider karizmatik .Kina ,ne kontrast me Rusine ,konsiderohej si nje superfuqi nderkombetare .E njohur per masakren e pergjakshme e te turpshme ne Sheshin Tienanmen ,Kina zoteronte nje te treten e kapitalit te GDP-se ,te asaj qe zoteronte Rusia,duke e bere Kinen nje nga vendet me te varfera ne bote.Sistemi arsimor dhe teknollogjik ishte ne medit te hallit ,te cilat u paten mbyllur gjate Revolucionit Kultural.Lideret kineze ne pamje te jashtme - me ato veshjet blu te erret-te jepnin pershtypjen e disa inxhiniereve syleshe qe paraqesnin akoma reforma ,te insipruara nga Koha e Mao-Ce -Dun-it .Vijme perseri te Rusia .Nuk duhet te harojme se aresyeja qe Jelcini u ndodh mbi tank ,-ishte te nxirrte dekrete unilaterale .-Boris Jelcin udhehoqi me dore te hekurt duke perjashtuar e pushuar ,gjykates ,prokurore,guvernat ore e legjislatore , te cilet i kunderviheshin atij .Rezultati;- Rusia u shendrrua ne nje vend ku liria e fjales e te drejtat civile u kufizuan ,e vendi u shendrrua ne nje gjysem diktature .Ai ndoqi nje politike ne privatizimin e ekonomise te vendit ,qe e coi vendin ,me qellim ose jo ,ne kaos dhe korrupsion .Ai beri nje lufte shkaterrimtare ne Ceceni ,qe akoma sot e kesaj dite drenazhohet nga Rusia .Ai implementoi ate cfare shprehen historianet per " Coup d'etat",(grushtin e shtetit) per te instaluar ne pushtet ,Vladimir Putinin ,si nje nga trashegimtaret e tij.Hidhuni nje veshtrim te dyja vendeve !Ekonomia ruse ka ulje e ngritje per shkak te cmimit te larte te naftes dhe te komoditit .Ekonomia kineze eshte 6 here me e madhe se ajo ruse .Por me interesante paraqitet trajektorja politike .Rusia pothuajse ne cdo dimension eshte shendrruar ne nje vend ku liria e fjales po kufizohet ,sidomos ne dhjete vjecarin e fundit .Ekonomia e saj ne renje rritmikisht ,njerezit qe vuajne urie - po dominon shtetin e kontrolluar rreptesisht nga qeveria dhe Putini.Ne keto dhjete vjete e fundit ,Rusia konsiderohet si nje nga vendet ku te drejtat civile jane shkelur rende dhe nje numur i madh gazetaresh ,,jane vrare ,masakruar ,helmuar ,jo aksidentalisht ,si ne Irak,por nga bandat mafioze te FBS-se dhe KGB-se,vetem e vetem se faji i tyre ishte: Kundershtare dhe kritike te ashper te rregjimit te Vladimir Putinit .Kina, ne te kundert te Rusise ,ka pesuar nje ngritje ekonomike ,ligjore dhe sociale ,gati cdo vit .Kete vit - perfundimisht -Partia Komuniste Kineze adaptoi ligjin e garancive te prones private dhe transaparencen qeveritare nga me te mirat .(Duke ju referuar Thomas Jeffersonit: Se e drejta e prones private eshte zemra e lirise individuale ).Por kjo nuk do te thote se liria e fjales eshte me e lire ne Kine se ne Rusi .Jo aspak .Por per nje dekade " shigjeta" ,ne Rusi ,leviz mbrapsht ,ndersa ne Kine leviz perpara - por ngandalshem. Kjo divergjence midis modelit Rus e atij Kines,ka pasur implikacione te fuqishme ne te gjithe boten .Rusia po shendrrohet ne nje shembell tejet negativ .Lidershipi kines ,privatisht e ka pranuar se ka kopjuar nga reformat e Jelcinit ,te cilat prodhuan kaos ,paqendrueshmeri dhe asnje rritje .Ne vend te nje " terapie shoku" Kina zgjodhi nje menyre te kujdeshme e fitimprurese ." Ne duhet te kalojme lumin ,pa na vrare kembet asnje gur "- u shpreh Dzang-Xiao-Ping, sa te mbyllim nderrmarrjet shteterore .Bejing zgjodhi te rrise ekonomine nepermjet tyre dhe porcioni shteteror tkurret dhe problemet ekonomike behen sa me te menaxhueshme .Veshtroni boten ,qe nga Vietnanmi deri ne Egjypt !Do te kuptoni se ata studiojne e kopjojne reformat ekonomike te Kines dhe asnje prej tyre nuk studion reformat ekonomike te Rusise .Po perse keto dy vende po shkojne teposhte ??!!!Sepse :Rusia eshte e varur shume nga burimet natyrore dhe Kina eshte me shume nje shoqeri pragmatike .Historia ,kultura e demografia ,te gjitha kane pjesen e tyre .Po keshtu edhe popujt .Eshte e vlefshme te permendet se cfare do te mund te kishte bere Boris Jelcini ne keto vite kritike ;-Duke i dhene Rusise nje drejtim te ndryshem!
http://www.raimondamoisiu.blogspot.com/ Qershor 2007
Vleresime tejet te ekzagjeruara u bene per Boris Jelcinin ,mbas vdekjes ,nga lidere boterore .Ata ,gjithashtu u nguten ta paraqisnin ate ne bote si nje figure kurajoze dhe me potencial politik ne politiken boterore .Nje gje eshte e vertete ,e kjo dihet boterisht tashme ,se ishte Boris Jelcini ai qe cmontoi perandorine komuniste sovjetike .Lenja e zyres vullnetarisht ishte zgjedhja me e mire qe Jelcini ,beri ,gje qe solli krijimin e Rusise demokratike .Te gjithe e perfytyrojme Jelcinin ,mbi tank,me 1991 ,kur I VETEM ,rrezoi e perballoi "Coup d'etat (grushtin e shtetit).Shume lidere e njeres te thjeshte ndajne admirimin e tyre per figuren e Boris Jelcinit.Po a gaboi Boris Jelcini?? Sigurisht !Por ai do te mbetet nje figure thelbesore e karizmatike ne histori-pamvaresish t se ai e drejtoi shtetin me dore te hekurt e ne drejtim te gabuar .Le te krahasojme Rusine me Kinen! Ne fillim te viteve '90 ,te shekullit te kaluar ,Kina e Rusia ishin vende shume te rendesishme ne arenen boterore, te cilat i rezistonin kohes duke qendruar jashte sferes demokratike e vendeve kapitaliste . Rusia drejtoi me dore te forte diktature dhe konsiderohej si nje nga superfuqite e botes -,e dyta -,ku nuk mungonin ndihmat ekonomike ,politike e materiale qe ajo jepte ne ndonje orvatje nderkombetare ,si p.sh.ne Luften e I-re te Gjirit apo ne negociatat per paqen ne Lindjen e Mesme.Ushtria ruse ishte nje nga me te fuqishmet dhe me e madhja ne bote.Rusia gjithashtu dallohej se ajo ishte e pasur ne burimet natyrore qe ajo posedonte.GDP- ja e Rusise ishte $1 trillion ,nje nga me te fuqishmet ne tregetimin e saj dhe nje nga marreveshjet me te medha per trainimin teknik te personelit,Gjithash tu kishte nje president ,BorisJelcinin qe drejtonte me dore te hekurt e te bute sipas rrethanave -nje lider karizmatik .Kina ,ne kontrast me Rusine ,konsiderohej si nje superfuqi nderkombetare .E njohur per masakren e pergjakshme e te turpshme ne Sheshin Tienanmen ,Kina zoteronte nje te treten e kapitalit te GDP-se ,te asaj qe zoteronte Rusia,duke e bere Kinen nje nga vendet me te varfera ne bote.Sistemi arsimor dhe teknollogjik ishte ne medit te hallit ,te cilat u paten mbyllur gjate Revolucionit Kultural.Lideret kineze ne pamje te jashtme - me ato veshjet blu te erret-te jepnin pershtypjen e disa inxhiniereve syleshe qe paraqesnin akoma reforma ,te insipruara nga Koha e Mao-Ce -Dun-it .Vijme perseri te Rusia .Nuk duhet te harojme se aresyeja qe Jelcini u ndodh mbi tank ,-ishte te nxirrte dekrete unilaterale .-Boris Jelcin udhehoqi me dore te hekurt duke perjashtuar e pushuar ,gjykates ,prokurore,guvernat ore e legjislatore , te cilet i kunderviheshin atij .Rezultati;- Rusia u shendrrua ne nje vend ku liria e fjales e te drejtat civile u kufizuan ,e vendi u shendrrua ne nje gjysem diktature .Ai ndoqi nje politike ne privatizimin e ekonomise te vendit ,qe e coi vendin ,me qellim ose jo ,ne kaos dhe korrupsion .Ai beri nje lufte shkaterrimtare ne Ceceni ,qe akoma sot e kesaj dite drenazhohet nga Rusia .Ai implementoi ate cfare shprehen historianet per " Coup d'etat",(grushtin e shtetit) per te instaluar ne pushtet ,Vladimir Putinin ,si nje nga trashegimtaret e tij.Hidhuni nje veshtrim te dyja vendeve !Ekonomia ruse ka ulje e ngritje per shkak te cmimit te larte te naftes dhe te komoditit .Ekonomia kineze eshte 6 here me e madhe se ajo ruse .Por me interesante paraqitet trajektorja politike .Rusia pothuajse ne cdo dimension eshte shendrruar ne nje vend ku liria e fjales po kufizohet ,sidomos ne dhjete vjecarin e fundit .Ekonomia e saj ne renje rritmikisht ,njerezit qe vuajne urie - po dominon shtetin e kontrolluar rreptesisht nga qeveria dhe Putini.Ne keto dhjete vjete e fundit ,Rusia konsiderohet si nje nga vendet ku te drejtat civile jane shkelur rende dhe nje numur i madh gazetaresh ,,jane vrare ,masakruar ,helmuar ,jo aksidentalisht ,si ne Irak,por nga bandat mafioze te FBS-se dhe KGB-se,vetem e vetem se faji i tyre ishte: Kundershtare dhe kritike te ashper te rregjimit te Vladimir Putinit .Kina, ne te kundert te Rusise ,ka pesuar nje ngritje ekonomike ,ligjore dhe sociale ,gati cdo vit .Kete vit - perfundimisht -Partia Komuniste Kineze adaptoi ligjin e garancive te prones private dhe transaparencen qeveritare nga me te mirat .(Duke ju referuar Thomas Jeffersonit: Se e drejta e prones private eshte zemra e lirise individuale ).Por kjo nuk do te thote se liria e fjales eshte me e lire ne Kine se ne Rusi .Jo aspak .Por per nje dekade " shigjeta" ,ne Rusi ,leviz mbrapsht ,ndersa ne Kine leviz perpara - por ngandalshem. Kjo divergjence midis modelit Rus e atij Kines,ka pasur implikacione te fuqishme ne te gjithe boten .Rusia po shendrrohet ne nje shembell tejet negativ .Lidershipi kines ,privatisht e ka pranuar se ka kopjuar nga reformat e Jelcinit ,te cilat prodhuan kaos ,paqendrueshmeri dhe asnje rritje .Ne vend te nje " terapie shoku" Kina zgjodhi nje menyre te kujdeshme e fitimprurese ." Ne duhet te kalojme lumin ,pa na vrare kembet asnje gur "- u shpreh Dzang-Xiao-Ping, sa te mbyllim nderrmarrjet shteterore .Bejing zgjodhi te rrise ekonomine nepermjet tyre dhe porcioni shteteror tkurret dhe problemet ekonomike behen sa me te menaxhueshme .Veshtroni boten ,qe nga Vietnanmi deri ne Egjypt !Do te kuptoni se ata studiojne e kopjojne reformat ekonomike te Kines dhe asnje prej tyre nuk studion reformat ekonomike te Rusise .Po perse keto dy vende po shkojne teposhte ??!!!Sepse :Rusia eshte e varur shume nga burimet natyrore dhe Kina eshte me shume nje shoqeri pragmatike .Historia ,kultura e demografia ,te gjitha kane pjesen e tyre .Po keshtu edhe popujt .Eshte e vlefshme te permendet se cfare do te mund te kishte bere Boris Jelcini ne keto vite kritike ;-Duke i dhene Rusise nje drejtim te ndryshem!
http://www.raimondamoisiu.blogspot.com/ Qershor 2007
Bota e Gruas Shqiptare - ALBANA M. LIFSCHIN - Poezi
Pesha
Per dashuri
une nuk lutem,
as miqesine s'ta kerkoj
Tek shfaqem keshtu si jam
une ty te peshoj ...
Petale te thara
Sot ne zarf brenda nje libri
me erdhen dy petale te kuqe
Trendafili i thare ngacmoi kujtime,
djalin çapken ne rinine e pare,
foshnjaraken dashurine time
dy petalet - qene buzet e mia
qe ai atëher si puthi dot kurre,
kepusja petale mbi buze i vija
qeshja shenjterisht siç qesh femija
s'e dija se kisha lindur per nje burre.
Sa ndryshe...
Une te dua
edhe per rudhat qe ke sot,
per rinine tende ne to tretur
E ndjej qe me endje me veshtron
Po pse sikur s'te vjen mire,
qe une ende e re kam mbetur ?
Vitet nuk i shoh
Pse s'me besuat
kur u thashe
une nuk i shoh vitet?'
Une vitet
vertet nuk i shoh
kunder zemres
duan te me kthejne
vitet inatçore!
Pas me bien
kur bie shi,
kur bie bore,
ngrice kur ben
duan
te me mbledhin,
te me rrudhin,
te me tkurrin,
te mos mendoj me
as per burrin
Zemerohen vitet
se nuk e gjejne dot
rrugen drejt zemres
sime!
Te ma vyshkin ate
une s'i le!
Albana Lifschin/ Qershor '07
Per dashuri
une nuk lutem,
as miqesine s'ta kerkoj
Tek shfaqem keshtu si jam
une ty te peshoj ...
Petale te thara
Sot ne zarf brenda nje libri
me erdhen dy petale te kuqe
Trendafili i thare ngacmoi kujtime,
djalin çapken ne rinine e pare,
foshnjaraken dashurine time
dy petalet - qene buzet e mia
qe ai atëher si puthi dot kurre,
kepusja petale mbi buze i vija
qeshja shenjterisht siç qesh femija
s'e dija se kisha lindur per nje burre.
Sa ndryshe...
Une te dua
edhe per rudhat qe ke sot,
per rinine tende ne to tretur
E ndjej qe me endje me veshtron
Po pse sikur s'te vjen mire,
qe une ende e re kam mbetur ?
Vitet nuk i shoh
Pse s'me besuat
kur u thashe
une nuk i shoh vitet?'
Une vitet
vertet nuk i shoh
kunder zemres
duan te me kthejne
vitet inatçore!
Pas me bien
kur bie shi,
kur bie bore,
ngrice kur ben
duan
te me mbledhin,
te me rrudhin,
te me tkurrin,
te mos mendoj me
as per burrin
Zemerohen vitet
se nuk e gjejne dot
rrugen drejt zemres
sime!
Te ma vyshkin ate
une s'i le!
Albana Lifschin/ Qershor '07
Monday, June 18, 2007
Bota e Gruas Shqiptare - Merita Bajraktari McCormack - Poezi
Frut i shpirtit
Ashtu si keputet nga dega fruti i arrire
E bie , perplaset mbi token e forte,
Lengezohet e pastaj vyshket nga plasja
Ashtu u keput dhe fruti i shpirtit
E mbeti endur ne kraharor
Ate cast ,ndali frymemarrjen njeriu,
Foli vec heshtja ,dy pika loti, ndarje
Serish, e hidhur shija, cikle perseritese
Mbarsur me kujtime ndarje, bashkime
Kraharoret u bene hapesira pa gravitet
Shpirti endet, perplaset nga valet e furtunes
Ngjan si titanik i thyer, fundosur ne det
Adriatik
Merre puhizen e lehte qe me perkedhel
Bregut shkembor kete mbremje vere
Percille mes eres,stuhish a rrymash
Percille drejt bregut qe me njeh
Bashke me flladin e lehte
Coji dhe pikezat e ujit qe bart me vete
Lag me to fytyren e Memes...
Tregoji i vijne nga bija e merguar
Plot me mall e dashuri derguar....
Bregdetit Dalmat, 12 Gusht 2004
SHPIRTI I GRUAS
Nje trup gruaje mund te vritet
Mes plumbash a bresheri guresh
Nje trup gruaje mund te digjet
mes flakesh zjarri mund te hidhet
Nje trup gruaje mund te shitet
Blihet,torturohet, peshtyhet
Prej dores se forte e te ashper
Trupi i gruas mund te perndyhet
Por nje shpirt gruaje keshtu
Kurre s'mund te vritet dot
Vec fjala e hidhur vret shpirtin
Prej saj nje shpirt gruaje u vra SOT!
Mall
Mallin per ty me kujdes e ruaj
ne shpirtin tim nje qoshe tenden ke
vec sot malli si zjarr me dogji
te kerkoj tani mes vargjesh, ku je?
Tre fjale
Tre fjale gjeta sot mbi tavoline
nxitimthi "I love you" shkruar per mua
me folen me shume se bota e tere
me zemer te thashe "Edhe une te dua"!
Eja me mua!
Ne do yjet si cati
henen drite dashurie
token shtrat dashuror
afshin tone zjarr rinie
eja zemer me mua!
Ne do puthjen te me
me zjarr t'i pjekim
gjakun nder deje te ndjej
me shpirtrat prej dashurise t'i djegim
eja e me thuaj te dua!
Ne do zemrat t'i bashkojme
te ndjejme dashuri nder deje
ti te marrosesh pas mua
e une te cmendem pas teje
eja, te pelqen a s'me thua?
Vec fjale!
Bote ,ujra te turbullta
Fjale ne ere
Fjale,fjale vec fjale
Fjale pa mbarim
Njerez ndaloni!!!!!
Me fjale ne ere vetem
nuk gjeni dot shpetim!!
3 nentor 2003
Pilati
Pilati s'ishte udheheqes popujsh,
Diktator roman I Judese
une do bej si thote turma
Barabas te lirohet
Krishti te kryqezoet!
Vullnetin e turmes –tha Pilati- bej
Por historia qe drejt e gjykoi
Ne regjistrin kohor "Krishti u kryqezua
Nga Pontus Pilati" shkroi!"
Urim!
Femijeve te mij
Lozni ju engjejt e mi!
Lozni e qeshni,bota eshte e juaja,
Kurre mos ndaloni lojen yjet e mi!
Buzeqeshjen mbi buze paci perhere
Ngazellimi mbreterofte ne shpirtin tuaj !
Gjithe stinet tuaja qofshin pranvere!
Lozni ju engjejt e mi, qeshni, lumturohuni,
Merzise mos ja pafshi syte kurre!
Dhe halle mbi shpine kurre mos paci,
Boten tuaj te bukur, sot, gezoni!
Do vije nje dite, yjet e mi
Kete urim te Nenes ta kuptoni!
1 Dhjetor 2003
Dy jete..
Dy jete,dy
bote te shprishura
Dy zemra dy dashuri
Per hir te kujt u bene fli!?
Ti vjen tek une
Ti , shpesh vjen pa trokitur
Here here si stuhi e marre
Erera te forte sjell me vete
Tufan e ben ,mbart acar
Remben me vete c'gjen perpara
Mbush lumin tend prej kohesh vdekur
E ik pastaj me vrap, pa menduar
Per burimin qe dha uje kur ti ishe etur…
Kur jep!
Kur I jep uje dikujt qe prej etjes eshte thare
Apo i jep kurajo ku prej gjithckaje eshte vrare
Kur i tregon rrugen kur ne udhekryq gjendet
Apo e ndjek me qiri kur mes erresires endet
Kur i jep doren dikujt qe rrezohet
Ti I ngjall nje shprese, dhe ai ftillohet…
Kur se fundi jep te madhen dashuri
Sheh frut te vertete,fiton nje njeri!
Me Duhet
Me duhet te derdh ne det
dhimbjemadhin, dert mbushur,malin tim
te hap dritaren e shpirtit
te pres rrezen e pare ne agim
te ndjej ajrin pastertor
mes fjollash bore te zbardhellohem
te rifilloj te jetoj serishqe ka Zot, te kujtohem
Te flej e te gdhihem mes endrrash
te degjoj zogun e pare cdo mengjes
te shkoj lendines sime e cliruar
te ndjej plotesisht arome e vese
me duhet te shoh atje larg pemen
qe ka celur, me pret petale plot
te rend si njehere femije,
te rrezohem e te ngrihem, pa lot...
Ekuiliber!
Ekuilibri eshte tek ti
gjithmone
Ti e prish a ve ne vend
Ekuilibrin
Nuk eshte Zot tek ti Ai
Zot i ekuilibrit tend
Je vetem ti!
Gezo diten!
Mos u trishto nese shiu qe bie nga qielli
te pikon drejt ne shpirtin tend te lodhur
mos u ngrys nese endrra tu prish
ti e di, ke mundesi te enderrosh serish
Mos u ngrys ti nese dielli
perendoi me shpejt se c'pritej
fjalen e hidhur mos e bej mike
Qeshu pas petales se lules, bletes punetore
zogut gushekuq, tingujve te muzikes
atij shikimit te vjedhur ,pas xhamit
gezoju, kuptoje jane te gjitha per ty
preke jeten, kerko te bukuren,
pjese e saj je dhe ti,une, te gjithe ne
gezo momentin, falendero Zotin per diten e re!
Atij qe me ka rrembyer zemren
Ti,vogelush, linde dhjete vjet me pare
erdhe e solle jete ne kete bote mergimtare
ashtu si dielli qe sjell nje rreze drite
ne keshtjellen e erret permes dritares
Ti erdhe pa ditur c'dashuri do sillje,
pa ditur lotet qe do dilnin prej gezimit
pa ditur lumturine prinderore
qe sillje ti ne boten e mergimit
Ti erdhe i qeshur, i bukur, shendetplote
hodhen hapin e pare drejt nenes vrapove
vec fjala, e uruara, ajo te mungon
por dhe pa fjalen ti vec lumturi dhurove
Ti je syqeshuri, i bukur, vetull harkuar
Ai qe vec zemra di te rrembesh
ai engjell i vogel qe ndryshon boten
kur aq bukur, pa fjale, vec buzeqesh
dashurine e jep pa bere zhurme
ajo rrjedh si krua shpirtit tende
ndjej ne deje, me ka rrembyer,
kur perqafimin tend sjell ndermend
2004
Nese fjala ime ne varg
Nese permes fjales time
ne vargun e thjeshte
ju solla buzeqeshjen,
ndjeni se me ju qesh dhe une
njelloj gezoj si kete moment
qe ti tani perjeton ne varg
driten e kam marre prej jush
dhe ja u sjell me vargje ne prag
nese fjala ime vargezuar
sjell dhimbjen mallin,
lotin, trishtimin, ndarjen,
ndjeni, me ju jam ne cdo moment
Miq te dashur kurre mos harroni
ju kam dhuruar shpirtin tim-
liber te hapure permes fjales time
ne varg ate lexoni!
Poezite jane shkeputur nga vellimi "Tinguj Malli" -botuar Tirane , 2005 "SHB ALBIN"
Te gjtiha te drejtat e rezervuara autores Merita Bajraktari McCormack
Ashtu si keputet nga dega fruti i arrire
E bie , perplaset mbi token e forte,
Lengezohet e pastaj vyshket nga plasja
Ashtu u keput dhe fruti i shpirtit
E mbeti endur ne kraharor
Ate cast ,ndali frymemarrjen njeriu,
Foli vec heshtja ,dy pika loti, ndarje
Serish, e hidhur shija, cikle perseritese
Mbarsur me kujtime ndarje, bashkime
Kraharoret u bene hapesira pa gravitet
Shpirti endet, perplaset nga valet e furtunes
Ngjan si titanik i thyer, fundosur ne det
Adriatik
Merre puhizen e lehte qe me perkedhel
Bregut shkembor kete mbremje vere
Percille mes eres,stuhish a rrymash
Percille drejt bregut qe me njeh
Bashke me flladin e lehte
Coji dhe pikezat e ujit qe bart me vete
Lag me to fytyren e Memes...
Tregoji i vijne nga bija e merguar
Plot me mall e dashuri derguar....
Bregdetit Dalmat, 12 Gusht 2004
SHPIRTI I GRUAS
Nje trup gruaje mund te vritet
Mes plumbash a bresheri guresh
Nje trup gruaje mund te digjet
mes flakesh zjarri mund te hidhet
Nje trup gruaje mund te shitet
Blihet,torturohet, peshtyhet
Prej dores se forte e te ashper
Trupi i gruas mund te perndyhet
Por nje shpirt gruaje keshtu
Kurre s'mund te vritet dot
Vec fjala e hidhur vret shpirtin
Prej saj nje shpirt gruaje u vra SOT!
Mall
Mallin per ty me kujdes e ruaj
ne shpirtin tim nje qoshe tenden ke
vec sot malli si zjarr me dogji
te kerkoj tani mes vargjesh, ku je?
Tre fjale
Tre fjale gjeta sot mbi tavoline
nxitimthi "I love you" shkruar per mua
me folen me shume se bota e tere
me zemer te thashe "Edhe une te dua"!
Eja me mua!
Ne do yjet si cati
henen drite dashurie
token shtrat dashuror
afshin tone zjarr rinie
eja zemer me mua!
Ne do puthjen te me
me zjarr t'i pjekim
gjakun nder deje te ndjej
me shpirtrat prej dashurise t'i djegim
eja e me thuaj te dua!
Ne do zemrat t'i bashkojme
te ndjejme dashuri nder deje
ti te marrosesh pas mua
e une te cmendem pas teje
eja, te pelqen a s'me thua?
Vec fjale!
Bote ,ujra te turbullta
Fjale ne ere
Fjale,fjale vec fjale
Fjale pa mbarim
Njerez ndaloni!!!!!
Me fjale ne ere vetem
nuk gjeni dot shpetim!!
3 nentor 2003
Pilati
Pilati s'ishte udheheqes popujsh,
Diktator roman I Judese
une do bej si thote turma
Barabas te lirohet
Krishti te kryqezoet!
Vullnetin e turmes –tha Pilati- bej
Por historia qe drejt e gjykoi
Ne regjistrin kohor "Krishti u kryqezua
Nga Pontus Pilati" shkroi!"
Urim!
Femijeve te mij
Lozni ju engjejt e mi!
Lozni e qeshni,bota eshte e juaja,
Kurre mos ndaloni lojen yjet e mi!
Buzeqeshjen mbi buze paci perhere
Ngazellimi mbreterofte ne shpirtin tuaj !
Gjithe stinet tuaja qofshin pranvere!
Lozni ju engjejt e mi, qeshni, lumturohuni,
Merzise mos ja pafshi syte kurre!
Dhe halle mbi shpine kurre mos paci,
Boten tuaj te bukur, sot, gezoni!
Do vije nje dite, yjet e mi
Kete urim te Nenes ta kuptoni!
1 Dhjetor 2003
Dy jete..
Dy jete,dy
bote te shprishura
Dy zemra dy dashuri
Per hir te kujt u bene fli!?
Ti vjen tek une
Ti , shpesh vjen pa trokitur
Here here si stuhi e marre
Erera te forte sjell me vete
Tufan e ben ,mbart acar
Remben me vete c'gjen perpara
Mbush lumin tend prej kohesh vdekur
E ik pastaj me vrap, pa menduar
Per burimin qe dha uje kur ti ishe etur…
Kur jep!
Kur I jep uje dikujt qe prej etjes eshte thare
Apo i jep kurajo ku prej gjithckaje eshte vrare
Kur i tregon rrugen kur ne udhekryq gjendet
Apo e ndjek me qiri kur mes erresires endet
Kur i jep doren dikujt qe rrezohet
Ti I ngjall nje shprese, dhe ai ftillohet…
Kur se fundi jep te madhen dashuri
Sheh frut te vertete,fiton nje njeri!
Me Duhet
Me duhet te derdh ne det
dhimbjemadhin, dert mbushur,malin tim
te hap dritaren e shpirtit
te pres rrezen e pare ne agim
te ndjej ajrin pastertor
mes fjollash bore te zbardhellohem
te rifilloj te jetoj serishqe ka Zot, te kujtohem
Te flej e te gdhihem mes endrrash
te degjoj zogun e pare cdo mengjes
te shkoj lendines sime e cliruar
te ndjej plotesisht arome e vese
me duhet te shoh atje larg pemen
qe ka celur, me pret petale plot
te rend si njehere femije,
te rrezohem e te ngrihem, pa lot...
Ekuiliber!
Ekuilibri eshte tek ti
gjithmone
Ti e prish a ve ne vend
Ekuilibrin
Nuk eshte Zot tek ti Ai
Zot i ekuilibrit tend
Je vetem ti!
Gezo diten!
Mos u trishto nese shiu qe bie nga qielli
te pikon drejt ne shpirtin tend te lodhur
mos u ngrys nese endrra tu prish
ti e di, ke mundesi te enderrosh serish
Mos u ngrys ti nese dielli
perendoi me shpejt se c'pritej
fjalen e hidhur mos e bej mike
Qeshu pas petales se lules, bletes punetore
zogut gushekuq, tingujve te muzikes
atij shikimit te vjedhur ,pas xhamit
gezoju, kuptoje jane te gjitha per ty
preke jeten, kerko te bukuren,
pjese e saj je dhe ti,une, te gjithe ne
gezo momentin, falendero Zotin per diten e re!
Atij qe me ka rrembyer zemren
Ti,vogelush, linde dhjete vjet me pare
erdhe e solle jete ne kete bote mergimtare
ashtu si dielli qe sjell nje rreze drite
ne keshtjellen e erret permes dritares
Ti erdhe pa ditur c'dashuri do sillje,
pa ditur lotet qe do dilnin prej gezimit
pa ditur lumturine prinderore
qe sillje ti ne boten e mergimit
Ti erdhe i qeshur, i bukur, shendetplote
hodhen hapin e pare drejt nenes vrapove
vec fjala, e uruara, ajo te mungon
por dhe pa fjalen ti vec lumturi dhurove
Ti je syqeshuri, i bukur, vetull harkuar
Ai qe vec zemra di te rrembesh
ai engjell i vogel qe ndryshon boten
kur aq bukur, pa fjale, vec buzeqesh
dashurine e jep pa bere zhurme
ajo rrjedh si krua shpirtit tende
ndjej ne deje, me ka rrembyer,
kur perqafimin tend sjell ndermend
2004
Nese fjala ime ne varg
Nese permes fjales time
ne vargun e thjeshte
ju solla buzeqeshjen,
ndjeni se me ju qesh dhe une
njelloj gezoj si kete moment
qe ti tani perjeton ne varg
driten e kam marre prej jush
dhe ja u sjell me vargje ne prag
nese fjala ime vargezuar
sjell dhimbjen mallin,
lotin, trishtimin, ndarjen,
ndjeni, me ju jam ne cdo moment
Miq te dashur kurre mos harroni
ju kam dhuruar shpirtin tim-
liber te hapure permes fjales time
ne varg ate lexoni!
Poezite jane shkeputur nga vellimi "Tinguj Malli" -botuar Tirane , 2005 "SHB ALBIN"
Te gjtiha te drejtat e rezervuara autores Merita Bajraktari McCormack
Tuesday, June 12, 2007
BOTA E GRUAS SHQIPTARE - VLERESIME DHE ARTIKUJ PER LIBRIN "NENES"
Ne vend te pershendetjes per te gjitha ato
qe mbjane autoresine e librit "NENA"
dhe me respekt per cdo Nene!
IMJA MELODI E PARE
Ne vargun e shkruar,
nje ndalese per Ty, e mira Nene...
E shtrenjta e cmuar,
kam driten ne sy dhe bekimin
qe me ke dhene.
Me mall te paharuar,
derdh lotin vese ne brigje e lendina.
Atje mbledh e kam ne duar,
mimoza per Ty o nene, e lule trendelina.
Gjithmone e perjete,
dashuri pa fund o Nena ime je.
Une shpirtin bej det,
ne te per Ty, valet ngre, atje permbi re.
Keshtu te takoj o shpirti im,
mbi ylbere qiellore te shoh, drite ne amshim...
U thinja tani, kam rrudha mbi balle,
po jam une, dyvjecari qe me le atje, duke qare...
Ndaj me rrjedh ky varg per Ty, si lume e ujevare...
Mbi te derdh melodine, Nene,
o imja melodi e pare!
Te shoh tek afrohesh e me kendon dhe Ti,
nje kenge me kitare...
Eshte malli qe na bashkon, ne nje ze,
ky mall qe s'ka te ndare!
Hysen Cifligu
Florida
Ska gje me te bukur ne bote se kur Nenat shkruajne per Nenen.....! - Nga Beqir Sina, New York (botuar ne Gazeten 55 dhe Bota Sot)
SOUTHERN Blvd. : BRONX (NY) : Te dielen me 3 qershor, ne shtepine e Vatres - Bronks-Nju Jork, "Bota e Gruas Shqiptare" perfaqesuar nga autoret e librit "Nenes" qe banojne ne Nju Jork, organizuan ne bashkepunim me Vatren mbasditen kulturore per promovomin e antologjise se porsa botuar "Nena" qe u moderua nga Zj. Mimoza Dajci dhe Iliriana Sulkuqi. Nikoqirja e ketij takimi "Bota e Gruas Shqiptare " themeluar nga z. Merita Bajraktari McCormack , eshte nje grup grash dhe vajzash shqiptare qe komunikon ne internet, dhe qe ka nxjerre ne drite dhe frytet e kesaj lidhje me botimin e ketij libri, i cili, eshte nje antologji modeste me krijime kushtuar Nenes nga 26 vajza dhe gra nga forumi virtual femeror mbareshqiptar. Ne kete aktivitet kulturor, i pari i ketij lloji mbajtur vitet e fundit ne shtepine e Vatres, ne nje mbasdite fort te kendshme dhe tejet gazmore, duke nderuar mbi te gjitha emrin e dashur te Nenes qe na lindi, krijimet e ketyre krijuesve shqiptare nga Shqiperia, Kosova, viset shqiptare e Diaspora, nen ngrohtesin e Vatres famemadhe, moren pjese disa figura nga me eminentet e komunitetit, kryetari i Federates PanShqiptare te Amerikes, z Agim Karagjozi, Agim Rexhaj, Prof Dr Skender Kodra,Ramiz Muja,Zef Perndocaj, Pashk Maksutaj e te tjere. Moren pjese : shkrimtare te njohur,Naum Prifiti, Pellumb Kulla, Tom Mrijaj e Gjeto Turmalaj. Artistet Xhuljeta Kulla, Justina Alijaj e Astrit Tota, Zoji Shyti, si dhe biznesmene te sukseshem, prinder dhe femije, studente shqiptare dhe shkrimtari e publicisti Agim Shehu me bashkeshorten nga Zvicra dhe shkrimtari Fazlli Haliti nga Lushnja.
Gjate promovimit, me se 50 pjesmarres te ardhur edhe nga vende te largeta te Amerikes, si Medije Vraniqi me te bijen Vanesa, nga Teksasi, e nga shtete te tjera, u diskutua edhe per sfidat e rastet e zhvillimit te ketyre promovimeve ne komunitet. Tema kryesore e ketij promovimi ishte libri dhe "Nenes". Ne fillim te fjales se saj ideatorja e librit , zonja Merita Bajraktari iu falenderua VATRES qe ua hapi deren dhe bashkepunoi me grate ne kete aktivitet.. Me pas ajo falenderoi atoret e librit dhe falenderoi pjesmarresit ne tubim.
"Sekreti" i antologjise se librit te "Bota e Gruas Shqiptare" "Nena"
Me pase ajo tha se si u be libri "Nena" ,si i lindi ideja..... e tjera. Duke treguar momente qe ajo kishte perjetuar me mungesen e vajzes se saj e cila ndodhej ne Washington D.C ne nje aktivitet, te cilin e ka pershkruar bukur edhe gazeta "Illyria", ajo kishte ndjere se duhej ti shkruhej Nenes se saj, t'i rrefente mbi brengen pohon ajo duke treguar sekretet e librit. E tek beja keshtu, shprehet Bjaraktari ndjeva se edhe nena ime kishte mall per mua femijen e saj dhe keshtu me lindi ideja qe ti shkruaja duke i kerkuar falje pse isha larguar..... se doja ti thoja me fal dhe te kam kuptuar!
Pastaj rrefehet ajo mendova se sa vajza jane si une te ikura larg dhe mbase ndjejne njelloj si une, sikur te mblidheshin keto shrkime, do behej nje liber per "Nenen". Thashe, ka pohuar ajo, se e hodha idene per nje liber te perbashket ne forum per te shprehur pikerisht ate ndjenje qe ne kemi per Nenat tona dhe ideja ime u perqafua dhe gjeta mbeshtetje absolute, pranoje ajo. Gjithashtu, tregoi se si punuan ne grupin redaktor, shpejt e sakte dhe me efektivitet. ... Per kete ajo perdori edhe nje metafore kur tha se: "me nektarin qe po mbledh nga ju mbase bejme mjalte me te mire" - fjala per nje liber tjeter :-) Bashkepunimi me autoret ishte shume i mire , tha Bajraktari, te gjitha kontribuan me materiale dhe patem sponsore(John McCormack,Medije Vraniqi,Daniel Dismondy,Arlinda Gjaka) Ne fund ajo ka falenderuar te madhin Dritero Agolli per parathenien dhe me tutje falenderoje shtepine Botuese Albin.
Diçka per antologjine e librit te "Bota e Gruas Shqiptare" "Nene"
Rreth kesaj teme sqaroi Mimoza Djaçi, njera prej dy organizatoreve kryesore te ketij aktiviteti e cila ka citoje nje njohje me librin nga Dr.Mirela Bogdani, bere rreth botimit te ketij libri ku thuhej se "Sapo ka dale nga shtypi libri me permbledhje ne proze dhe poezi "Nenes". Libri eshte prodhim i shtepise botuese "ALBIN" Tirane. Parathenia eshte shkruar nga Dritero Agolli, kurse kopertina eshte realizuar nga Argetina Tanushi. Autoret e librit jane 26 vajza dhe gra, anetare te forumit femeror shqiptar "Bota e Gruas Shqiptare". Ky eshte nje grup virtual femeror, krijuar per t'i sherbyer mbajtjes gjalle te tradites, identitetit dhe vlerave familjare e shoqerore, dhe trashegimise kulturore shqiptare. Fushat e angazhimit profesional te anetareve jane multidimensionale, gje qe i ben diskutimet ne kete forum te larmishme dhe interesante. Gjithashtu ne kete grup ka krijimtari te mirefillte letrare, si proze, poezi dhe publicistike. Kjo nuk eshte hera e pare qe nga ky grup jane krijuar antologji. Themeluesja e ketij grupi, Merita Bajraktari McCormack, qe eshte dhe editore e librit, hodhi idene e nje libri te perbashket te ketij grupi, e cila u perqafua nga shume anetare, te cilat jane krijuese. Forumi "Bota e Gruas Shqiptare" eshte i hapur per te gjitha grate dhe vajzat shqiptare, ka thene ne mbyllje te fjales se saj zonja Mimoza Dajçi.
Urime e pershendetje :
Promovimin e pershendeti zonja Iliriana Sulkuqi. Ajo ne emer te organizatoreve, i Ju falemnderua per pjesmarrjen te gjitheve, dhe veçanerisht Federates PanShqiptare te Amerikes VATRA. Ne kete falemnderim nuk mundem te le pa permendur, tha Sulkuqi, edhe ato 26 femra shqiptare nga te gjitha trojet etnike, Shqiperia e Diaspora , te cilat jane autore te kesaj antologjie. Sot, eshte nje dite speciale me nje emerues te perbashket, ku fjala Nene! do te tingelloje me nota thellesisht te forta, ka konkluduar Sulkuqi. Kryetari i Vatres, Agim Karagjozi tha se :" Jemi shume te gezuar qe shohim kete aktivitet te organizohet ne shtepine e Vatres. Te faleminderoje per kete te gjithe ato zonja qe kontribuan per kete takim. Kisha shume deshire qe kete takim t'a pershendes me nje poezi kushtuar nenes sime. Poezia titullohet :"Erdhi lajmi". Ne vazhdim fjalen e mori edhe shkrimtari i mirenjohur Naum Prifti , tregoje ne fund te fjales se tij se çfare i kishte bere me pershtypje ne kete liber, te cilen ai e ka lexuar me vemendje te madhe. Megjithese kam pasur nje fare paragjykimi per keto lloj antoligjie , tha ai disa nga antollogjit qe kame lexuar me pare me kane diziluzjonuar, si ato per gruan, ushtrine , per politiken e tjera te botuara ne Shqiperi. Ky ishte nje liber krejt i veçante. Dhe titulli me i pershtateshem i tij do te kishte qene "Nena krijon per Nenen".
Njera prej sponsorizuesve Medije Vraniqi, kujtoje me nostalgji babaine saj qe ai te kete qene njeri i paster shpirterisht i ndershem e patriot. Dhe ashtu babai i saj i ndjere kishte edukuar e rritur edhe femijet. Edhe me vjen mire shume e ndjehem e emocionuar, tha ajo qe jemi mbledhur ketu pa marre parasyshe se nga çfare vendi jemi - vetem se jemi shqiptare dhe jemi ne gjendje t'i tregojme njeri tjeterit jemi te nje gjaku."
Landa Prifti: Nje nga redaktoret e librit shprehu emocionin e saj per kete takim. Ajo i shprehu mirenjohje figurave pjesmarrese se bashku me nenen e saj, dhe tregoi se si u be libri Nenes. Ajo shprehu mirenjohje bashkeautoreve dhe falenderoi Nenen e saj qe ishte pjesmarrese ne ate takim. Landa kishte udhetuar per shtate ore nga Rochester,s bashku me Nenen dhe bashkeshortin, per te qene e pranishme ne kete aktivitet. E ema e saj iu shprehu mirenjohje vajzave autore dhe tregoi emocionin e saj kur ky liber iu dhurua nga e bija. Ajo tregoi se ishte nje nga surprizat me te bukura te jetes se saj.
Agim Shehu : Nena dhe Vatra jane dy emera qe lidhen qysh me femijerin tone. Kur kujtome nenen kemi kujtuar edhe Vatren. Nena ne jep gji ne femijeri Nena eshte ajo qe mbushte Vatren me dru te ngroheshim. Vatra ngrohte. Prandaj edhe ky takim ka simboliken e vete ne kete kendeveshtrim. Simbol harmonie e vitaliteti shqiptar. qe çdo gje kalon nepermjet Vatres dhe Nenes.Faslli Haliti : Ndjeva nje kenaqesi te veçante qe u bera pjesemarres i ketij promovimi. Kjo eshte si nje shkendije e cila do te nxise edhe me shume jo vetem keto gra por edhe gra te tjera shqiptare te na sjellin edhe me shume krijimtari letrare.
Pellumb Kulla ; Ky liber eshte "produkti" i nje shoqerie grash shqiptare shume te mira. Ky eshte zeri i ketyre grave qe meriton pergezimin tim. Me perpara kam njohur krijimtarine e Mimozes, Ilirianen, Albanen, Leonoren dhe Meriten dhe besoj se do te kemi rast te njehmi edhe me shume prej jush. Gjeja qe une deshiroja te promovoja me shume, ishte qe te mos i jepja asaj fjales dashuruar, nocionin lote. Me te drejte ndodh kur flasim per nenat qe ne te perlotemi.
Eleonora Gjoka ; Éshte shume bukur te shikosh produktin e mendimeve te tua, te shoqerise rreth teje te cilat, shumicen nuk i ke takuar kurre, veçse ne internet. Por, ato i ndjen, vijne prane teje me boten e tyre te bukur, romantiko- melankolike, optimiste apo pesimiste sipas momentit. Duke marre librin si nje porosi magjike, se me erdhi ne dore po ate dite qe festonim diten e saj, nis e çfletoj. Lexoj boten a gjithe tyre grave, vajzave tona, te shperndara ne gjithe boten, sikur lexoj vehten , po te njejat ndjenja , shqetesime, dashuri, pendesa ,betimi, malli, lote, shtrengese zemre per nenen, per nenat tona.
Skenografi dhe piktori i mirenjohur Astrit Tota, eshte i mendimit se :" Jemi duke promovuar kete liber ne kete Vater te zjarrte te shqiptarizmit, ne nje kohe kur ne shqiptaret po presim me padurim edhe viziten e pare te nje presidenti amerikan ne Shqiperi. A thua se Presidenti Bush shkon ne Tirane, pyeti ai te shpalle edhe pavaresine e Kosoves!?!. Ketu, sot ne kemi nje perzjerje ndjenjash te perbashketa, te cilat, po na shkaktojne edhe emocione te medha. Urojme qe ne rrugen e krijimtarise se ketyre grave te hecin edhe grate e tjera shqiptare te na sjellin edhe antologji te tjera. Nuk ka me bukur se ne "kopeshtin" e Vatres ku lulezuan Noli e Konica, te behet edhe ky promovim e ketij libri me emerin e dashur dhe te prekeshem te Nenes.
Zoti Xhevdet Myteberi, pershendeti ne emer te shoqates atdhetare kulturore "Devolli" dhe i uroi suksese autoreve. U lexuan edhe pjese nga recencat dhe pershendetjet e Riza Lahit dhe autoreve si Aida Dismondy, Argetina Tanushi,Raimonda Moisiu etj.
Si konkluzion:
Pjese nga poezite e ketij libri recitoje artistja e fameshme shqiptare Justina Aliaj.Gjithashtu Orsin Turmalaj lexoi poezi nga libri si dhe Astrit Tota. Dy vogelushe ishin dhe supriza e ketij takimi ato recituan bukur dy poezi njera per Nene Terezen dhe tjetra per Nenen. Nje koktej me ushqime te pergatitura nga amviset shqiptare, ishte mbyllja e ketij aktiviteti, i cili, ishte i pari qe mbahej ne shtepine e Vatres.Nepermjet ketij aktiviteti keto gra u shprehen se ato do te zhvillojne bashkepunimin per te botuar se bashku vepra te tjera letrare, dhe, se do te rrisin bashkepunimin me Vatren. Ne kete kendeveshtrim ato moren edhe premtimin solemn dhe perkrhajen te kryetarit te Vatres, z Agim Karagjozi. i cili pasi uroje per suksesin, tha se :"Vatra e ka pasur gjithmone dyert e hapura per te gjithe shqiptaret, e do t'i kete gjithmone te hapura, prandaj tha ai jeni me se te Mireseardhura! ne shtepine e "Vatres".
Para nënës të gjithë ndjehemi fëmijë…!
Shënime nga promovimi i librit "Nënës", botim i Forumit virtual femëror"Bota e Gruas shqiptare"…
Nga Dalip Greca (botuar ne gazeten " ILLYRIA")
Ato, që na mblodhën me 3 qershor në selinë e Federatës"Vatra" ishin 26 bija nënash, që vendosën të bashkojnë dashuritë për nënat në një libër shpirti. Dhe librin e titulluan me emrin e dashur"Nënës".
Para fisnikeve tona të gjithë mbetemi fëmijë të përkundur në dashurinë e pakufishme që të fal fjala magjike-Nënë. Kështu dhe ato të njëzetegjashta kanë thirrë në ndihmë muzën dhe kanë urdhëruar shpirtrat që t'u këndojnë për nënat.Poezia për nënën nuk njeh moshë. Mbaj mend se njëra nga bashkautoret, Hasibe Alishani Bllaca nga Prizreni, është gjyshe pensioniste e moshës 70 vjeçare, por mosha nuk e pengon që t'i thur poezi nënës së saj dhe të përcjellë për lexuesit krenarinë për nënën.Në promovimin e antologjisë, u recituan shumë poezi.Recituesit ishin pa kufij moshe, që nga kryetari 80-vjeçar i Vatrës e deri tek një vajzë e vogël, 5 vjeçare, Arieta Ziu.
Për secilën nga autoret, ashtu si edhe për lexuesit, nëna mbetet e shenjtë. Ato, 26 poeteshat, nuk kanë kursyer metaforat për ta bërë të prekshme dashurinë e Nënave. Sevdije Rexhepi, e cila tashmë është duke shërbyer në Irak, nënës i flet me gjuhën e reve; kaltërsinë e qiellit, për të nëna ka fytyrën më të ëmbël se të Mona Lizës, ndërkohë që nëna është gjithcka për të bijën; Strehëza e saj- shpirti i nënës; det me dashuri, e kjo bijëza, një sirenës e nënës së saj…
Rozi Theohari sjell një dialog dashurie mëmë e bijë, Albana duket se ende është duke dialoguar më Nënoken e saj, të cilën dëbora e bardhë në grackë e ka zënë; ndërsa Iliriana Sulkuqi në rrëfimin e vet poetik do të shpallë publikisht brengën:
Vetëm nëna
Ma kuptoi brengën në sy…
Unë,
Ne shpirtin e saj shami-
Fshij lotët e mi…
Merita Bajrakatari McCormack më duket se edhe aty në sallën e promovimit, endet nëpër botë mbi krahët e shqipes… se ajo nëna e mirë, një ditë prej ditësh do t'i tregonte qiellin për fluturim… Drenusha Zajmi sjell në vargjet e poezisë dashuri, mall dhe brengë" Të keshë ekzistuar vallë?", përhumbjen symbylluarzi për kujtimin e nënës; Anilda Gjaka, vargjet për nënën i ka stolisë me dhimbjet e shpirtit, ndërsa Ardita Jatru, që nuk mund të jetë në sallën ku promovohet libri, na ka dërguar vargjet-dhuratë :
Bardhoshja ime,
Shpirti im është në shpirtin tënd,
Ndaj sytë më mbetën prapa,
Për të parë sytë e tu të trishtë
Sytë e tu të dhembshur
Sytë e tu…të mitë!
Një pulbardhë këlthet në ajër,
Nënë moj,
E unë përhumbem qiejve të mallit…
Po kush janë ato të 26-ta që kanë bashkuar zemrat në librin"Nënës"?
Aferdita Dauti Heilman; Aida Dismondy,Albana M.Lifschin, Ardita Jatru,
Argetina Tanushi, Arlinda Gjaka,, Drenusha Zajmi Hoxha,, Eleonora Koka Gjoka, Rina Ahmeti, Florije Shala Ameti, Flutra Malo, Hasibe Alishani Blaca, Ilire Zajmi, Iliriana Sulkuqi, Juliana Cukaj, Merita Bajraktari McCormack, Mimoza Dajci, Mimoza Hametaj, Nertila Haxhi, Raimonda Moisiu, Rozi Theohari, Sevdije Rexhepi, Teuta Shabani Towler, Vera Pelaj, Viollandi-Landa- Prifti, Xhezide Isufi
***
Autoret kishin zgjedhur mjediset e Vatrës në Nju Jork për të organizuar promovimin e librit. Ia kishin paraqitë kërkesën kryetarit Agim Karagjozi dhe ai jo vetëm që kishte pranuar, por kishte ruajtur edhe një surprizë për atë ditë. Kishte zgjedhur një poezi të vetën që e kishte thurur me lotët dhimbjes, dikur, kur i pat ardhë lajmi i hidhur, ai i humbjes së nënës. Jo vetëm shpirti i tij që dihatej nën dhimbjen e kujtimeve, por të gjithë pjesmarrësit, u emocionuan; madje, njëra nga mysafiret, ndër sponsoret e librit, Medije Vraniqi, nuk mundi të qëndronte dhe ashtu pa u ndjerë duke fshirë lotët doli, për t'u kthye më pas.
Duartrokitje dhe një buqetë lulesh për kryetarin Karagjozi, i cili me vargjet për nënën vërtetoi edhe një herë se mbetemi fëmijë të përjetshëm para nënave, jo vetëm në poezi, por dhe në jetë.
Veprimtaria që pati si drejtuese gazetaren Mimoza Dajçi dhe poeten Iliriana Sulkuqi, u përcoll fund e krye nga emocionet. Poezitë, lulet, batutat, gjithçka ishte e emocionuese, ndërsa pjesmarrja më shumë se ç'mbante salla. Kishte mysafirë si poeti e publicisti Agim Shehu me zonjën, poeti dhe përkthyesi Faslli Haliti.
Autoret nuk mund të ishin të gjitha të pranishme në atë sallë sepse ato aktualisht jetojnë të shpërndara në kontinente të ndryshme, disa në Amerikë, disa në Europë, dikush në Australi, por gjithësesi ato ishin bashkë në këtë libër që promovohej.
- 26 autore e shpërndara nëpër të gjithë kontinetet me pasionin e dëshirën , dhimbjen e dashurinë që mbajnë brenda vetes së tyre u bënë bashkë dhe krijuan antalogjinë poetike, do të thoshte gjatë drejtimit të veprimtarisë Iliriana Sulkuqi.
***
Merita Bajraktari McCormark, inisiatorja e botimit të librit"Nënës" dukej më emocionura, por i duhet që t'i zotërojë ato dhe të tregojë se si lindi libri. Tregimi është i sinqertë; nuk fsheh asgjë, ashtu siç ka ndodhë. Vajza e saj, Sabrina, ishte përzgjedhur në takimin e liderëve të rinj, si përfaqësuese e Nju Jork-ut dhe u shkëput nga e ëma(Merita) për 10 ditë. Meritën nuk e mbante vendi.Një mijë pyetje ia sulmonin trurin; si e përballonte jetën atje, në Washington e vetme e bija? Pastaj, kish pyet veten, po mëma ima, si është ndjerë pa mua për vite e vite me radhë? Pastaj shqetësimit kishte ardhë ideja për projektin. E kishte hedhë shqetësimin dhe idenë në listën e forumit të grave dhe kishte marrë gjithë ato impulse nënash dhe së bashku kishin projektuar dhe librin. Ishin gjetur edhe sponsorët:
John McCormack, Medije Vraniqi, Daniel Dismondy dhe Arlinda Gjaka. Parathënia erdhi nga Tirana, nga kryeplaku i poezisë shqipe, Dritëro Agolli, i cili shkroi poetiksht pak fjalë:"Poeti lind nga nëna. Nëna që në fillim ia përcjell poezinë përmes shushurimës së qumështit të gjirit dhe tingujëve të nina-nanës, që i këndon mbi djepin apo krevatin e vockël…". Kopertina pati për autore njërën nga 26 bashkautoret, gazetaren Agetina Tanushi. Libri u botua nga "Albin" në Tiranë.
Mimoza Dajçi, e cila ka botuar në antologji esene"Kur do të marrë fund terrorizmi"- përcolli një informacion të shkurtër rreth librit: Autoret e librit jane 26 vajza dhe gra, anëtare te forumit femeror shqiptar "Bota e Gruas Shqiptare". Ky është një grup virtual femëror, krijuar për t'i shërbyer mbajtjes gjallë të traditës, identitetit dhe vlerave familjare e shoqërore, dhe trashëgimisë kulturore shqiptare. Fushat e angazhimit profesional të anëtareve janë shumëdimensionale, gjë që i bën diskutimet në këtë forum të larmishme dhe interesante. Gjithashtu në këtë grup ka krijimtari të mirëfilltë letrare, si prozë, poezi dhe publicistikë. Kjo nuk është hera e parë që nga ky grup janë krijuar antologji. Themeluesja e këtij grupi, Merita Bajraktari McCormack, qe eshte dhe editore e librit, hodhi idenë e një libri të përbashkët te ketij grupi, e cila u perqafua nga shume anetare, te cilat jane krijuese.
Iliriana Sulkuqi falenderoi për pjesmarrjen, veçanërisht Federatën PanShqiptare të Amerikës VATRA dhe z. Karagjozi. Në këtë falenderim, tha ajo, nuk mundem të lë pa përmendur edhe ato 26 femra shqiptare nga të gjitha trojet etnike, Shqipëria e Diaspora, të cilat janë pjesë të kësaj antologjie.Sot është një ditë speciale me një emërues të përbashkët, ku fjala nënë do të tingëllojë me nota poetike.
***
Shkrimtari Naum Prifti ishte referuesi kryesor për vlerat e antologjisë poetike. Në vlerësimin e tij ai tha: Femra është një botë e pasur, një botë delikate plot me ndjenja dhe dashuri shumë më ndryshe nga bota e burrave. Burrat shquhen për veti që e ndryshojnë gjenetikisht nga ato të grave. Ndërsa burrat kanë karakterin, gratë kanë bukurinë natyrore, fisnikërinë e lindur , delikatesën. Dhe unë po përsërisë një mendim "kurrë burrat shqiptarë nuk do të kishin bërë histori, po të mos kishin përkrah tyre zonjat e vërteta , zonja me shpirt të madh, që përballuan dhe dhimbjet më të forta me një stoicizëm që do të ishte shëmbullor prej nga koha e Ilirëve dhe deri tek ajo e Skëndërbeut e sot.
Ky është një libër krejt i veçantë, ndërsa titulli më i përshtatëshëm i tij, unë mendoj se do të kishte qënë "Nëna krijon për Nënën", përfundoi Prifti.
***
Medije Vraniqi, një ndër sponsoret e librit,tha se ndjehej e emocionuar që gjendej në këtë veprimtari kaq të bukur me kaq emocione. Ajo tha se kishte marrë pjesë me shpirt në sponsorizimin e këtij libri. Ndjehem mirë që jam sot këtu në shtëpinë e Vatrës në një veprimtari ku jemi bashkuar të gjithë shqiptarët, pavarësisht nga kemi ardhë, por ne flasim të gjithë shqip dhe kemi gjak shqiptar.Është i njohur shembulli i Medijes në kohëardhjen e kosovarëve në Amerikë në vitin 1999.
Poeti Faslli Haliti në përshëndetjen e tij tha: Ndjeva një kënaqësi të veçantë që u bëra pjesëmarrës i këtij promovimi. Kjo është si një shkëndijë e cila do të nxisë edhe më shumë jo vetëm këto gra por edhe gra të tjera shqiptare të na sjellin edhe më shumë krijimtari letrare.
Ndërsa poeti Agim Shehu në diskutimin e tij u shpreh poetikisht për simbolikën e këtij takimi: Nëna dhe Vatra janë dy emra që lidhen qysh me fëmijërin tonë. Kur kujtojmë nënën kemi kujtuar edhe Vatrën. Nëna na jep gji në fëmijëri. Nga anët tona, nëna mbushte vatrën me dru të ngroheshim. Prandaj edhe ky takim ka simbolikën e vetë në këtë këndëvështrim. Simbol harmonie e vitaliteti shqiptar, që çdo gjë kalon nëpërmjet Vatrës dhe Nënës.
Pëllumb Kulla në përshëndetjen e tij u shpreh: Ky libër është "produkti" i një shoqërie grash shqiptare shumë të mira. Ky është zëri i këtyre grave që meriton përgëzimin tonë. Gjëja që unë dëshiroja të promovoja më shumë, ishte që të mos i jepja asaj fjalës dashurur nocionin lot. Me të drejtë ndodh kur flasim për nënat që ne të përlotemi. Ai kishte zgjedhur për këtë rast poezinë e Dritëro Agollit "Vdekja e Nënës".
Më pas, Kulla solli një copëz të hidhur nga kujtimet e veta të fëmijërisë, një prozë e bukur shkëputur nga Libri i tij"Skënder Sallaku-ose Si qeshnim nën diktaturë"…
Nga bashkautoret, diskutoi Eleonora Gjoka Koka, e cila tregoi me emocion se si u bashkua me projektin e Meritës dhe se si lindi kjo antologji, ku ajo ka katër poezi: "Kur bëhesh Nënë" , "Kur ligjëron nëna ime", "Për ty nënë", "Në ëndërr më erdhe , o Nënë!". Më pas ajo recitoi fragmente nga poezitë e saj.
Ndërsa Landa Prifti, një tjetër bashkautore e antologjisë, kishte ardhë në takim me gjithë nënën dhe bashkëshortin. Në fjalën e saj Landa, tha se kishte marrë përsipër redaktimin e materialit dhe kishte udhëtuar shumë orë për të qenë e pranishme në këtë takim emocionues. Ajo ka botuar në këtë antologji një ese të shkurtër"Gëzuar ditëlindjen"Në na" dhe poezinë"Për ty nënë".
Takimin e përshëndetën edhe Xhevdet Myteberi, kryetar i shoqatës"Devolli" , piktori Astrit Tota, ndërsa Orsin Turmalaj, u duartrokit për recitimin e poezive.
***
Artistja Justina Aliaj, interpretoi disa nga poezitë e antologjisë"Në nës" që asaj i kishin pëlqyer dhe më pas në interpretimin e saj solli dy poezi të veçanta për nënën, të shkruar nga dy poetë burra. E veçanta për autorët; një është i verbër dhe nuk e pa kurrë nënën, por ama fytyrën ia pikturoi me brushat e shpirtit në poezi. Ky ishet Gjokë Vata. Tjetri, një poet i talentuar, por fakeq në jetë. Prej kohës( jo muajësh, por vitesh) po dergjet spitaleve. E ky është Luigj Çekaj. Duartrokitjet ishin pak për të respektuar poezinë e tyre dhe për ët falenderuar Justinën!
Një vajzë 5 vjeçare, Arjeta Ziu, do të shtonte emocionet e veprimtarisë. Ajo do të koleksiononte moshën më të vogël për të shprehur dashurinë për nënën, ndërkohë që vogëlushja tjetër Dajçi, përcolli një poezi për Nënë Terezën.
****
Në fund një koktejl, ku nuk mungonte asgjë; por në koleksionin e shumë ëmbëlsirave, u lavdëru një asortiment i veçantë; gurabijet e Rajmonda Dabullës. Ajo, shpirtmira,artistja , ishte ngritë me natë dhe kishte gatuar gurabijet që të shkriheshin në gojë dhe i kishte sjellë si dhuratë për takimin e grave, duke përcjellë dhe një lajm të gëzuar:Ishte bërë gjyshe! E bija kishte lindur djalë. Shumë urime për nipin dhe gjyshen Rajmondë!
Ja kështu kaluam të dielën e 3 qershorit, nga mesdita deri në mbrëmje, një mbasdite plot emocione.
qe mbjane autoresine e librit "NENA"
dhe me respekt per cdo Nene!
IMJA MELODI E PARE
Ne vargun e shkruar,
nje ndalese per Ty, e mira Nene...
E shtrenjta e cmuar,
kam driten ne sy dhe bekimin
qe me ke dhene.
Me mall te paharuar,
derdh lotin vese ne brigje e lendina.
Atje mbledh e kam ne duar,
mimoza per Ty o nene, e lule trendelina.
Gjithmone e perjete,
dashuri pa fund o Nena ime je.
Une shpirtin bej det,
ne te per Ty, valet ngre, atje permbi re.
Keshtu te takoj o shpirti im,
mbi ylbere qiellore te shoh, drite ne amshim...
U thinja tani, kam rrudha mbi balle,
po jam une, dyvjecari qe me le atje, duke qare...
Ndaj me rrjedh ky varg per Ty, si lume e ujevare...
Mbi te derdh melodine, Nene,
o imja melodi e pare!
Te shoh tek afrohesh e me kendon dhe Ti,
nje kenge me kitare...
Eshte malli qe na bashkon, ne nje ze,
ky mall qe s'ka te ndare!
Hysen Cifligu
Florida
Ska gje me te bukur ne bote se kur Nenat shkruajne per Nenen.....! - Nga Beqir Sina, New York (botuar ne Gazeten 55 dhe Bota Sot)
SOUTHERN Blvd. : BRONX (NY) : Te dielen me 3 qershor, ne shtepine e Vatres - Bronks-Nju Jork, "Bota e Gruas Shqiptare" perfaqesuar nga autoret e librit "Nenes" qe banojne ne Nju Jork, organizuan ne bashkepunim me Vatren mbasditen kulturore per promovomin e antologjise se porsa botuar "Nena" qe u moderua nga Zj. Mimoza Dajci dhe Iliriana Sulkuqi. Nikoqirja e ketij takimi "Bota e Gruas Shqiptare " themeluar nga z. Merita Bajraktari McCormack , eshte nje grup grash dhe vajzash shqiptare qe komunikon ne internet, dhe qe ka nxjerre ne drite dhe frytet e kesaj lidhje me botimin e ketij libri, i cili, eshte nje antologji modeste me krijime kushtuar Nenes nga 26 vajza dhe gra nga forumi virtual femeror mbareshqiptar. Ne kete aktivitet kulturor, i pari i ketij lloji mbajtur vitet e fundit ne shtepine e Vatres, ne nje mbasdite fort te kendshme dhe tejet gazmore, duke nderuar mbi te gjitha emrin e dashur te Nenes qe na lindi, krijimet e ketyre krijuesve shqiptare nga Shqiperia, Kosova, viset shqiptare e Diaspora, nen ngrohtesin e Vatres famemadhe, moren pjese disa figura nga me eminentet e komunitetit, kryetari i Federates PanShqiptare te Amerikes, z Agim Karagjozi, Agim Rexhaj, Prof Dr Skender Kodra,Ramiz Muja,Zef Perndocaj, Pashk Maksutaj e te tjere. Moren pjese : shkrimtare te njohur,Naum Prifiti, Pellumb Kulla, Tom Mrijaj e Gjeto Turmalaj. Artistet Xhuljeta Kulla, Justina Alijaj e Astrit Tota, Zoji Shyti, si dhe biznesmene te sukseshem, prinder dhe femije, studente shqiptare dhe shkrimtari e publicisti Agim Shehu me bashkeshorten nga Zvicra dhe shkrimtari Fazlli Haliti nga Lushnja.
Gjate promovimit, me se 50 pjesmarres te ardhur edhe nga vende te largeta te Amerikes, si Medije Vraniqi me te bijen Vanesa, nga Teksasi, e nga shtete te tjera, u diskutua edhe per sfidat e rastet e zhvillimit te ketyre promovimeve ne komunitet. Tema kryesore e ketij promovimi ishte libri dhe "Nenes". Ne fillim te fjales se saj ideatorja e librit , zonja Merita Bajraktari iu falenderua VATRES qe ua hapi deren dhe bashkepunoi me grate ne kete aktivitet.. Me pas ajo falenderoi atoret e librit dhe falenderoi pjesmarresit ne tubim.
"Sekreti" i antologjise se librit te "Bota e Gruas Shqiptare" "Nena"
Me pase ajo tha se si u be libri "Nena" ,si i lindi ideja..... e tjera. Duke treguar momente qe ajo kishte perjetuar me mungesen e vajzes se saj e cila ndodhej ne Washington D.C ne nje aktivitet, te cilin e ka pershkruar bukur edhe gazeta "Illyria", ajo kishte ndjere se duhej ti shkruhej Nenes se saj, t'i rrefente mbi brengen pohon ajo duke treguar sekretet e librit. E tek beja keshtu, shprehet Bjaraktari ndjeva se edhe nena ime kishte mall per mua femijen e saj dhe keshtu me lindi ideja qe ti shkruaja duke i kerkuar falje pse isha larguar..... se doja ti thoja me fal dhe te kam kuptuar!
Pastaj rrefehet ajo mendova se sa vajza jane si une te ikura larg dhe mbase ndjejne njelloj si une, sikur te mblidheshin keto shrkime, do behej nje liber per "Nenen". Thashe, ka pohuar ajo, se e hodha idene per nje liber te perbashket ne forum per te shprehur pikerisht ate ndjenje qe ne kemi per Nenat tona dhe ideja ime u perqafua dhe gjeta mbeshtetje absolute, pranoje ajo. Gjithashtu, tregoi se si punuan ne grupin redaktor, shpejt e sakte dhe me efektivitet. ... Per kete ajo perdori edhe nje metafore kur tha se: "me nektarin qe po mbledh nga ju mbase bejme mjalte me te mire" - fjala per nje liber tjeter :-) Bashkepunimi me autoret ishte shume i mire , tha Bajraktari, te gjitha kontribuan me materiale dhe patem sponsore(John McCormack,Medije Vraniqi,Daniel Dismondy,Arlinda Gjaka) Ne fund ajo ka falenderuar te madhin Dritero Agolli per parathenien dhe me tutje falenderoje shtepine Botuese Albin.
Diçka per antologjine e librit te "Bota e Gruas Shqiptare" "Nene"
Rreth kesaj teme sqaroi Mimoza Djaçi, njera prej dy organizatoreve kryesore te ketij aktiviteti e cila ka citoje nje njohje me librin nga Dr.Mirela Bogdani, bere rreth botimit te ketij libri ku thuhej se "Sapo ka dale nga shtypi libri me permbledhje ne proze dhe poezi "Nenes". Libri eshte prodhim i shtepise botuese "ALBIN" Tirane. Parathenia eshte shkruar nga Dritero Agolli, kurse kopertina eshte realizuar nga Argetina Tanushi. Autoret e librit jane 26 vajza dhe gra, anetare te forumit femeror shqiptar "Bota e Gruas Shqiptare". Ky eshte nje grup virtual femeror, krijuar per t'i sherbyer mbajtjes gjalle te tradites, identitetit dhe vlerave familjare e shoqerore, dhe trashegimise kulturore shqiptare. Fushat e angazhimit profesional te anetareve jane multidimensionale, gje qe i ben diskutimet ne kete forum te larmishme dhe interesante. Gjithashtu ne kete grup ka krijimtari te mirefillte letrare, si proze, poezi dhe publicistike. Kjo nuk eshte hera e pare qe nga ky grup jane krijuar antologji. Themeluesja e ketij grupi, Merita Bajraktari McCormack, qe eshte dhe editore e librit, hodhi idene e nje libri te perbashket te ketij grupi, e cila u perqafua nga shume anetare, te cilat jane krijuese. Forumi "Bota e Gruas Shqiptare" eshte i hapur per te gjitha grate dhe vajzat shqiptare, ka thene ne mbyllje te fjales se saj zonja Mimoza Dajçi.
Urime e pershendetje :
Promovimin e pershendeti zonja Iliriana Sulkuqi. Ajo ne emer te organizatoreve, i Ju falemnderua per pjesmarrjen te gjitheve, dhe veçanerisht Federates PanShqiptare te Amerikes VATRA. Ne kete falemnderim nuk mundem te le pa permendur, tha Sulkuqi, edhe ato 26 femra shqiptare nga te gjitha trojet etnike, Shqiperia e Diaspora , te cilat jane autore te kesaj antologjie. Sot, eshte nje dite speciale me nje emerues te perbashket, ku fjala Nene! do te tingelloje me nota thellesisht te forta, ka konkluduar Sulkuqi. Kryetari i Vatres, Agim Karagjozi tha se :" Jemi shume te gezuar qe shohim kete aktivitet te organizohet ne shtepine e Vatres. Te faleminderoje per kete te gjithe ato zonja qe kontribuan per kete takim. Kisha shume deshire qe kete takim t'a pershendes me nje poezi kushtuar nenes sime. Poezia titullohet :"Erdhi lajmi". Ne vazhdim fjalen e mori edhe shkrimtari i mirenjohur Naum Prifti , tregoje ne fund te fjales se tij se çfare i kishte bere me pershtypje ne kete liber, te cilen ai e ka lexuar me vemendje te madhe. Megjithese kam pasur nje fare paragjykimi per keto lloj antoligjie , tha ai disa nga antollogjit qe kame lexuar me pare me kane diziluzjonuar, si ato per gruan, ushtrine , per politiken e tjera te botuara ne Shqiperi. Ky ishte nje liber krejt i veçante. Dhe titulli me i pershtateshem i tij do te kishte qene "Nena krijon per Nenen".
Njera prej sponsorizuesve Medije Vraniqi, kujtoje me nostalgji babaine saj qe ai te kete qene njeri i paster shpirterisht i ndershem e patriot. Dhe ashtu babai i saj i ndjere kishte edukuar e rritur edhe femijet. Edhe me vjen mire shume e ndjehem e emocionuar, tha ajo qe jemi mbledhur ketu pa marre parasyshe se nga çfare vendi jemi - vetem se jemi shqiptare dhe jemi ne gjendje t'i tregojme njeri tjeterit jemi te nje gjaku."
Landa Prifti: Nje nga redaktoret e librit shprehu emocionin e saj per kete takim. Ajo i shprehu mirenjohje figurave pjesmarrese se bashku me nenen e saj, dhe tregoi se si u be libri Nenes. Ajo shprehu mirenjohje bashkeautoreve dhe falenderoi Nenen e saj qe ishte pjesmarrese ne ate takim. Landa kishte udhetuar per shtate ore nga Rochester,s bashku me Nenen dhe bashkeshortin, per te qene e pranishme ne kete aktivitet. E ema e saj iu shprehu mirenjohje vajzave autore dhe tregoi emocionin e saj kur ky liber iu dhurua nga e bija. Ajo tregoi se ishte nje nga surprizat me te bukura te jetes se saj.
Agim Shehu : Nena dhe Vatra jane dy emera qe lidhen qysh me femijerin tone. Kur kujtome nenen kemi kujtuar edhe Vatren. Nena ne jep gji ne femijeri Nena eshte ajo qe mbushte Vatren me dru te ngroheshim. Vatra ngrohte. Prandaj edhe ky takim ka simboliken e vete ne kete kendeveshtrim. Simbol harmonie e vitaliteti shqiptar. qe çdo gje kalon nepermjet Vatres dhe Nenes.Faslli Haliti : Ndjeva nje kenaqesi te veçante qe u bera pjesemarres i ketij promovimi. Kjo eshte si nje shkendije e cila do te nxise edhe me shume jo vetem keto gra por edhe gra te tjera shqiptare te na sjellin edhe me shume krijimtari letrare.
Pellumb Kulla ; Ky liber eshte "produkti" i nje shoqerie grash shqiptare shume te mira. Ky eshte zeri i ketyre grave qe meriton pergezimin tim. Me perpara kam njohur krijimtarine e Mimozes, Ilirianen, Albanen, Leonoren dhe Meriten dhe besoj se do te kemi rast te njehmi edhe me shume prej jush. Gjeja qe une deshiroja te promovoja me shume, ishte qe te mos i jepja asaj fjales dashuruar, nocionin lote. Me te drejte ndodh kur flasim per nenat qe ne te perlotemi.
Eleonora Gjoka ; Éshte shume bukur te shikosh produktin e mendimeve te tua, te shoqerise rreth teje te cilat, shumicen nuk i ke takuar kurre, veçse ne internet. Por, ato i ndjen, vijne prane teje me boten e tyre te bukur, romantiko- melankolike, optimiste apo pesimiste sipas momentit. Duke marre librin si nje porosi magjike, se me erdhi ne dore po ate dite qe festonim diten e saj, nis e çfletoj. Lexoj boten a gjithe tyre grave, vajzave tona, te shperndara ne gjithe boten, sikur lexoj vehten , po te njejat ndjenja , shqetesime, dashuri, pendesa ,betimi, malli, lote, shtrengese zemre per nenen, per nenat tona.
Skenografi dhe piktori i mirenjohur Astrit Tota, eshte i mendimit se :" Jemi duke promovuar kete liber ne kete Vater te zjarrte te shqiptarizmit, ne nje kohe kur ne shqiptaret po presim me padurim edhe viziten e pare te nje presidenti amerikan ne Shqiperi. A thua se Presidenti Bush shkon ne Tirane, pyeti ai te shpalle edhe pavaresine e Kosoves!?!. Ketu, sot ne kemi nje perzjerje ndjenjash te perbashketa, te cilat, po na shkaktojne edhe emocione te medha. Urojme qe ne rrugen e krijimtarise se ketyre grave te hecin edhe grate e tjera shqiptare te na sjellin edhe antologji te tjera. Nuk ka me bukur se ne "kopeshtin" e Vatres ku lulezuan Noli e Konica, te behet edhe ky promovim e ketij libri me emerin e dashur dhe te prekeshem te Nenes.
Zoti Xhevdet Myteberi, pershendeti ne emer te shoqates atdhetare kulturore "Devolli" dhe i uroi suksese autoreve. U lexuan edhe pjese nga recencat dhe pershendetjet e Riza Lahit dhe autoreve si Aida Dismondy, Argetina Tanushi,Raimonda Moisiu etj.
Si konkluzion:
Pjese nga poezite e ketij libri recitoje artistja e fameshme shqiptare Justina Aliaj.Gjithashtu Orsin Turmalaj lexoi poezi nga libri si dhe Astrit Tota. Dy vogelushe ishin dhe supriza e ketij takimi ato recituan bukur dy poezi njera per Nene Terezen dhe tjetra per Nenen. Nje koktej me ushqime te pergatitura nga amviset shqiptare, ishte mbyllja e ketij aktiviteti, i cili, ishte i pari qe mbahej ne shtepine e Vatres.Nepermjet ketij aktiviteti keto gra u shprehen se ato do te zhvillojne bashkepunimin per te botuar se bashku vepra te tjera letrare, dhe, se do te rrisin bashkepunimin me Vatren. Ne kete kendeveshtrim ato moren edhe premtimin solemn dhe perkrhajen te kryetarit te Vatres, z Agim Karagjozi. i cili pasi uroje per suksesin, tha se :"Vatra e ka pasur gjithmone dyert e hapura per te gjithe shqiptaret, e do t'i kete gjithmone te hapura, prandaj tha ai jeni me se te Mireseardhura! ne shtepine e "Vatres".
Para nënës të gjithë ndjehemi fëmijë…!
Shënime nga promovimi i librit "Nënës", botim i Forumit virtual femëror"Bota e Gruas shqiptare"…
Nga Dalip Greca (botuar ne gazeten " ILLYRIA")
Ato, që na mblodhën me 3 qershor në selinë e Federatës"Vatra" ishin 26 bija nënash, që vendosën të bashkojnë dashuritë për nënat në një libër shpirti. Dhe librin e titulluan me emrin e dashur"Nënës".
Para fisnikeve tona të gjithë mbetemi fëmijë të përkundur në dashurinë e pakufishme që të fal fjala magjike-Nënë. Kështu dhe ato të njëzetegjashta kanë thirrë në ndihmë muzën dhe kanë urdhëruar shpirtrat që t'u këndojnë për nënat.Poezia për nënën nuk njeh moshë. Mbaj mend se njëra nga bashkautoret, Hasibe Alishani Bllaca nga Prizreni, është gjyshe pensioniste e moshës 70 vjeçare, por mosha nuk e pengon që t'i thur poezi nënës së saj dhe të përcjellë për lexuesit krenarinë për nënën.Në promovimin e antologjisë, u recituan shumë poezi.Recituesit ishin pa kufij moshe, që nga kryetari 80-vjeçar i Vatrës e deri tek një vajzë e vogël, 5 vjeçare, Arieta Ziu.
Për secilën nga autoret, ashtu si edhe për lexuesit, nëna mbetet e shenjtë. Ato, 26 poeteshat, nuk kanë kursyer metaforat për ta bërë të prekshme dashurinë e Nënave. Sevdije Rexhepi, e cila tashmë është duke shërbyer në Irak, nënës i flet me gjuhën e reve; kaltërsinë e qiellit, për të nëna ka fytyrën më të ëmbël se të Mona Lizës, ndërkohë që nëna është gjithcka për të bijën; Strehëza e saj- shpirti i nënës; det me dashuri, e kjo bijëza, një sirenës e nënës së saj…
Rozi Theohari sjell një dialog dashurie mëmë e bijë, Albana duket se ende është duke dialoguar më Nënoken e saj, të cilën dëbora e bardhë në grackë e ka zënë; ndërsa Iliriana Sulkuqi në rrëfimin e vet poetik do të shpallë publikisht brengën:
Vetëm nëna
Ma kuptoi brengën në sy…
Unë,
Ne shpirtin e saj shami-
Fshij lotët e mi…
Merita Bajrakatari McCormack më duket se edhe aty në sallën e promovimit, endet nëpër botë mbi krahët e shqipes… se ajo nëna e mirë, një ditë prej ditësh do t'i tregonte qiellin për fluturim… Drenusha Zajmi sjell në vargjet e poezisë dashuri, mall dhe brengë" Të keshë ekzistuar vallë?", përhumbjen symbylluarzi për kujtimin e nënës; Anilda Gjaka, vargjet për nënën i ka stolisë me dhimbjet e shpirtit, ndërsa Ardita Jatru, që nuk mund të jetë në sallën ku promovohet libri, na ka dërguar vargjet-dhuratë :
Bardhoshja ime,
Shpirti im është në shpirtin tënd,
Ndaj sytë më mbetën prapa,
Për të parë sytë e tu të trishtë
Sytë e tu të dhembshur
Sytë e tu…të mitë!
Një pulbardhë këlthet në ajër,
Nënë moj,
E unë përhumbem qiejve të mallit…
Po kush janë ato të 26-ta që kanë bashkuar zemrat në librin"Nënës"?
Aferdita Dauti Heilman; Aida Dismondy,Albana M.Lifschin, Ardita Jatru,
Argetina Tanushi, Arlinda Gjaka,, Drenusha Zajmi Hoxha,, Eleonora Koka Gjoka, Rina Ahmeti, Florije Shala Ameti, Flutra Malo, Hasibe Alishani Blaca, Ilire Zajmi, Iliriana Sulkuqi, Juliana Cukaj, Merita Bajraktari McCormack, Mimoza Dajci, Mimoza Hametaj, Nertila Haxhi, Raimonda Moisiu, Rozi Theohari, Sevdije Rexhepi, Teuta Shabani Towler, Vera Pelaj, Viollandi-Landa- Prifti, Xhezide Isufi
***
Autoret kishin zgjedhur mjediset e Vatrës në Nju Jork për të organizuar promovimin e librit. Ia kishin paraqitë kërkesën kryetarit Agim Karagjozi dhe ai jo vetëm që kishte pranuar, por kishte ruajtur edhe një surprizë për atë ditë. Kishte zgjedhur një poezi të vetën që e kishte thurur me lotët dhimbjes, dikur, kur i pat ardhë lajmi i hidhur, ai i humbjes së nënës. Jo vetëm shpirti i tij që dihatej nën dhimbjen e kujtimeve, por të gjithë pjesmarrësit, u emocionuan; madje, njëra nga mysafiret, ndër sponsoret e librit, Medije Vraniqi, nuk mundi të qëndronte dhe ashtu pa u ndjerë duke fshirë lotët doli, për t'u kthye më pas.
Duartrokitje dhe një buqetë lulesh për kryetarin Karagjozi, i cili me vargjet për nënën vërtetoi edhe një herë se mbetemi fëmijë të përjetshëm para nënave, jo vetëm në poezi, por dhe në jetë.
Veprimtaria që pati si drejtuese gazetaren Mimoza Dajçi dhe poeten Iliriana Sulkuqi, u përcoll fund e krye nga emocionet. Poezitë, lulet, batutat, gjithçka ishte e emocionuese, ndërsa pjesmarrja më shumë se ç'mbante salla. Kishte mysafirë si poeti e publicisti Agim Shehu me zonjën, poeti dhe përkthyesi Faslli Haliti.
Autoret nuk mund të ishin të gjitha të pranishme në atë sallë sepse ato aktualisht jetojnë të shpërndara në kontinente të ndryshme, disa në Amerikë, disa në Europë, dikush në Australi, por gjithësesi ato ishin bashkë në këtë libër që promovohej.
- 26 autore e shpërndara nëpër të gjithë kontinetet me pasionin e dëshirën , dhimbjen e dashurinë që mbajnë brenda vetes së tyre u bënë bashkë dhe krijuan antalogjinë poetike, do të thoshte gjatë drejtimit të veprimtarisë Iliriana Sulkuqi.
***
Merita Bajraktari McCormark, inisiatorja e botimit të librit"Nënës" dukej më emocionura, por i duhet që t'i zotërojë ato dhe të tregojë se si lindi libri. Tregimi është i sinqertë; nuk fsheh asgjë, ashtu siç ka ndodhë. Vajza e saj, Sabrina, ishte përzgjedhur në takimin e liderëve të rinj, si përfaqësuese e Nju Jork-ut dhe u shkëput nga e ëma(Merita) për 10 ditë. Meritën nuk e mbante vendi.Një mijë pyetje ia sulmonin trurin; si e përballonte jetën atje, në Washington e vetme e bija? Pastaj, kish pyet veten, po mëma ima, si është ndjerë pa mua për vite e vite me radhë? Pastaj shqetësimit kishte ardhë ideja për projektin. E kishte hedhë shqetësimin dhe idenë në listën e forumit të grave dhe kishte marrë gjithë ato impulse nënash dhe së bashku kishin projektuar dhe librin. Ishin gjetur edhe sponsorët:
John McCormack, Medije Vraniqi, Daniel Dismondy dhe Arlinda Gjaka. Parathënia erdhi nga Tirana, nga kryeplaku i poezisë shqipe, Dritëro Agolli, i cili shkroi poetiksht pak fjalë:"Poeti lind nga nëna. Nëna që në fillim ia përcjell poezinë përmes shushurimës së qumështit të gjirit dhe tingujëve të nina-nanës, që i këndon mbi djepin apo krevatin e vockël…". Kopertina pati për autore njërën nga 26 bashkautoret, gazetaren Agetina Tanushi. Libri u botua nga "Albin" në Tiranë.
Mimoza Dajçi, e cila ka botuar në antologji esene"Kur do të marrë fund terrorizmi"- përcolli një informacion të shkurtër rreth librit: Autoret e librit jane 26 vajza dhe gra, anëtare te forumit femeror shqiptar "Bota e Gruas Shqiptare". Ky është një grup virtual femëror, krijuar për t'i shërbyer mbajtjes gjallë të traditës, identitetit dhe vlerave familjare e shoqërore, dhe trashëgimisë kulturore shqiptare. Fushat e angazhimit profesional të anëtareve janë shumëdimensionale, gjë që i bën diskutimet në këtë forum të larmishme dhe interesante. Gjithashtu në këtë grup ka krijimtari të mirëfilltë letrare, si prozë, poezi dhe publicistikë. Kjo nuk është hera e parë që nga ky grup janë krijuar antologji. Themeluesja e këtij grupi, Merita Bajraktari McCormack, qe eshte dhe editore e librit, hodhi idenë e një libri të përbashkët te ketij grupi, e cila u perqafua nga shume anetare, te cilat jane krijuese.
Iliriana Sulkuqi falenderoi për pjesmarrjen, veçanërisht Federatën PanShqiptare të Amerikës VATRA dhe z. Karagjozi. Në këtë falenderim, tha ajo, nuk mundem të lë pa përmendur edhe ato 26 femra shqiptare nga të gjitha trojet etnike, Shqipëria e Diaspora, të cilat janë pjesë të kësaj antologjie.Sot është një ditë speciale me një emërues të përbashkët, ku fjala nënë do të tingëllojë me nota poetike.
***
Shkrimtari Naum Prifti ishte referuesi kryesor për vlerat e antologjisë poetike. Në vlerësimin e tij ai tha: Femra është një botë e pasur, një botë delikate plot me ndjenja dhe dashuri shumë më ndryshe nga bota e burrave. Burrat shquhen për veti që e ndryshojnë gjenetikisht nga ato të grave. Ndërsa burrat kanë karakterin, gratë kanë bukurinë natyrore, fisnikërinë e lindur , delikatesën. Dhe unë po përsërisë një mendim "kurrë burrat shqiptarë nuk do të kishin bërë histori, po të mos kishin përkrah tyre zonjat e vërteta , zonja me shpirt të madh, që përballuan dhe dhimbjet më të forta me një stoicizëm që do të ishte shëmbullor prej nga koha e Ilirëve dhe deri tek ajo e Skëndërbeut e sot.
Ky është një libër krejt i veçantë, ndërsa titulli më i përshtatëshëm i tij, unë mendoj se do të kishte qënë "Nëna krijon për Nënën", përfundoi Prifti.
***
Medije Vraniqi, një ndër sponsoret e librit,tha se ndjehej e emocionuar që gjendej në këtë veprimtari kaq të bukur me kaq emocione. Ajo tha se kishte marrë pjesë me shpirt në sponsorizimin e këtij libri. Ndjehem mirë që jam sot këtu në shtëpinë e Vatrës në një veprimtari ku jemi bashkuar të gjithë shqiptarët, pavarësisht nga kemi ardhë, por ne flasim të gjithë shqip dhe kemi gjak shqiptar.Është i njohur shembulli i Medijes në kohëardhjen e kosovarëve në Amerikë në vitin 1999.
Poeti Faslli Haliti në përshëndetjen e tij tha: Ndjeva një kënaqësi të veçantë që u bëra pjesëmarrës i këtij promovimi. Kjo është si një shkëndijë e cila do të nxisë edhe më shumë jo vetëm këto gra por edhe gra të tjera shqiptare të na sjellin edhe më shumë krijimtari letrare.
Ndërsa poeti Agim Shehu në diskutimin e tij u shpreh poetikisht për simbolikën e këtij takimi: Nëna dhe Vatra janë dy emra që lidhen qysh me fëmijërin tonë. Kur kujtojmë nënën kemi kujtuar edhe Vatrën. Nëna na jep gji në fëmijëri. Nga anët tona, nëna mbushte vatrën me dru të ngroheshim. Prandaj edhe ky takim ka simbolikën e vetë në këtë këndëvështrim. Simbol harmonie e vitaliteti shqiptar, që çdo gjë kalon nëpërmjet Vatrës dhe Nënës.
Pëllumb Kulla në përshëndetjen e tij u shpreh: Ky libër është "produkti" i një shoqërie grash shqiptare shumë të mira. Ky është zëri i këtyre grave që meriton përgëzimin tonë. Gjëja që unë dëshiroja të promovoja më shumë, ishte që të mos i jepja asaj fjalës dashurur nocionin lot. Me të drejtë ndodh kur flasim për nënat që ne të përlotemi. Ai kishte zgjedhur për këtë rast poezinë e Dritëro Agollit "Vdekja e Nënës".
Më pas, Kulla solli një copëz të hidhur nga kujtimet e veta të fëmijërisë, një prozë e bukur shkëputur nga Libri i tij"Skënder Sallaku-ose Si qeshnim nën diktaturë"…
Nga bashkautoret, diskutoi Eleonora Gjoka Koka, e cila tregoi me emocion se si u bashkua me projektin e Meritës dhe se si lindi kjo antologji, ku ajo ka katër poezi: "Kur bëhesh Nënë" , "Kur ligjëron nëna ime", "Për ty nënë", "Në ëndërr më erdhe , o Nënë!". Më pas ajo recitoi fragmente nga poezitë e saj.
Ndërsa Landa Prifti, një tjetër bashkautore e antologjisë, kishte ardhë në takim me gjithë nënën dhe bashkëshortin. Në fjalën e saj Landa, tha se kishte marrë përsipër redaktimin e materialit dhe kishte udhëtuar shumë orë për të qenë e pranishme në këtë takim emocionues. Ajo ka botuar në këtë antologji një ese të shkurtër"Gëzuar ditëlindjen"Në na" dhe poezinë"Për ty nënë".
Takimin e përshëndetën edhe Xhevdet Myteberi, kryetar i shoqatës"Devolli" , piktori Astrit Tota, ndërsa Orsin Turmalaj, u duartrokit për recitimin e poezive.
***
Artistja Justina Aliaj, interpretoi disa nga poezitë e antologjisë"Në nës" që asaj i kishin pëlqyer dhe më pas në interpretimin e saj solli dy poezi të veçanta për nënën, të shkruar nga dy poetë burra. E veçanta për autorët; një është i verbër dhe nuk e pa kurrë nënën, por ama fytyrën ia pikturoi me brushat e shpirtit në poezi. Ky ishet Gjokë Vata. Tjetri, një poet i talentuar, por fakeq në jetë. Prej kohës( jo muajësh, por vitesh) po dergjet spitaleve. E ky është Luigj Çekaj. Duartrokitjet ishin pak për të respektuar poezinë e tyre dhe për ët falenderuar Justinën!
Një vajzë 5 vjeçare, Arjeta Ziu, do të shtonte emocionet e veprimtarisë. Ajo do të koleksiononte moshën më të vogël për të shprehur dashurinë për nënën, ndërkohë që vogëlushja tjetër Dajçi, përcolli një poezi për Nënë Terezën.
****
Në fund një koktejl, ku nuk mungonte asgjë; por në koleksionin e shumë ëmbëlsirave, u lavdëru një asortiment i veçantë; gurabijet e Rajmonda Dabullës. Ajo, shpirtmira,artistja , ishte ngritë me natë dhe kishte gatuar gurabijet që të shkriheshin në gojë dhe i kishte sjellë si dhuratë për takimin e grave, duke përcjellë dhe një lajm të gëzuar:Ishte bërë gjyshe! E bija kishte lindur djalë. Shumë urime për nipin dhe gjyshen Rajmondë!
Ja kështu kaluam të dielën e 3 qershorit, nga mesdita deri në mbrëmje, një mbasdite plot emocione.
Friday, June 08, 2007
Bota e Gruas Shqiptare-Leter Znj.LAURA BUSH
To:Mrs. Laura Bush
USA FIRST LADY
The White House1600
Pennsylvania Avenue
NWWashington, DC 20500
June 8, 2007
Dear Mrs. Laura Bush
We are a group of Albanian Women living in many countries around the world. Some of us live in the USA , others in Albania, Kosova and many other European countries and Australia. We communicate with each-other via online and our aim is preserving the language, Albanian culture and identity. We exchange our ideas ,share our concerns and exhibit our writings on a website: www.botaegruasshqiptare.blogspot.com
We would like to express our gratitude to you and to President Bush for your first official visit to Albania, the first of any incumbent US President and First Lady. It is a great honor for Albania, particulary poignant as it comes out of its long period of communism and strides to join and be recognized for its efforts in throwing off the communist yoke it was burdened with for so long and take its rightful place in Europe and the world as a young democracy tackling the transition process.As you know, Albanian women in particular, are those who have suffered the most under either the communist rule or under the serbian regime reppression in Kosova.Your presence there will be reassuring and inspiring to many Albanian women and we thank you from our hearts. We wish you a pleasant stay and an enjoyable visit with Albanians. This is a very important event for our nation, it is of historic value as we are on the eve of the Kosova final status,and Mrs.Bush we could not be happier that You and Your husband are there now to support our nation at this time , and to provide moral support to Kosovars as they wish to join world democracies and take their own rightful path in the world. We are sure You will find that Albanians are the best friends of the USA in the region and that they appreciate US democracy, liberty and values .We want to thank you from the bottom of our hearts for taking your time and visiting Albania.
Sincerely Yours
On behalf of this group of Albanian women
Mimoza Dajci, USA
Merita McCormack, USA
Nertila Haxhi, Australia
Argetina Tanushi,Albania
Vera Pelaj, Kosova
Mimoza Hametaj, Italy
Aida Dismondy, USA
Raimonda Moisiu,USA
Etleva Durmishi , Kosova
Flora Durmishi, Kosova
Viollandi Prifti, USA
Iliriana Sulkuqi,USA
Arlinda Gjaka,Kosova
Rozi Theohari,USA
USA FIRST LADY
The White House1600
Pennsylvania Avenue
NWWashington, DC 20500
June 8, 2007
Dear Mrs. Laura Bush
We are a group of Albanian Women living in many countries around the world. Some of us live in the USA , others in Albania, Kosova and many other European countries and Australia. We communicate with each-other via online and our aim is preserving the language, Albanian culture and identity. We exchange our ideas ,share our concerns and exhibit our writings on a website: www.botaegruasshqiptare.blogspot.com
We would like to express our gratitude to you and to President Bush for your first official visit to Albania, the first of any incumbent US President and First Lady. It is a great honor for Albania, particulary poignant as it comes out of its long period of communism and strides to join and be recognized for its efforts in throwing off the communist yoke it was burdened with for so long and take its rightful place in Europe and the world as a young democracy tackling the transition process.As you know, Albanian women in particular, are those who have suffered the most under either the communist rule or under the serbian regime reppression in Kosova.Your presence there will be reassuring and inspiring to many Albanian women and we thank you from our hearts. We wish you a pleasant stay and an enjoyable visit with Albanians. This is a very important event for our nation, it is of historic value as we are on the eve of the Kosova final status,and Mrs.Bush we could not be happier that You and Your husband are there now to support our nation at this time , and to provide moral support to Kosovars as they wish to join world democracies and take their own rightful path in the world. We are sure You will find that Albanians are the best friends of the USA in the region and that they appreciate US democracy, liberty and values .We want to thank you from the bottom of our hearts for taking your time and visiting Albania.
Sincerely Yours
On behalf of this group of Albanian women
Mimoza Dajci, USA
Merita McCormack, USA
Nertila Haxhi, Australia
Argetina Tanushi,Albania
Vera Pelaj, Kosova
Mimoza Hametaj, Italy
Aida Dismondy, USA
Raimonda Moisiu,USA
Etleva Durmishi , Kosova
Flora Durmishi, Kosova
Viollandi Prifti, USA
Iliriana Sulkuqi,USA
Arlinda Gjaka,Kosova
Rozi Theohari,USA
Thursday, June 07, 2007
Bota e Gruas Shqiptare - Albana M. Lifschin - Poezi
Letër nga nëna
Oh, çmë dogji shpirtin kjo letër,
gëlltita një gotë të tërë me lot,
por kotka e mallit poshtë s’u shtytka
në grykë më ngeci, s’e kalova dot...
“ Na iku edhe kjo verë bij’o, na iku
sot u bënë tre vjet, plot tre.
Të kujtohet? Kur shkove tët mbesë ,
Anën, foshnjë tre muajshe e le.
Tani me të motrën, një vit më të vogël
Lozin, ngacmohen, qeshin zëmërohen
Vrapojnë.. dy gurë bashkë nuk lenë,
tërë pluhurin oborrit ia ngrenë..
Ana, më e madhja, më ngjan ka tipin tënd,
aty qan, aty këndon, aty na le pa mend
Kjo e vogla do të bëhet si yt vëlla
ëngjëll e ka nëna , më të urtë nuk ka!
Rend pas të madhes, i adhurohet ,
paçka se lodhet, paçka se rrëzohet,
pastaj ti shikosh të dyja kokë më kokë
librat me figura hapin, ato që u ke çuar ti.
Ngrenë zërin bëjnë sikur lexojnë
fjalët e gërmat që asnjera s’i di, e vijnë
vijnë tek unë e më kërkojnë përalla.
Më ulen në prehër, ti shikosh si gëzohen
e kur më mbarohen të shkretat përalla
më pyesin: O nëna, kur do të vijë halla?
Ndaj bëj si të bësh e hajde moj bijë,
për mbesat që po rriten e duan të të njohin
Për ne të tërëve që na dogji xhani...
E dijmë o bijë që dhe ti nuk je pa halle,
por s’paska hall më të madh se MALLI!
Poezi nga vellimi " Dje preva floket..."
Pse të dua ty?
...sepse ti prure tek unë
thesarin e rinisë sime
që unë e kisha kyçur,
e kyçin e kisha fshehur,
harruar e humbur diku...
Si munde ta gjesh ti?
* * *
Pse erdhe kaq vonë?
Pse erdhe kaq vonë tek unë?
kur gruri u korr e në fushën e përvëluar
mbeti vetëm kashta?
Pse erdhe kaq vonë tek unë,
kur edhe dera e fundit
u mbyll dhe dimri të la përjashta?
* * *
Moment
U ktheve një moment
sa të shkëmbenim lotët,
vetëm për një sekondë
sa të më ngrije kokën
U largove i kërrusur
duke mallkuar botën
* * *
Mëngjez vere
Karriket plastike mbetur në oborr
harruar aty që nga mbrëmja,
drita ndezur harruar po ashtu,
gërhitje e njerëzve vjen nga brenda
E vetme shëtis ne avenju N,
me çap të lehtë kthehem pas
në heshtje qortoj botën që fle,
nuk kam askend me kë të flas.
Korrik, 2001
* * *
Shpirti i Poetes
Mbrëmë një gotë verë
piva me një poete
Pashë si shpirtin
magjisht derdhi në gotë
Vjedhurazi gotët i shkëmbeva
dhe shpirtin ia mora me vete
13 Prill, 2007
* * *
Puthja
Dy herë hyra sot në dush
dy herë dola...e tharë
Puthjen që më le në gushë
Nuk desha uji të ma marrë
* * *
Dashuria e Gruas
Vetëm
një momenti
duhet gruas
të bjerë në dashuri,
ai mund të jetë
moment:
admirimi,
sinqeriteti,
boshllëku,
përngjasimi,
egzaltimi,
rrefimi,
keqardhje,
pranvere,
rinimi,
iluzioni,
hakmarrje,
nevoje.
Vetëm nje moment,
për të ngecur
në grackën e saj
e rreth tij të endë
fijen e mendimit tërë jetën.
* * *
Dje preva flokët
I dashur,
dje preva flokët,
flokët e mi të gjatë
që aq shumë i doje ti
flokët që të mbulonin
gjoksin mbrëmjeve
tek vija kokën
tek ty.
I dashur ,
dje preva flokët
të të harroja ty
I pashë si u këputën,
si ranë,
një fshesë i mblodhi
bashkë me plehrat,
tutje i hodhi...
Sot u zgjova
flokë prerë,
qafëzbuluar,
fytyrë e çudiçme,
në pasqyrë
shpërfytyruar
aspak e lumtur
aspak e qeshur
vetes ngërdheshur,
pa ty dhe pa flokët
dy herë e çveshur!
* * *
Oh, çmë dogji shpirtin kjo letër,
gëlltita një gotë të tërë me lot,
por kotka e mallit poshtë s’u shtytka
në grykë më ngeci, s’e kalova dot...
“ Na iku edhe kjo verë bij’o, na iku
sot u bënë tre vjet, plot tre.
Të kujtohet? Kur shkove tët mbesë ,
Anën, foshnjë tre muajshe e le.
Tani me të motrën, një vit më të vogël
Lozin, ngacmohen, qeshin zëmërohen
Vrapojnë.. dy gurë bashkë nuk lenë,
tërë pluhurin oborrit ia ngrenë..
Ana, më e madhja, më ngjan ka tipin tënd,
aty qan, aty këndon, aty na le pa mend
Kjo e vogla do të bëhet si yt vëlla
ëngjëll e ka nëna , më të urtë nuk ka!
Rend pas të madhes, i adhurohet ,
paçka se lodhet, paçka se rrëzohet,
pastaj ti shikosh të dyja kokë më kokë
librat me figura hapin, ato që u ke çuar ti.
Ngrenë zërin bëjnë sikur lexojnë
fjalët e gërmat që asnjera s’i di, e vijnë
vijnë tek unë e më kërkojnë përalla.
Më ulen në prehër, ti shikosh si gëzohen
e kur më mbarohen të shkretat përalla
më pyesin: O nëna, kur do të vijë halla?
Ndaj bëj si të bësh e hajde moj bijë,
për mbesat që po rriten e duan të të njohin
Për ne të tërëve që na dogji xhani...
E dijmë o bijë që dhe ti nuk je pa halle,
por s’paska hall më të madh se MALLI!
Poezi nga vellimi " Dje preva floket..."
Pse të dua ty?
...sepse ti prure tek unë
thesarin e rinisë sime
që unë e kisha kyçur,
e kyçin e kisha fshehur,
harruar e humbur diku...
Si munde ta gjesh ti?
* * *
Pse erdhe kaq vonë?
Pse erdhe kaq vonë tek unë?
kur gruri u korr e në fushën e përvëluar
mbeti vetëm kashta?
Pse erdhe kaq vonë tek unë,
kur edhe dera e fundit
u mbyll dhe dimri të la përjashta?
* * *
Moment
U ktheve një moment
sa të shkëmbenim lotët,
vetëm për një sekondë
sa të më ngrije kokën
U largove i kërrusur
duke mallkuar botën
* * *
Mëngjez vere
Karriket plastike mbetur në oborr
harruar aty që nga mbrëmja,
drita ndezur harruar po ashtu,
gërhitje e njerëzve vjen nga brenda
E vetme shëtis ne avenju N,
me çap të lehtë kthehem pas
në heshtje qortoj botën që fle,
nuk kam askend me kë të flas.
Korrik, 2001
* * *
Shpirti i Poetes
Mbrëmë një gotë verë
piva me një poete
Pashë si shpirtin
magjisht derdhi në gotë
Vjedhurazi gotët i shkëmbeva
dhe shpirtin ia mora me vete
13 Prill, 2007
* * *
Puthja
Dy herë hyra sot në dush
dy herë dola...e tharë
Puthjen që më le në gushë
Nuk desha uji të ma marrë
* * *
Dashuria e Gruas
Vetëm
një momenti
duhet gruas
të bjerë në dashuri,
ai mund të jetë
moment:
admirimi,
sinqeriteti,
boshllëku,
përngjasimi,
egzaltimi,
rrefimi,
keqardhje,
pranvere,
rinimi,
iluzioni,
hakmarrje,
nevoje.
Vetëm nje moment,
për të ngecur
në grackën e saj
e rreth tij të endë
fijen e mendimit tërë jetën.
* * *
Dje preva flokët
I dashur,
dje preva flokët,
flokët e mi të gjatë
që aq shumë i doje ti
flokët që të mbulonin
gjoksin mbrëmjeve
tek vija kokën
tek ty.
I dashur ,
dje preva flokët
të të harroja ty
I pashë si u këputën,
si ranë,
një fshesë i mblodhi
bashkë me plehrat,
tutje i hodhi...
Sot u zgjova
flokë prerë,
qafëzbuluar,
fytyrë e çudiçme,
në pasqyrë
shpërfytyruar
aspak e lumtur
aspak e qeshur
vetes ngërdheshur,
pa ty dhe pa flokët
dy herë e çveshur!
* * *
Subscribe to:
Posts (Atom)